Sao Paulo'da Santander Bankası Merkez Binası

Metin: Andréa Espírito Santo

Fotoğraf: Rubens Campo

Yeni pazarlarda yer edinmek isteyen her kuruluş -özellikle kültür alanında-başta zorluklarla karşılaşır. Ülkeler ötesi bir büro, hem çalışanları hem de kuruluşu bulundukları yerin toplumuna entegre olmaya ve kuruluşun imajını yavaş yavaş güçlendirmeye katkı sağlayabilir. Hatta kuruluş imajı

İspanya’nın kuzeyinde bulunan Santander kentinde yer alan Santanderli şirketler grubuna ait bir bankanın merkez binasındaki genişleme felsefesi, İspanyol halkının öncü ruhunu yansıtıyor. 1857 yılında kurulan ve Kraliçe II. İsabel tarafından yetkilendirilen banka, kısa süre içinde uluslararası ifllerle ifltigal etmeye başladı. Başlarda yapılan işler Santander limanı ve Latin Amerika arasındaki ilişkiler ile ilgiliydi. Bankanın bugün, stratejileri sayesinde küresel ekonomi krizinden çok büyük hasar almadan ilerlemesi sağlanıyor. Sonuç: Kâr açısından değerlendirildiğinde Santander, dünyanın dördüncü büyük bankası. Böylesine saygın bir bankanın veya firmanın, günümüz iş dünyasında başarılı olmasında iyi bir aydınlatmanın rolü nedir? Her ticari kuruluş kârını yüksek ve maliyetlerini düşük tutmak ister. Böylece para tasarruf ederek bu paraları firma stratejilerine yatırır. Bugün, etkili stratejiler ve maliyet tasarrufu sağlayan programların gerçekleştirilmesi, doğrudan firmanın merkezi olarak hizmet edecek binalar ve de bu alanlarda uygulanacak iş veya üretim süreçleri ile ilişkilidir.

Profesyonel bir aydınlatma tasarımcısı, erken bir dönemde yapı projesine dahil edildiğinde insanların ihtiyaçlarına uygun olarak kullanılacak olan ışık tekniği, ürünleri ve modern ışık ortamları açısından uzun vadede maliyet tasarrufu hedeflenebilir. Profesyonel bir aydınlatma tasarımcısı gerektiğinden fazla ışık kullanmayacak, yansıma kamaşması olmasını engellemeye çalışacak veya gün ışığını aydınlatma konseptinin bir parçası olarak projeye dahil edecektir. Santander, dokuz milyonun üzerinde müşterisi ile Brezilya’nın üçüncü büyük özel bankası. En büyük merkez binası, Latin Amerikanın finans merkezi olarak bilinen Sao Paulo kentinde. Yeni ve modern ofis kulesi 28 katlı ve 8.000 çalışana iş ortamı sunuyor. 2007 yılında Santander şirketler topluluğu ABN Amro firmasını satın aldı ve beraberinde çok saygın bir kurum olan Banco Real’i de devralmış oldu. Bina son derece gösterişli. Netice olarak Brezilya, Santander için İspanya dışındaki en büyük pazar. Firmanın, süreklilik ve kültürel projeleri destekleme prensibine dayanan sağlam bir imajı var. Banco Real’in geliştirdiği strateji şimdi Santander tarafından büyütülerek kullanılmaya devam ediyor.

Kule yetmişli yıllarda, aydınlatma dahil kamusal şebeke iflletmelerini barındırmak için inşa edildi. Yapının idarecisi, yapı henüz tamamlanmadan binadan vazgeçmiflti. Bina bitmemifl hali ile bir inşaat flirketine satıldı. Şirket, kulenin inşaatını tamamlayarak iki yıl önce Santander’e sattı. Kulenin yeni sahibi binanın süreklili€i açısından LEED (Leadership in Energy and Environmental Deisgn®)- Enerji ve Çevre Tasarımında Liderlik şartlarına uyması için Edo Rocha Espacos Corporativos mimarlarını görevlendirerek, bina içinde değişikliklerin yapılmasını ve daha donanımlı hale getirilmesini istedi. Santander Brezilya’nın Genel Müdürü Fabio Barbosa, kurumsal kimlik açısından şeffaflık, çalışanların entegrasyonu ve konfor olmak üzere binada sağlanması istenen şartları tanımladı.

