IALD Ödülleri, 2005

Büyük Ödül Galleria West, Seul Yenileme öncesinde galeri donuk bir beton bina idi. Binanın yeni bir imaja kavuşturularak, Seul’a yakışır bir moda merkezine dönüştürülmesi istendi.

Binayı kendi tasarımına giydirerek, gündüz ve gece etkileyici olan bir efekt sağlama fikri ortaya çıktı. Bu efekt binayı saran ve çok az üst üste bindirilen çift renkli cam plakalar ile elde edildi. Bina yüzeyine yerleştirilen çelik konstrüksiyon cam plakaları tutuyor ve bu ağırlığı binanın temeline dağıtıyor. Gün içerisinde cam plakalar güneş ışığını en parlak renklerde yansıtıyor. Yansımanın aşırı olmaması için cam plakalar mat olarak kullanılmış. Her cam plakanın arkasına dört adet LED yerleştirilmiş (her biri bir Watt gücünde), böylece karanlıkta da bina bir renk cümbüşü içerisinde hayranlıkla izlenebiliyor. 5000 adet cam plakanın aydınlatılması ayrı ayrı yönetilebiliyor, dinamik akan şekiller ve resimler yaratılıyor. Bunlar tüm binayı kaplayarak bütün bir resim olarak görülüyor.

Mevsime bağlı olarak, sürekli değişen modaya ifade yüklemek için renkler yüzey üzerinde koyulaşıyor ve geceye akıyor. Sönük ve kuvvetli renk tonları sürekli değişiyor. Bu resimler bilgisayarda yaratılan resim verileri ile oluşturuluyor. Galleria West binasının yönetim sistemi video görüntülerini, neredeyse 15.000 kanal üzerinde DMX verilerine çeviriyor. Optikler üzerinden yansıma açısı yönetiliyor ve birbiri ile kesişen cam plakalar üzerinde ışığın saçılması önleniyor.

Bina yüzeyi üzerine yerleştirilen LED projektörleri yeni bir uygulama değil ancak, bugüne kadar dünyanın hiçbir yerinde tüm binayı tamamıyla kaplayan bir ortam yaratılmamıştı. Gün içerisinde ileri derecede geliştirilmiş, iki renkli, sedef görüntüsü veren mat cam yüzeyler, gece dinamik ve benzeri görülmemiş bir deneyime dönüşüyor.

5000 cam plaka ve her birinin arkasına yerleştirilen RGB aydınlatması, hareketli bir renk denizini andırıyor. Işık stratejik bir araç olarak kullanılarak, müşterinin, bu bina hakkındaki, iddialı olma ve geleceğin moda merkezine dönüştürme talebi yerine getirilmiş.

Mükemmellik Ödülü Bridge of Aspiration, Kraliyet Bale Okulu, Covent Garden, Londra Bridge of Aspiration kraliyet bale okulu ile kraliyet opera binası arasındaki bağlantı. Köprü farklı kat seviyelerinde caddeyi çapraz geçiyor. Mimarın esinlendiği tasarım kavramı, adım adım dört derece çevrilmiş kare şeklinde 23 adet alüminyum çerçeveden oluşuyor. Aydınlatma tasarımının dinamikliği ve çerçeve çevrimleri ile dışarıdan kolay ve grafiksel açıdan “çizilebilir” olarak algılanılması istenmiş.

Bu projede en büyük sıkıntıyı, aydınlatmanın herhangi bir oyuk veya girinti içerisine yerleştirilememesi yaratmış. 57 adet L-formunda özel lamba, kalıpta üretilen alüminyum çerçevenin iç alanına monte edilmiş. Her L-şekilli eleman, iki adet 450 mm uzunluğunda akrilik çubuk ve kare kesitten oluşuyor, bunların ışık kaynağı ise akrilik üzerine yönlendirilen iki adet beyaz 1,2 Watt’lık LED’ler. Akrilik çubuklarının dış kenarları, ışığın emilmesini sağlamak ve parlama etkisi yaratmak için fırçalanmış gibi. Köprü büyük ölçüde camdan oluştuğu için, havanın kararması ve gece yarısına ulaşılması ile bir açma kapama fotosel devresi çalışıyor, böylece lambanın kullanım süresi uzatılmış ve elektrik tüketimi m2 başına sadece 6,2 Watt ile azaltılmış oluyor.

