Temel Aydınlatma Bilgisi

Seri (4): Proje İçin Aydônlatma Tasarımı

Aydınlatma tasarımcısı, bir proje için ışığı tasarlarken, yüzeydeki ışığın boyutları hakkında temel bir karara varmalıdır:

Genelde ışık kaynağının kendisi olan ışık noktası, tek bir obje olarak sinyal özelliğine sahiptir, lineer grup düzeninde bir yönü gösterir. Merdivene paralel olarak bir dizi aydınlatıcı yerleştirilmiş ise, bu dizi mekanın fonksiyon akışında baskındır. Eğer lambalar iki basamak arasına kamaşmayı önleyecek şekilde yerleştirilmiş ise, merdiven, bir ışıklı merdivene dönüştürülmüştür ve yine mekana hakimdir. Bir merdiven alanının mekansal aydınlatılmasında dikkat edilecek husus basılan basamağın cephe görünümünden daha kuvvetli aydınlatılması gerektiğidir. Aydınlatma diyotlarının farklı güçleri ile basamakların daha iyi algılanması sağlanır.

Bir rafa aydınlatma entegre edildiğinde, diğer mekan alanları içerisinde rafın daha net algılanması sağlanır. Bu tasarımsal ve maliyetli çalışma, özellikle değerli malzemeler taşıyan raflarda kendisini amorti eder. Alan ve yüzey aydınlatması konusunda merdivende olan hususlar aynen geçerlidir.

Lokantalarda noktasal aydınlatma gerekli havayı ve yüzey aydınlatmasını sağlar. Bu tür obje aydınlatmalarında “seçkin lokanta”, “konforlu mekan” ve “kantin” gibi uygulama farklılıkları ortaya çıkabilir.

Yemek ortamında daha çok görsel anlamda üst düzey ambiyans talep edilirken, ofis aydınlatmasında fonksiyonel görme ön plandadır. Çalışma yüzeyinin iyi aydınlatılması ve görüş alanındaki tüm yüzey kontrastlarının hassas belirlenmesi iyi bir çalışma performansının ön koşuludur. Burada doğrudan ve dolaylı ışık arasındaki dengenin sağlanması önemlidir. Ekran önündeki alanların tasarlanması konusunda, normlar, literatür ve yasalarda belirtilen uyarıların dikkate alınması gerekir, ancak özel uygulamalarda bu konular bir yönerge olarak değerlendirilir.

Görüş

Okumakta olduğunuz metin ve grafikler içerisinde ürün çeşitliliği, aydınlatma, ışık tekniği ve düzenlemeler, kararlar ve önerilerin tümü işlenememektedir. İçeriğin ana fikri mekan içerisinde ışığı ve ışığın, objelere olan ulaşma şekli kısaca tanımlamaktadır. Burada asıl olan aydınlatma tasarımcılarının vereceği kararlardır.

İlk atılacak adım ampul, lamba ve ışık kaynaklarından çıkan ışık miktarının kontrollü kullanımıdır. İkinci adım ise, eğer ışık planlamacısı olarak konu üzerinde etki sahibi iseniz, ışığın yönetilmesi için yüzeylerin seçilmesidir. Üçüncü adım ise en zor olan adımdır: Işık, algılamadan ayrılamaz ve algılama mekan ile bütündür. Özetlemek gerekirse, ışık planlaması bir nevi mekan tasarımıdır.

Prof. Gero Canzler

Dergide s. 71.