Godoy Luminotecnia’dan Plinio Godoy, belirtilen tüm şartları dikkate alan bir suni ışık konsepti geliştirdi. Konsept içinde enerji verimlilği büyük bir rol oynadı.

Bina, enerji tüketiminin kontrol edilebileceği ve düflürülebileceği bir donanıma sahip. Tüketim kontrolü, ışık yönetim sistemi dışında üstün bir güneşten koruma sistemi ile sağlanıyor. Sistem, binaya giren gün ışığını ve doğal ışığı en verimli şekilde kullanmak üzere yönlendirebiliyor. Bu noktada mimarlardan Helmut Köster devreye giriyor. Ayrıca, aydınlatma konsepti, şıklık, şeffaflık, entegrasyon ve konfor unsurlarını barındıran estetik çözümler sunuyor.

Tüm bu parametreler hedef olarak konuldu ancak yönetimin yüksek taleplerine karşı, geniş alanlı ofis mekânları ile ilişkili kısıtlamalar doğrultusunda bir uzlaflmaya varılması gerekti. Merdivenlerin yakınında bulunan büyük bir sergi alanı, bankanın sanat ve sanatçıları destekleyici rolünü gösteriyor. Duvarların hemen bitimindeki alçı tavana 28 Watt’lık, 3000K’lik T5 flüoresanlı kare biçimli lambalar monte edilmiş.

Şeffaf akril kapaklı yine kare biçimli LED (3000K) lambaları ile mekânın genel aydınlatması sağlanıyor.

Giriş salonları bir kuruluşun imajını simgeler. Büyük bankalar imajlarında ciddiyet, başarı ve bağlılık mesajını vermek isterler. Ancak tüm bunlar soğukluk ve mesafe duygusunun oluşma tehlikesini içinde barındırır. Sao Paulo’daki Santander Bankasının büyük girişi, şıklık ve doğallıktan oluşan bir karışım sunuyor.

Arka planda pencereden güneşin batışı veya gün ışığının tadı çıkartılabiliyor. Giriş salonuna içine ağaçlar dikilmiş büyük saksılar yerleştirilmiş.

Uplight’lar ile ışıklandırılan saksılar tavana oyuncul gölge efektleri bırakıyor. Bankanın o ciddi dünyasında bu efektler duygusal ögeler taşıyor.

Elektrik rayları üzerine monte edilen 40 veya 10 derecelik yansıma açılı LED projektörler (2700 K), sanat eserlerini ön plana çıkartıyor. “Burada yaratılan efekt, alanın mermer yüzeyleri ile uyum içinde. Oluşan parlaklık, rahatlatıcı ve ortama uygun” diyor aydınlatma tasarımcısı. Mekânın en uç noktasından iki yürüyen merdiven ile çalışanların eğitimi ile görüşme ve toplantıların yapıldığı cam ile bölünmüş odaların bulunduğu ara kata çıkılıyor. Her iki ara kattan en üstte bulunan da bankanın yöneticileri tarafından yapılacak sunum ve toplantılar için bir oditoryum yer alıyor. Sunumlar kaydedilip daha sonra başka ülkelere gönderilebiliyor. Bu salonun aydınlatması, 575 Watt’lık projektörler ve de elipsoid reflektörlü noktasal ışık veren ışıklıklar ve televizyonlar için uygun olan özel halojen ampullerle aydınlatılıyor.

Zemin katın yerleşim planı U-biçimli. Burada farklı kültür ve eğitim etkinliklerine uygun mekân ve ortamlar bulunuyor. Ana girişteki alanda ilk göze çarpan, çelik halatlarla askıya alınmış merdiven. Bu heykelimsi yapı üzerinde kırmızı Santander logosu bulunan beyaz mermer duvarın önünde yer alıyor. Logo, her biri on derecelik bir yansıma açısı olan 17 Watt’lık 3000K’lık metal buhar ampullü bir dizi projektör ile öne çıkartılıyor. Merdivenin hemen üst kısmında, 10 derecelik bir yansıma açısı ile her biri 35 Watt’lık 3000K metal buharlı ampullerle donatılmış üç projektör daha monte edilmiş ve çelik halatların parlaklığını öne çıkartıyor.