Mükemmellik Ödülü Crown Havuzu, Şikago Havuzun her iki uzun kenarını 15 metre yüksekliğinde cam kuleler sınırlıyor. Kuleler, sürekli değişen video görüntüleri, aydınlatmaları ve üzerinden akan şelaleler ile kendini gösteriyor. fiikagolulardan esinlenerek çekilen fotoğraflar sırayla cam kuleler üzerinde değişerek görüntüleniyor ve bu mekan insanların kendilerini dinlemelerine olanak sağlayan, özel bir buluşma noktası ve dinamik olarak aydınlatılan bir alan haline geliyor.

Her programlanan “Yaşam Dizini” bir “Bakış” ile başlıyor, sanatçı bu bakışı “sükunet içerisindeki havuz” ile ilişkilendiriyor. Bu bakış, sadece kulelerden aşağı doğru akan su ve her kenarından aydınlatılan çizgisel ışıklar ile çerçeveleniyor. Sanatçının vizyonunu gerçekleştirmek için, cam duvar ve taşıyıcı platform arasına, renk değiştiren LED’ler yerleştirilmiş ve bu LED’ler yapıya doğru yönlendirilmiş. Tamamıyla kendi içinden aydınlatılmış bir nesne çıkıyor ortaya. Her görüntü dizisi keyifli bir süreye sahip. Yüzlerin ve renklerin sırası tamamıyla rast gele seçilmiş. Bazı bakışlar, renk geçişli iç ve dış aydınlatıcılarının aynı anda kullanılmasına ve böylece içinde beyaz çizgisel aydınlatmadan renkli aydınlatmaya geçen ortamın oluşmasına olanak sağlıyor. Beyaz çizgisel aydınlatma, dar yansıyan PAR 56 halojen projektörler ile sağlanıyor. Kulenin tabanına yerleştirilmiş bu projektörler paslanmaz çelik bir kafesin içerisinde. Aydınlatma ve havuz yönetim sistemleri, ana kontrol sisteminden gelen komutlar ile çalıştırılıyor. Bunlar ise, güney kulenin altında bulunuyor. Aydınlatma işleminin kontrolü halojen lambalara uygun bir DMX kontrollü yönetim sistemi ve dimmer tertibatı üzerinden kulenin tabanında sağlanıyor.

Mükemmellik Ödülü Pulrose Enerji Santrali, Isle of Man, İngiltere Pulrose Enerji santralı daha önceden varolan dizel üretim tesisinin yanına inşa edilen yeni bir gaz türbin enerji santralı. Türbinlerin bulunduğu cam salonda, makineler ve çelik dokudan oluşan baca sistemi yer almaktadır: Sağlamlık ve şeffaflığın kombinasyonu. Aydınlatma, mimari tasarımı destekliyor ve binayı geceleri görülmesi gereken yerlerden biri haline dönüştürerek, içeride yapılan işlemlerin hikayesini sergiliyor. Işık planlaması, türbinlerin bulunduğu salonda 95 metre yüksekliğindeki baca için dinamik bir aydınlatma ve çevresinde bulunan bazı elemanların statik aydınlatmasını kapsıyor.

Bina içerisinde yer alan yürüyüş yollarının kenarlarına yerleştirilmiş ışık rayları yardımıyla çift camdan oluşan cam konstrüksiyon aydınlatılıyor. Işık yoğunluğu katlar arasında daha azalıyor, böylece türbinlerin bulunduğu salonun daha çok aydınlanması sağlanmış oluyor. Renk değişimli projektörler ve Moving Head aydınlatıcıları, doygun renk kombinasyonları yaratıyor. Gobolar ve dinamik ışık efektleri bu mekanlarda yapılan işlemlerin kuramsal tarihini anlatıyorlar: Doğa güç - insan.

