Temel Aydınlatma Bilgisi

Seri (3): Işık ve mekanın aracı olarak lambalar

Ksa önsöz Eğer bir lamba, şğn dağtlmas için gerekli veya istenilen tüm fonksiyonlar kendisi yerine getiremez ise, o takdirde, bu lamba şk kaynağ ve mekan arasndaki ortam negatif yönde etkiler.

Lambaya aşağıda belirtilen nedenlerden dolayı gereksinim duyulmayabilir: - ışık kaynağı yeterince minimalize ise - ifade aracı olarak ağırlık tekniğin kullanılması söz konusu ise - yüksek aydınlatma yoğunluğu kontrastı isteniyorsa

Bu durumda dahi lambanın enerji ile bağlantısı olmalıdır: Yuvası duyu tutar. Dolayısıyla duy, lambanın en son vazgeçilemez kısmıdır. Işığın üretimi dışında, suni ışık için gerekli olan tüm malzemeler lambanın içerisinde yer almaktadır: - elektrik mühendisliği ve elektronik - ışık kaynakları, kullanıcılar ve malzeme için koruma - tasarım.

Her biri tek tek incelendiğinde, lambalar ve aydınlatıcılar son derece geniş alanlardır. Aydınlatma tasarımında başarılı çalışmalar yapabilmek için derin bilgiye ihtiyaç vardır.

Ayna elemanlarını, prizmaları, şablonları, kutup koordinatlarındaki ışık gücü dağıtım eğrilerini kullanarak ışık akımının kontrolü.

Işık akımının yönlendirilmesi, bir aydınlatıcının en önemli özelliğidir. Kutup koordinatları ile gösterilen ışık gücü dağılımı ile aydınlatma tasarımcısı ilk planlı düşüncelerini oluşturabilir. Bu düşüncenin grafik şekli PLD Türkiye’nin ikinci sayısında “Mekanda ışık tekniği boyutları” başlığı altında yayınlanmıştır. Işık dağılım eğrisinin plana göre yüksek kullanım değeri bir araçtır. Bu diyagramda tam ölçüm verileri ve resimsel simgeler örtüşecek şekilde gösterilmiştir, böylece teknisyenler ve tasarımcılar, eşit oranda mükemmel bir iletişim aracı ile çalışırlar.

Mekanda pozisyon

Bir aydınlatıcı mekanda iki nedenden dolayı pozisyonlandırılmaktadır: - Işık kaynağı veya tasarım objesi olarak sergilenmesi - ya da aydınlatılacak objenin ışıma pozisyonu için.

Aydınlatıcının pozisyonu, kaba yapıyı ve yapının ileri aşamalarındaki yapısal kararları etkilediği için, aydınlatma tasarımı, yapı planlamasının olmazsa olmaz bir entegre parçası olarak kabul edildiğinde ortaya çıkan çalışma başarılı olmaktadır. Daha yoğun bir yapılandırma durumunda -örneğin ağır bir konstrüksiyonun hafif kaplanması gibi- bu yapılandırma kendi kendini aydınlatan bir obje haline dönüşebilir. Burada ışığın doğrudan iletimi etkilidir, diğer durumda ise yansıtma mevcuttur.

Geçiş alanları da vardır: Bazı monte edilebilir projektörler daha sonra üzerlerine takılan yansıtıcılar veya düz halkalar ile esnek bir şekle getirilip, kimi uzaklıklardan artık görülemeyen ışık kaynağı sayesinde ek bir ışık deneyimini yaratılmış olur.

İkinci bölümde mekan aydınlatması ve mekandaki alanlar açıklanacaktır. Işık ve yüzeyin karşılıklı etkileşimi ile ışığın etkisi denilen efekt meydana gelmektedir. Aydınlatıcılar yalnızca bir araçtır ve elde edilen ışığın etkisi aydınlatma tasarımı ve planlamasının nihai amacıdır.

Prof. Gero Canzler

Dergide s. 83.