Ofis kulesinde tasarım ve teknik üç katmana ayrılmış: Yönetim katı (Kat 27 ve 28), Çalışanlar (Kat 1’den 26’ya kadar) ve Ziyaretçiler (giriş katı). Aydınlatma konsepti hem elektrik ışığının hem de gün ışığının planlamasını kapsıyor. Projenin aydınlatma tasarımcıları ilginç bir şekilde, elektrikli ışığın planlamasından sorumlu olan Plinio Godoy ve Santander binasının akıllı güneşten koruma sistemi konseptini geliştiren Helmut Köster hiç bir araya gelmeden ve bilgi alış veriflinde bulunmadan çalışmalarını tamamladı. Edo Rocha mimarlık ofisi, elektrik ışığıyla aydınlatma ve gün ışığı planlamasını birbirinden bağımsız olarak ayarladı.

Ara katların genel aydınlatması, tavan altına yerleştirilen, her biri 26 Watt’lık kompakt flüoresanlı lambalar ile yapılıyor. Kafes biçimli tavana 28 Watt’lık (3000K) T5 flüoresanlı ve opal kapaklı lambalar entegre edilmiş. Klima tesisatının bakımı için tavan panelleri çıkartılabiliyor.

Planlı olmadan tasarlanan yuvarlak biçimli özel tasarım tavan lambası, Santander’in ofis girişlerinde bir hareyi andırıyor. Ancak asıl bu hare biçimli ışık çözümü biraz duru ve sert görünüm veren diğer çözümü yumuşatıyor. Kenarlara uygulanan ışıklar ile asma tavan, havada süzülürmüş gibi ve hafif görünüyor. Her iki öge ile kontrastlar ve mekânın sınırları yaratılıyor. Böylece mekanın genelinde monoton olan renk yapısına hareketlilik getirilmiş oluyor. Yatay olarak da bir eşitlik sağlamak için ayrıca Downlight’lar kullanılmış.

Tüm binanın 9.000 metrekarelik alanına uygulanan ve Köster tarafından geliştirilen güneşten koruma sistemi, güneş ışınlarının yönlendirilmesi için Fresnel optikli RetroFlex olarak adlandırılan bir sisteme dayanıyor. Güneş ışınları, kapalı konumda olan bir panjur paneli gibi retroflekse ediliyor. Ancak paneller gün ışığının içeri girmesini sağlayacak ve dışarı bakışa olanak verecek bir şeffaflıkta. Panellerin ayarlandığı açı, mevsime göre on dereceye kadar değişebiliyor. Retroflekse ışınlarla ışık beş metreye kadar içeri girebiliyor.

Banka görevlilerinin bulunduğu büyük çalışma alanlarındaki suni ışık, her biri 14 Watt’lık dörder T5 flüoresanları ile donatılmış, özel tasarım kare biçimli lambalar ile sağlanıyor. Lambalar ofis alanlarının ızgara biçimli tavanına monte edilmiş. Her birinde 300 görevli çalışan 2000 metrekarelik alana sahip ofisler için bu konfigürasyon en uygun çözüm olarak görülmüş. Ofisler iki ana alana bölünmüş. Farklı yerleşimlerin olduğu kenar alanlar ve ana asansörün bulunduğu alan.

Kenarlarda uygulanan sayısız değişik konfigürasyonlar nedeniyle bu alanlardaki aydınlatmayı ayarlamak için bir DALI (Digital Addressable Lighting Interface) sistemi kullanıldı. Aydınlatma tasarımcısı Plinio Godoy, DALI sisteminin programı konusunda şöyle bir bilgi veriyor: “Toplantı odalarına yönelik dört farklı senaryo programladık. Işık düğmesine peş peşe dokunmak suretiyle program geçişleri yapılabiliyor. Bir kere dokunulduğunda sistem açılıyor. Bir kere daha dokunulduğunda ışık yüzde 75 oranında dim ediliyor. Üçüncü dokunuş ile ışık yüzde 50 oranında daha dim ediliyor ve dördüncü dokunuşla ışık kapatılıyor. Programlar odadaki gün ışığı durumuna göre ayarlanabiliyor”.