Renk değişimli dış mekan lambaları bacayı aydınlatıyor ve türbinlerin bulunduğu salonu daha da vurguluyor. Baca içeriden beyaz bir ışık ile aydınlatılmış. Lambalar ise, ışığın yukarı doğru ve bacanın etrafını saracak şekilde adım adım ilerlemesi için programlanmış durumda. Bir dokunmatik ekran üzerinden kullanıcı, grafik kesit noktalarını kolay bir şekilde kullanabiliyor ve böylece montaj esnasında değişiklikler yapabiliyor, bunları test edebiliyor ve nihayetinde sürekli kontrol edebiliyor.

Işık planlaması: Speirs and Major Associates, Edinburgh Aydınlatma tasarımcıları: Jonathan Speirs (ELDA), Iain Ruxton, Sandra Downie, Carrie Donahue Bremner Mimarlar: Savage and Chadwick Architects Satış, montaj ve işletim: Lee Engineering FotoĞraflar: Speirs and Major

Mükemmellik Ödülü Lath and Plaster Showroom’u, New York Alçı duvar panelleri ve akustik çatı kiremitleri gibi hazır malzemelerin keşfedilmesinden bu yana, mermer sıvama sanatı neredeyse kullanılmamakta, hatta tanınmamakta. Bu projede, unutulmakta olan bu sanatı tekrar hatıralara kazandırmak amaçlandı. Özellikle kaba inşaatın yapısı için kullanılan malzemeler ile birlikte çeşitli katmanları olan alçı panel, heykel çalışmasında olduğu gibi üç boyutlu olarak vurgulandı.

Dört aşamalı el işçiliği sürecine odaklanan üç uzman mühendis, ışık tasarımcıları ile birlikte çalışarak, dokuz farklı tavan şekli geliştirdi. Sıcak ve soğuk ışık yan yana kullanılarak masif duvarlar ışık kaynakları ile öne çıkarıldı ve boş alanlar mavi flüoresanlar ile aydınlatıldığında ise estetik bir görünüm elde edildi. Ustanın zanaatına olan anlayış çerçevesinde ışık tasarımcısı tavanı şekillendirdi ve alçı çalışma sanatını ön plana çıkardı. Her eleman, yapıdan kopuk bir şekilde aşağı doğru çekilmiş ve alt konstrüksiyonun dört aşamalı işlemini belirgin bir şekilde sergiliyor, pürüzlü, orta ve ince bir katman. Üst derinlik, T8 flüoresanlar ile sağlanan mavi yayılmış ışığa gömülmüş, halojen ve günlük ampullere bir alternatif oluşturuyor. Başka bir tavanda, Xenon ışık rayı oval kubbeyi ve yapının önüne yerleştirilen PAR lambaları, üç kademeli formu aşağıdan aydınlatıyor.

Mükemmellik Ödülü Aziz Franziskus Kilisesi, Regensburg, Almanya Dışarıdan bakıldığında Aziz Franziskus Kilisesi dikdörtgen bir bina. İlk bakışta sahip olunan soğuk ve neşesiz intiba, binanın içerisindeki ilham verici atmosfere bir kontrast oluşturuyor. Mimar bu binada gün ışığını ve suni ışığı birlikte kullanmak istemiş, ancak ışığın buradaki görevi, bu alanı bir ibadet mekanına çevirmek olmuş.

Kilisenin avlusunda iki fonksiyonel bina bulunuyor. Bunlardan biri, pederin yaşadığı ev ve ikincisi cemaat binası. Birbiri ile kesişen iki eğri, taban çizgisini ve de 11.5 metre yüksekliğindeki mekanın üst kenarını kesiştirerek, kilise sahanlığını oluşturuyor. Diğer mekanlar parabol şeklinde boş alanlar olarak tasarlanmış ve böylece eliptik şeklin dışa doğru genişlemesi sağlanmış. Yükseltilmiş ve yuvarlak altar podyumu eliptik şeklin iç alanında bulunuyor. Beyaz bir PTFE membranı, alışılmış düz kürsü tavanından aşağıya doğrudan görünümü engelliyor ve aynı zamanda da ışığı kesiyor.

