UBS Bankası, Cenevre/İsviçre

Metin: Joachim Ritter

Fotoğraf: Belux AG

Yağmur bulutları kendi başlarına duran, yoğun ve keskin sınırları olan, dikey olarak tepeler, kubbeler veya kuleler şeklinde oluşan bulutlar. Bu bulutların güneş ışığını alan tarafları genelde parıltılı bir beyaz renge sahip. Alt sınırları göreceli olarak daha karanlık ve neredeyse yatay biçimli.

Bu nedenle üstü cam ile kaplı bir avlunun içine suni bir bulut yerleştirme fikri çok uzak değil, çünkü suni ışığı da iç mekânlara getirmekteyiz. İsviçre’nin finans merkezi Cenevre’deki UBS bankasının yeni tasarlanmış müşteri salonunda gökyüzünden giren yoğun öğlen güneşine bir gölge oluşturmak için bu düşünceden yola çıkıldı. Eser, bir bulut içinden çıkan aydınlatma olarak tasarlanmadı. Doğal ışığı kontrol etmek ve difüz bir temel aydınlatma sağlamak için suni olarak aydınlatılmış bir bulut oluşturuldu.

Eski belediye binasının avlusunda yer alan salona UBS bankasının müşteri ile ilgili hizmetleri için bir kontuar kombinasyonu yerleştirildi. Avlunun üzeri cam ile kapatıldı. Salonun mobilyaları yenilendi ve çalışma alanları oluşturuldu. Ancak, çerçeve koşulları bazı açılardan problemlerin oluşacağını gösteriyordu. Cam yüzeylerin, duvar ve taş zeminin sert malzemesi akustik ile ilgili problemler yaratacaktı. İçeri giren günışığı da nimet olarak değil, fakat rahatsız edici olarak görüldü.

İçeri giren günışığı bütün gücü ile iç mekânı ısıtıyordu. Salona bakış sağlayan cam arkasındaki çepeçevre yerleştirilmiş çalışma alanları da güneşin durumuna göre bundan etkileniyordu. Doğrudan giren güneş ışınları ile kamaşma yaratan problemli noktalar oluşturuyordu. Bankoların bulunduğu salondaki yüksek kalitede parlayan yüzeylerin kamaşmaya sebep olması ve de özellikle kış döneminde günışığından suni ışığa belirgin geçiş, olumsuzluk olarak hissediliyordu. Genel olarak üstü kapalı bir avlunun tipik problemlerinin üstesinden gelinmesi söz konusuydu.

Günışığından bahsettiğimizde bunlara zaman zaman bulutları da dahil ederiz. Bulutların !ekillerine bakıp da estetik duygusu oluşmayan herhalde pek az kişi var. En azından yağmur bulutlarına baktığımızda... Kümülüs olarak adlandırılan yağmur bulutları güneşli günlerde ortaya çıkar, özellikle yaz döneminde bize kısa süre sağladıkları gölgelerinin değerini bildiğimiz günlerde. Biyolojik ve dinamik ışıktan bahsettiğimiz zaman ise, kesinlikle bir yağmur bulutundan da bahsediyoruz.

Mimar Yves Omarini tüm problemlere çözüm getirecek bir ışık/akustik kombinasyonu fikrinden yola çıktı. Tasarım için fikir üretirken bulutlardan ilham aldı ve farklı biçim ve hacimli yapılardan oluşan bir konsept ortaya çıktı.

Katlardaki ofislerden avluya doğru bakış azaltılacak ve yatay ve dikey konumda ışık verecek asılı bir heykel oluşturulacaktı. Bu da bulutun içinden dışarı doğru aydınlatma anlamına gelecekti. Salonun eko unsuru da uygun malzeme seçimi ile dikkate alınacaktı.

Bir ilk model oluşturuldu ve uygulanabilirliği kontrol edildi. Her ne kadar bulutun görüntüsü hafiflik duygusu verse de gerçekte ağırlıkları farklı olacaktı. Cam tavana toplam olarak 900 kg’lık bir ağırlık asıldı, çünkü konstrüksiyon alüminyum profil borular ve askı kulplu çelik mesafe oluşturucu parçalardan yapıldı. Bunun çözümü köşelerden gerdirme yapma suretiyle sağlandı. Çalışma için gereken statik hesapları yapıldı ve onaylandı.

İçerden aydınlatma olarak TC-TEL 42 Watt kullanıldı. Her bir elektronik balast için iki lamba kullanıldı. Bu tür erişimi zor bir armatürde kullanılacak lamba seçimi, bakım maliyetleri düşünüldüğünde son derece cesaret isteyen bir karar. Ancak, bulutun karakteristik yapısı farklılaşmıştı ve malzemesi nedeniyle oluşan ışık ve gölge oyunu böylesine yoğun bir karakteristik yapı oluşturamayabilirdi. Özellikle LED gibi noktasal ışık kaynakları, sorumlu planlamacıların görüşlerine göre daha yüksek ışıma yoğunluğu veriyor. Bunlar kullanılmamış olsaydı, lambanın kaplaması eşit oranda ışıklandırılmış olmayacak ve istenilen üç boyutluluğu kaybettirecekti. Bulutun kaplandığı malzeme %100 PET geri dönüşüm malzemesinden oluşan Polyester keçeden yapıldı. Emniyet açısından alevi engelleyici bir malzeme ile kaplandı ve ultraviyole ışınlarına karşı koruma altına alındı. Kaplamanın kağıt görüntüsü vermesi için yüzeyi pürüzlü bir görünümde oluşturuldu.

Uygulama için bir hafta gerekti. Mimar Yves Omarini’nin konsepti sonunda gerçekleşti. Günışığı filtrelenerek avludan içeri giriyor, suni ışık mekânın her yerine dağılıyordu. Temel aydınlatmanın yoğunluğu 300Lux olarak tutuldu. Uygulamadan sonra ses emiliminin yan etkileri de bariz bir şekilde azaldı. Her bir bulut eşsiz bir eserdi ve elle işlenip şekillendirildi.

Teknik veriler

12m’lik bulut Ebatları: 3 x 3 m Işık kaynağı: 60 TC-TEL 42 Watt-827 Işık akımı: 192.000 lm 30 işletim cihazı DALI Tam yük altında sistem performansı 2700 Watt 9m’lik bulut Boyutları: 3 x 1,5 m Dikey olarak kurulan konstrüksiyon Işık kaynağı:36 TC-TEL 42 Watt-827 Işık akımı: 115.000 lm 18 işletim cihazı DALI Tam yük altında sistem performansı 1620 Watt 3m’lik bulut, armut biçimli kurulum Boyutları: 3 x 3 m Işık kaynağı: 20 TC-TEL 42 Watt-827 Işık akımı: 64.000 lm 10 işletim cihazı DALI Tam yük altında sistem performansı 900 Watt Toplam sistem performansı: 5.2KW Toplam ışık akımı: 371.000lm İşletme etkisi derecesi:%60

Projeye katılanlar

Mimar: Omarini Architecture’ın aydınlatma konsepti Sorumlu planlamacılar: Yves Omarini ve Macello Marco Ana Üstlenici: Implenia Entreprise Générale SA, Tam Linh Chau Konstrüksiyon ve teslimat: Belux AG, Birsfelden/İsviçre Proje ekibi: Eduardo Lopez; Patrick Zulauf; Benny Riz Montaj: Belux GmbH und Vertige Concept, Yverdon/İsviçre

Dergide s. 60.