Üstteki fotoğraf: Banka görevlilerinin çalıştığı geniş ofis alanları için, enerji verimliliğini hedef alan standart bir sistem kullanıldı. Yönetici kademesinde çalışanların katında (alttaki fotoğraf) ise, yüksek kalitede ışık tasarımı ve de çalışanların verimliliği ön planda tutuldu. Çalışanlar hiyerarşisindeki konular burada değerlendirilmedi. Ancak tüm farklılıklara rağmen günışığı ile aydınlatılan ofisin ışık kalitesi, geceleri kullanılan her tür suni ışık kalitesinin üzerinde. Bu durum, seçilen çalışma saatlerinden kaynaklanıyor ki zaten yöneticiler çoğu zaman gece geç saatlere kadar çalışmak zorunda kalıyorlar.

Yöneticilerin konferans odalarında, camdan yapılmış, etrafı bitkilendirilmiş bir ara alan bulunuyor. Pencerelerin iç kısımlarına, gün ışığını mekânın derinlere ulaştıran retrosolar sistemi uygulandı. Sistem sayesinde bir yandan da dışarı bakış sağlanıyor. Yaratılan yeşil alan ise aynı zamanda dışarı ile olan ilişkiyi kuruyor.

Pencerelerin önündeki alana da her biri 14 Watt olan dörder adet T5 flüoresanlı yine kare biçimli lambalar yerleştirildi. Bu alan, doğrudan güneş ışığı aldığı için lambalar bir ışık kumanda sistemi ve duvar boyunca yerleştirilen sensörlerle ayarlanıyor. Elektrik ışığı ise, günışığının odaya giriş gücüne göre otomatik olarak dim edilebiliyor.

Banka görevlilerinin çalıştığı ofis alanlarına, genelde teknik işlevleri olan bir aydınlatma uygulanırken, yönetim kadrosunun bulunduğu ofis ve toplantı odalarına daha ileri ışık çözümleri yerleştirildi. Yöneticiler yarı açık bir ofis mekânında çalışıyorlar. Her bir ofis, birbirinden ışık ve cam duvarlar ile ayrılmış. Böylece burada da binanın diğer tüm alanlarında olduğu gibi şeffaflık ve entegrasyon mesajı verilmeye devam ederken, her çalışma ortamının kendi alanı var. Çalışma masalarının üzerinde 24 derecelik yansıma açısı ile yerleştirilmiş, üç adet 50’şer Watt’lık halojen ampulle donatılmış Downlight’lar yerleştirilmiş.

Yönetimin bulunduğu katlardaki genel aydınlatma, sıva altına yerleştirilen kare biçimli, kollu ve 42Watt’lık 3000K gücündeki kompakt flüoresanlar ile sağlanıyor. Koridorlar ise iki metre uzunluğunda, her birinde 3000K T5 flüoresanları olan ve opal polikarbonat kapaklı yüksek transmisyon gücü olan lambalarla aydınlatılıyor.

Santander Bankasının yeni merkez binasında yemek yemek için biraz daha fazla süre geçirmek isteyenlere yönelik dört restoran bulunuyor. Bunun dışında her katta atıştırmalık bir şeylerin satın alınabileceği ayrı bir yer bulunuyor. Farklı müşteri kitlelerine hitap eden değişik döşenmiş olan restoranların aydınlatma tasarımı da farklılık gösteriyor ve mekânların özelliklerini öne çıkartıyor. Binanın en büyük restoranı, banka görevlileri için ayrılmış olan birinci kattaki 2000 metrekarelik yemek salonu. Salon; yemek dağıtım noktası, içecek makinelerinin bulunduğu alan, yemek salonu ve ödeme yapılan kasalar olmak üzere dört bölüme ayrılmış.