Gün ışığı mekana kombine edilerek kullanılan opak, yarı transparan ve şeffaf çatı kiremitleri arasından sızıyor. Sanki ışık bilinmeyen kaynaklarından giriyor, gün içerinde ve mevsime göre suni ışık yakıldığında, yavaş yavaş değişen bulut şekilleri görülüyor. 150 Watt gücünde metal buhar lambalı 18 çift odaklı downlight’lar beyaz bulut efektini yaratıyor. Bu üç bulut efekti içinmavi filtreli 100 Watt/12 Volt gücünde halojen lambalı 18 çift odaklı spot armatürler kullanılmış. Bunlar ise tavan altına yerleştirilmiş ve membranın 1.40 metre üzerinde. Yine mavi filtreli 8 adet 400 Watt gücünde metal buharlı lamba membran kenarında mavi efekti ve böylece gizemli atmosferi yaratıyor. Halojen lambaların, gruplar şeklinde ayarlanabilir hale getirilmesiyle, suni olarak yaratılan gökyüzü ışığının yavaş yavaş değişimi ayarlanıyor. Eliptik şeklin kenarına yerleştirilen 6 spot armatür dikkati altara çekiyor ve küçük gümüş haçı ön plana çıkartıyor. Pencereler, bir ile dört adet 36 Watt gücünde filtreli flüoresanlar takılı Uplight’lar ile aydınlatılmış ve bunlar pencerelerin altına görülmeyecek şekilde yerleştirilmiş.

Mükemmellik Ödülü Berlin Tıp Cemiyeti, Berlin Berlin Tıp Cemiyeti’nin yeni ofis binası, son derece güçlü görünümüne karşın gösterişe gerek duymayan, mimari aydınlatmaya örnek bir çalışma. Bu uygulamaya özel olarak ekonomik, dinamik ve renk değiştiren bir RGB ofis lambası geliştirilmiş. Uygun ışık ve renk seçenekleri sayesinde işyeri ve yüzey aydınlatmasında büyük rol oynayan bu özel uygulama; insanın fiziksel, duygusal ve psikolojik rahatlığa olan gereksinimini karşılayan, yumuşak ve sakinleştirici bir atmosferi yaratıyor. Şirketin geleceğe odaklı olarak oluşturmak istediği bu aydınlatma kavramı, renkli ışığı pragmatik iyileştirici eleman olarak kullanıyor ve bu yaklaşım, binaya sürrealist bir hava katıyor.

Projenin ana hedefi “kişiye uygun, iyi ışıklandırma” elde etmekti. Parlak renk ve ışık yoğunluk seçenekleri ile RGB lambasında oluşturulan ileri teknoloji ürünü lamba tasarımları sayesinde gün ışığının dinamik kalitesi, niteliği çok yüksek bir şekilde kopyalanmıştı sanki. Renkler ve insan sağlığı ile ilgili proje araştırması, iyileştirme ve tasarım (Ayurveda, Yoga, Prana-tedavisi ve Feng-Shui), tedavi bilimleri (Spectro-Krom renk terapisi) ve de biyofizik (temel uyum araştırması) alanlarında elde edilen daha önceki bilimsel bilgilere dayanıyor. Lambalar uygulamacılara kendilerini rahat hissetmelerini sağlayacak sıcak beyaz, gün ışığı beyazı veya karışmamış renk ve programlanan renk döngülerinden seçim olanağı sunuyor. Tavandan ve duvar yüzeylerinden yansıyan dolaylı beyaz ışık, görsel açıdan uyarıcı bir ortam yaratıyor gibi. Ampul değişimi, bakım ve enerji tüketimi gibi teknik işlemler, dolaylı ışık çözümleri sunan üç kademede dim edilebilen yüksek dereceli flüoresan lambaları T5 ‘in kullanımı ile gerçekleştiriliyor. Doğrudan ışık, lambanın her iki alt uç kenarına yerleştirilen kompakt flüoresanlar ile sağlanıyor.

Işık planlaması: L-Plan, Berlin Aydınlatma tasarımcısı: Michael F.Rohde (ELDA), IALD, Uli Heim Mimarlar: Prof. Hascher & Jehle Aydınlatma araştırması: Karolina M. Zielinska, Amardeep M.Dugar Feng Shui Danışmanı: Thomas Braedikow Fotoğraflar: Heinrich Hermes

Dergide s. 91.