Moment Factory'nin ışık uygulaması, Montreal / Kanada

Metin: Joachim Ritter, Moment Factory

Fotoğraf: Moment Factory

Montreal’in tiyatrolar bölgesi Quartier des spectacles’daki La Vitrine Culturelle Özel olarak hazırlanan LED panelleri, altı metre yükseklikteki sütunun etrafında dönüyor ve kültür etkinlikleri hakkındaki haberleri veriyor. İnteraktif dokunmatik ekranlar üzerinden ziyaretçiler kültürel etkinlikler konusunda bilgi alıyor.

Montreal 2006 yılından beri resmi olarak bir UNESCO Tasarım Kenti. Uluslararası bilinirliğe sahip birçok yaratıcı çözüm, Montreal’de doğdu. Bugün Londra ve Sidney gibi kentlerden tanıdığımız, örneğin bisiklet kiralama prensibi Montreal’de geliştirilen bir fikir. Montreal ayrıca bir festivaller kenti: jazz, komedi, sanat, kültür ve her yıl Şubat ayında gerçekleştirilen ışık festivali Montréal en Lumière. Geleceğe yönelik çözüm üretenler ve fikirlerini dünyaya ihraç eden yaratıcı ofisler, bu yaratıcılık ve festival kültürü ortamından besleniyorlar.

Hepimiz projeksiyon sanatı ve renk değiştiren ışık uygulamalarını geçmişten biliyoruz. Ancak bugünlerde medya tasarımcılarının yaratıcı stüdyolarından çıkanlar, kentlerimizin içindeki yaşama, bir taraftan etkileşim getiren ancak diğer taraftan henüz çoğu kişinin, bilincinde olmadığı ve etkilerinin hemen hemen hiç araştırılmadığı kentsel alana müdahale gibi yepyeni bir boyut anlamına geliyor. Bunların temelinde yeni teknik olanaklar ve tasarımcıların yaratıcılığı yatıyor. Gelişimleri açısından burada da ışığın sayısallaşması kilit rol oynuyor.

İşlem hızı ve veri işleme kapasitesi; hareketin kaydedilmesi, işlenmesi ve süreçlerin başlatılmasını sağlıyor. Bunların tamamı, kulağa ışık tasarımı ile ilgiliymiş gibi gelmiyor. Ancak bu yarı iletkenlerin, ışık dünyasına girişinin açık sonucu. ‘Bilgisayar’ ve ‘ışık’, her ikisi de fotonik dünyasının terimleri. Bu kelimeye aslında aydınlatma tasarımı ile ilgili dergilerin herhangi birinde neredeyse hiç rastlamamıştık. Wikipedia’ya göre ‘fotonik’, optik yöntem ve teknolojilerin, bilgi aktarma, kaydetme ve işleme alanlarındaki temel prensipleri ve uygulamasını kapsıyor. Fotonik kelimesi ‘photon’ (ışık parçacığı) ile Yunanca’dan gelen “ik” takısı (bilgi, öğretisi ile ilgili) geliyor. Daha ayrıntılı bakıldığında, fotonik, opto elektroniğin karşılığı. Daha geniş anlamda incelendiğinde ise haberleşme tekniğinin ötesinde klasik olmayan optik teknolojiler için kullanılıyor.

Teknik ışık dünyamız, buna göre daha üst seviyedeki bir alanın sadece bir parçası ve artık bilgi ve veriden ayrı görülemez. Bu alanda çalışan tasarımcılar hem tasarım yapmalı hem de veri dünyası ile baş edebilmeli. Tabii ki tüm aydınlatma tasarımı dünyasını bu tür bir kolaylaştırılmış formüle indirgemek istemiyoruz ancak bu durum bize gelecekte nelerle uğraşacağımıza dair ışık tutuyor. Bunun dışında bu alana ne kadar ilgi gösterileceği de tamamen kişiye bağlı.

Montreal’deki Moment Factory firması bu tür tasarımlarla nam yapmış durumda. Moment Factory yeni medya ve eğlence tekniği alanında faaliyet gösteren bir planlama ofisi. Tasarımcılar özellikle multimedya dünyası, video art, ışık tasarımı, mimari, ton tekniği ve görsel efektlerin kombinasyonu alanında uzmanlaşmışlar ve unutulmaz mekân uygulamaları yaratıyorlar. 2001 yılında kurulan Moment Factory tüm dünyada 300’den fazla etkinlik, şov ve uygulama tasarladı. Müşterileri arasında Cirque du Soleil, Disney, Céline Dion, Microsoft, Ottawa National Capital Commission, Lyon Belediyesi ve NFL Superbowl XLVI yarı finali için Madonna ile ilgili çalışması yer aldı. Ekip, 60’tan fazla yetenekli tasarımcı ve uzmandan oluşuyor. Kanada’nın Montreal kentindeki merkezlerinde dinamik, çok işlevli, neredeyse 250 m²’lik

Lyon kentindeki “Fête des Lumières” etkinliği ile Fransa’nın bu büyük kentinde suni ışığı kent alanı planlamasının bir parçası haline getirme çabaları, yirmi yıldan fazladır yönlendirici nitelikteydi. Işık master planı, Lyon kentindeki çoğu planlamacı için dünyada bir uyanı" olarak görüldü. Ancak şu sıralar dı" alan aydınlatması herhangi bir devrim geçirmiyor. Çünkü dijital olanaklar planlamacılara üç boyutlu ve interaktif olan dünyalara girme fırsatı sunuyor.