Yemek dağıtım noktasının üzerinde 2,40 m uzunluğunda flüoresanlarla donatılmış sarkıt lambalar bulunuyor. Temel aydınlatma, alanların sınırlarını öne çıkartan ışık rayları (3000K 28 Watt T5 flüoresanları) ve her biri 32 Watt olan kompakt flüoresanlarla donatılmış tavana monte edilebilir kare biçimli lambalar ile sağlanıyor. İhtiyaca göre yemek salonu çalışanlara yapılacak duyuru etkinlikleri için bir oditoryuma dönüştürülebiliyor. Bu alanda tavan lambaları pencere boyunca peş peşe yerleştirilmiş ve mekânı tanımlayan sistemler ve farklı renklerde lake edilmiş sarkıt lambalar kullanılmış. Salon oditoryum olarak kullanılacağı zaman sarkıtlar yukarı doğru çekiliyor. İkinci kattaki restoran 28inci katta olduğu gibi yönetimin resmi yemekleri ve konuklarına ayrılmış. İkinci kattaki restoran için düşünülmüş olan çözüm çalışanların yemek salonundaki çözüme hemen hemen benziyor. Burada da yemek dağıtımı yapılan bankoların hemen üst alanına flüoresanlı sarkıt lambalar peş peşe yerleştirilmiş. Çalışanların yemek salonundan farklı olarak ikinci katta ve 28inci kattaki restoranları aydınlatma seviyesi biraz daha düşük. Böylece daha samimi bir ortam yaratılıyor.

Restoranlar da farklı kalitede donatıldı. Kantin mümkün olduğu kadar çok çalışana hizmet vermeli ve bundan büyük gelir sağlamalıydı. Tüm bu fikirler tanımlandı ve bilinçli olarak 300 Lux’lük bir ışık seviyesi oluşturuldu. Gün içinde tüm çalışanlar yemek yiyene kadar oturma alanları yaklaşık beş kere kullanılıyor.

Ancak aydınlatma planlamasının bu noktasında, değerlendirmenin henüz konusu olmayan bir de estetik unsuru var. Bistro (sağdaki fotoğraf) alanının ışık kalitesi daha yüksek tutuldu. Daha yüksek kaliteli restoranlarda ve çepeçevre oluşturulan yeşil alanlarda da gün ışığı kullanıldı. Burada da retrosolar aynaları olan cam kullanıldı.

Genel olarak bakıldığında proje, başlı başına bir dünya. Tüm çalışanlarına yönelik ışıklandırma standardının farklı olmasına özen gösterilmiş. Ancak geniş alanların tamamı yüksek bir standartta tutulmuş. Gün ışığının kullanımı sadece enerji verimliliği açısından önem taşımıyor. Aynı zamanda tasarım ve rahatlık açısından sürekliliği sağlaması için önemli bir tasarım ögesi. Üstelik de iki aydınlatma tasarımcısının birbirinden bağımsız çalışmış ve birbiri ile haberleflmemifl olmasına rağmen...

Schreder’in dış alan Thylia lambası için ihaleye çıkıldı. Tasarım büyük bir ağacı andırıyor. Lamba başlığı, göreceli olarak küçük ve kentin diğer görüntüsü içinde neredeyse kayboluyor. Her biri 150 Watt’lık metal buharlı ampullerle donatılmış bu lambalar, binayı çevreleyen yaya yoluna monte edilmiş. Çizimler: Daniel Sarti.

Projeye katılanlar

Yapı sahibi: Santander Bankası Mimarlar: Edo Rocha Espaços Corporativos / Brezilya Işık planlaması: Plínio Godoy und Mariana E S Rocha, Godoy Luminotecnia, São Paulo / Brezilya Gün ışığı / Retro Flex System: Dr. Helmut Köster, Frankfurt / Almanya Panorama Fotoğrafları: Edo Rocha Espaços Corporativos / Brezilya Uygulanan ürünler:

Lambalar: T5, Halojen ampuller, kompakt flüoresanlar, Metal buharlı lamba, Osram; LEDs, Philips Lambalar: Çizgisel olarak uygulanan sarkıt lambalar, peş peşe yerleştirilen lambalar, kollu kare biçimli lambalar, tavan downlight’ları, Uplight projektörleri, aşağı sarkıtılan renkli lambalar, Lumini, LED spotlight’lar, oditoryumda Philips projektörleri: Parnel projektörleri ve elipsoid reflektörlü projektör, ETC Yazılım: DALI Günışığı sistemi: Retrosola

Dergide s. 46.