Renklerdeki Kontrast

Metin: Georgios Paissidis

Fotoğraf: Georgios Paissidis

Aydınlatmanın, tasarım açısından ve de insanın kendini güvende hissetmesi açısından nasıl bir etki sağladığı Heraklion örneğinde izlenebilir. Gündüzleri 70 metre uzunluğundaki yapı, şehrin görüntüsünde nerdeyse kaybolmaktadır, ancak gece ise yapıyı görmemek mümkün değil.

Denizyolları ile ya da havalimanından gelirken 70 metre uzunluğunda aydınlatılmış taş konstrüksiyonu kaçırmak mümkün değil. Temelde yaya geçidi olarak kullanılan tünel, yalnızca şehrin farklı alanlarını birbirine bağlamıyor, aynı zamanda eşit olarak konumlandırılmış 4.5 metre yüksekliğindeki kemerlerden denize bakış imkanı sağlayan keyifli bir atmosferi oluşturuyor. Gün içinde karanlık gölgelere sarılan silindirik tünel, gece tüm güzelliğini sergiliyor. İnsan ve ışığın buluştuğu bu canlı mekan, aydınlık ve karanlık arasındaki kontrastın, soğuk ile sıcağın, yaya ve araçların karşılaşma noktasına dönüşüyor.

Bu alışılmamış projede, binanın gölge, ışık ve renk ile şekillendirilmesi istenmiş. Arsenal’in dış ve doğu alanları çevre mekanlarının bir parçası olduğu için her iki alanda da çalışılmış. Ancak mekanlar gün ışığında tamamen farklı görünüyor. Gün içinde, kemerli ön zemin aydınlık ve tünelin içi karanlık; gece ise, tünelin aydınlık iç alanı sokak cephesine bakan karanlık ön cepheye yoğun bir kontrast oluşturuyor.

Projenin estetik kalitesini iyileştirme çabalarının yanı sıra, ikinci hedef binanın fonksiyonunu artırmak olmuş. Trafik akışını yönlendirmesi gereken Doğu Arsenal, proje öncesinde tamamen karanlıkmış. Artık kemerli tünelin iç alanı bir tarafta hafif bir mavi ışık ile ve diğer tarafta sarı ışığın gölge oyunları ile aydınlatılıyor. Bu da projeyi gün ışığında nasıl gördüğümüz ile ilgili. Genelde gün ışığını iki eleman çerçevesinde görmeye alışığız: masmavi gökyüzünden yansıyan yayılmış ışık ve sarı güneş ışınları. Dünyada biz ışığı beyaz olarak algılıyoruz. Sarı ışık, kemerlerin iç alanını sadece ortalama 70 cd/ m2’lik bir aydınlatma gücü ile kaplıyor, mavi ışık ise tünelin duvar yüzeyine on kat daha az olan 7 cd/ m2’lik aydınlatma gücü ile yansıyor. Her iki renkte aydınlatılan yüzeyler kemerlerde yumuşak bir hava veren beyaz ışık sağlıyor. Beyaz ışık tünelin duvarlarında soğuk bir hava estiriyor ve geçidin merkezinde x = 0,41 ve y= 0,38 koordinatlarında elde edilmiş. Daha uzaktan bakanlar için çevre, renkli ve etkileyici. Bu arada renk kombinasyonları enerji tasarrufu sağlayan ışık ortamının tüm fonksiyonel koşullarını yerine getiriyor. Bu koşullar şehrin gece resmini oluşturmak için beyaz ışığa yönelik geliştirilmiş.

Yaya yolu üzerinde 0,80’lik değerde örnek bir eşitlilik ile ortalama aydınlatma 6 lux seviyesinde tutulmuş. Mavi ışık, kemerlerin arkasından yansıyor ve derinlik duygusu yaratıyor.

Işık hassasiyetinden dolayı, var olan şartlara göre tercih edilen mavi renk, asimetrik ışık dağılımı yapabilen ve projektörlerin içerisine takılan 70 Watt’lık mavi lambalardan oluşmuş. Sarı ışığı elde etmek için projektörlere takılan iki renkli filtre sayesinde ayrıca simetrik olarak ışığın dağılımı ve 70 Watt’lık mavi lambanın renginin değişmesi sağlanmıştır. İki renkli filtrenin spektral hassasiyetinden dolayı ışık, karanlık alanda, yerden aydınlık kemerinin en üst noktasında hafif bir renk açılması gösteriyor. Her iki projektör de balast ile çalışıyor. Her kemer için çapraz ayarlanmış projektörler sayesinde, sadece bir kıvrımın göründüğü bölüm saraydan daha net izlenebilmektedir. Duvara asimetrik gölgeler yansıtılmakta ve böylece insana nostaljik bir izlenim vermektedir. Işık, aynı zamanda, düzgün olmayan kıvrımları, paralel olmayan duvarları ve bunların arkasında bulunan tam dik olmayan diğer duvarları belirginleştirmek üzere ayarlanmış. Üst kısımlar 35 Watt’lık T5-lambaları ile aydınlatılmış. Yukarıdaki bölümde yansıtılan renk, kırmızı renginden dolayı %82, renk kartının kenar hatları itibariyle x = 0,59 ve y = 0,35 olarak daha doygun bir görünüm sağlamakta.

Gündüzleri şehrin ön cephesi belirginleşirken, geceleri tam tersi oluyor. Mavi aydınlatılmış iç alan, daha derin bir bakış sağlıyor ve yapının kenarlarını sarı aydınlatılmış kemerlere kadar arkada bırakıyor. Işığın sayesinde bir dönüşüm.

Aydınlığı, renk yoğunluğu, daha doğrusu renk değeri miktarı ile karıştırdığımız için, yukarıdaki lamba 30 cd/m2’de daha açık renkte görünmektedir.

Işık hesaplaması sayesinde ışığın mükemmel bir şekilde Olimpiyat şehrinde bulunan tarihi esere yansıtmasını sağlamak mümkün olmuştur. Heraklion’daki Doğu Arsenal şehrin gece görüntüsünün bir parçası olmuştur ve şimdi çevre ile çok güzel uyum sağlamaktadır. En ufak detaylar bile yakında bulunan tarihi eserler ile uyum içerisindedir. Tünelin küçük açılımındaki çeşitli birim renkleri, limanın diğer bölümünde bulunan saray tünellerinin tıpa tıp aynılarıdır. Suyun üzerine yapılan ilave yansıtmalar, çevre ve insanlar ile bir uyum sağlamak için tasarlanmış. Doğu Arsenal projesi yaz mevsiminde Heraklion’daki olimpik futbol oyunları öncesi tamamlanmış. Aydınlatma tasarımı Atina’daki ışık planlama bürosu yetkilisi, Dr. Passidis ve Sotiris Bravos ile her ikisi ile işbirliğinde olan mimar Iva Vassileva sayesinde geliştirilmiş. Tüm çalışma Heraklion Night Lighting Master Plan’a ait büyük projenin bir parçasıdır. Doğu Arsenal’in ve sarayın aydınlatılması ile baş şehir Kretas içerisinde yeni bir alan açılmıştır.

Dergide s. 68.