Montreal / Kanada büyük bir atölye – üretim alanında çalışıyorlar. Onlara dünya çapında beğeni kazandıran çığır açıcı, çoğu zaman interaktif konseptlerini, medya uygulamalarını orada tasarlıyor ve geliştiriyorlar. Konseptler ve maketler ilk olarak modeller üzerinde test ediliyor, sonra vizyoner tasarım ve buluşlara dönüşüyor. Moment Factory, kentlerimizde dijital ışığın gelecekte yerini gösterecek ipuçları veren projeler sunuyor.

La Vitrine Culturelle La Vitrine Culturelle, Montreal’in tiyatrolar bölgesinin kalbinde, Quartier des spectacles’da yer alıyor. Burada en son inovatif multimedya teknolojileri sergileniyor ve deneyimleniyor. Kültür bilgi merkezi La Vitrine, eski Place des Arts’da, interaktif LED cephesi ile aldığı bir dizi ödülden sonra, bir kere daha Moment Factory’e müracaat etti. Bu defa şirketten, multimedya ortamı tasarımının sınırlarını aşmalarını ve Saint-Laurent ve Sainte-Catherine sokaklarının köşesindeki yeni ve tam olarak görülebilir köşeleri için interaktif bir algılama ortamı yaratmalarını istedi. Moment Factory, kent kültürünün heyecan verici kalitesini yasıtan, aynı zamanda bilgi veren ve interaktif bir araç olarak kullanılabilecek bir sanatsal uygulama tasarladı. Yoldan geçenler otomatik olarak bu büyüleyici ve son derece heyecan verici heykel tarafından çekiliyor. Yapı, adeta yaratıcı yetenekleri ve de kültürel anlamda sürekli gelişen bu büyük kentin enerjisini kendine çekiyor. Görüntünün merkezinde bir sütun, görsel enerjiyi geniş, ufka yayılan çizgilerle, sanki izleyenleri saran ağaç dalları gibi yukarı doğru çekiyor ve Quartier des spectacles’ı yaşayabilme mutluluğu duygusunu artırıyor. Yapı, altı metre yüksekliğe sahip bir sütundan oluşuyor. Sütun prizma biçimde polikarbonat çam sakızı karışımı ile kaplı. Bu şekilde üzerine projekte edilen pikseller daha büyük ve organik görünüyor. Sütunun etrafını ise yuvarlak biçimli özel olarak üretilmiş LED panelleri sarıyor. Bunlar her gün 24 saat çalışıyor.

LED panellerinin üzerinden, yerel kültür etkinlikleri ile kent çevresinden gelen en son haberler yayınlanıyor. Üç interaktif dokunmatik ekran üzerinden ziyaretçiler, Montreal’in haritasına ulaşıyor ve kültürel etkinlikleri tarih, etkinlik yeri veya kategorilerine göre inceleyebiliyor. Hatta kullanıcılar e-posta veya SMS ile sosyal online-şebeke ağları üzerinden beğendikleri etkinlikler konusunda bilgi talep edebiliyor veya bunları başkaları ile paylaşabiliyor! Multimedya uygulamasının tamamı Moment Factory tarafından bizzat geliştirilen X-Agora adlı kumanda yazılımı ile destekleniyor. Kumanda sistemi, tüm ışık kaynaklarını hem medya ortamı hem de içerik anlamında yönetiyor ve içerik ile interaktif ögelerin ekrana entegrasyonunu sağlıyor.

Montreal / Kanada

Bunun dışında X-Agora yazılımı, kullanıcıların, mobil cihazları üzerinden ve Internet üzerinden verileri, gerçek zamanlı ve interaktif olarak alabilmelerini sağlayacak şekilde tasarlanmış.

Metropolis Quartier des spectacles’dan geçerken önce yıldızlar görülüyor. Tiyatroya yaklaştıkça, tiyatro binasının ön çatısındaki parıltı göze çarpıyor. Burada binlerce noktası ışıldıyor. Ünlü konser salonunda bir zamanlar yer almış olan ünlü müzisyen ve sanatçıların adları ışıklı alanlarda görülüyor. Moment Factory’den, Metropolis’i kentin en önemli etkinlik mekânlarından biri olarak öne çıkartacak bir çatı cephesi tasarımı yapması istendi. Tasarımcılar bunun için en son teknolojileri kullanarak, eski ve saygıyla beğenilen etkinlik alanına yepyeni bir görüntü kazandırdılar. Moment Factory tarafından tasarlanan cephe, eloksal aluminyum levhadan oluşuyor. Levha üzerinde irili ufaklı yüzlerce delik yer alıyor. Enerji tasarruflu 900 LED’le aydınlatılan ve DMX ile kumanda edilen levha, etkinlik mekânının çatı seviyesindeki ön yüzeyine yerleştirilmiş ve Quartier’in görülmeye değer aydınlatma planının bir parçası. Bu büyüleyici proje ile Moment Factory tasarımcısı Gabriel Pontbriand, IES- Montreal 2011 ödülünü aldı.

Elixir Elixir, sihirli bir hikaye anlatıyor: Pikseller bir su damlası ile buluşuyor. Yaşamın bu güzelliği çerçevesinde izleyici, su damlacıklarının birbiri ile nasıl karşılaştıklarını, birleştiklerini, birbirlerine karşı gelmelerini ve ayrılmalarını izliyor. Bazen sakin ve usulca, bazen enerjik ve nefes kesici bir şekilde, su, ışık ve sesten oluşan bu mükemmel dans, izleyiciyi kendisine hapsediyor.

Bu şov çocuklar, büyükler ve teknoloji tutkunları, yani normal insanlar için tasarlandı. Ve gerçekten de insanlar dakikalarca görsel şölenin önünde durup gösteriyi izlediler. Işık uygulamasının sergilendiği aylar süresince uygulama hem Montreal halkını hem de turistleri su üzerindeki projeksiyonlarla etkiledi.

Montreal / Kanada

Dergide s. 36.