Hassas denge: Kırıkkale Merkez Nur Camii

MerkezNurMetin: Ayrım Yaser Talu
Fotoğraflar: İdris Ekinci

Kırıkkale Merkez Nur Cami’nin aslı 4.560 m2’lik bir arsa üzerinde 1952 yılında 1500 kişi kapasitesi ile sakıflı (kırma) çatılı olarak inşa edilmiş. Ancak 2007 yılında siyasi idarenin takdiri ile eski camiinin yerine ihtiyaçlara cevap verecek Kırıkkale’nin sembolü olacak klasik Osmanlı üslubunda büyük bir cami yapılmasına karar verilmiş. Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından toplam 9.200 m2 arsa alanı üzerine inşa edilen cami Mimar Sinan’ın ustalık dönemi eseri olan Edirne Selimiye Cami’inden esinlenilerek projelendirilmiş.

MerkezNur2Caminin bir ana kubbe, 4 çeyrek kubbe, 12 tonozu ve 5 son cemaat kubbesi bulunuyor. Ana kubbenin yüksekliği 32 m, iç çapı ise 20 m. Caminin 26.000 m2 kapalı alanı bulunuyor. Kapalı alanda 4.000, açık alanda 6.000 kişi olmak üzere toplam 10.000 kişi namaz kılabiliyor.

Caminin ana kütlesi üç kademe ile ve ihramî bir yükselişle biçimlenmiş. Böylece abidevî bir görünüş kazanmış. Pencerelerin çevrelediği kubbe kasnağının üzerine ana kubbe oturtulmuş. Kubbe görünüşlerini tamamlayan alemler, özel olarak tasarlanmış ve bakır levhalardan dövülerek titiz bir işçilikle biçimlendirilmiş. Ana kubbe aleminin kazanı, dilimli olarak yapılmış ve armudilerle geçilerek uyum içerisinde lale ile tamamlanmış.

Aydınlatma tasarım yaklaşımı, caminin manevi kimliğini vurgulamak ve Kırıkkale şehir için bir simge oluşturmak üzere kurgulanmış. Aydınlatma tasarım ekibi, kendi aydınlatma uygulamaları ile mimari elemanları vurgulayıp yapıya derinlik katarak ve mümkün olduğunca yüzeyleri ve malzemeleri ayırt ettirerek bu görkemli yapıyı güçlendirmek ve tanımlamak istemiş.

Renk sıcaklıkları, aşağıdan yukarıya devam eden bu karmaşık yüzeyler arasında ince geçişler sağlayabilmek için dikkatlice seçilmiş. Ana kubbe ılık beyaz ton ile aydınlatılırken, kubbe kasnağı pencereleri ve fil ayaklarında sıcak beyaz kullanılmış, spotlar ve yüzey yıkayıcı ürünler süper sıcak beyaz seçilerek yapı boyunca birçok farklı noktada mistik bir görünüm ve kontrast oluşturulmuş, gölgede kalan Alem’ler üzerinde yaratılan ışık parıltıları ile bu desteklenmiş.

MerkezNur3Işık ve gölge kullanımı yapıya form ve tanım veriyor. Çeyrek kubbeler gölgede bırakılarak kubbe altı pencereler belirginleştirilmiş. Büyük pencereler dar açılı ışık hüzmeleri ile tanımlanarak aralarında keskin karanlık yüzeyler oluşturulmuş. Aydınlatılan yüzeyler arasında ahenk sağlayabilmek için farklı optikler ve güçlerde ışıklıklar kullanılmış. Her şerefe altında dahi aydınlık seviyelerinin aynı olması hedeflenmiş.

Mimarinin gündüz görünümünü korumak amacı ile ürünler yüzeyler ile aynı renkte boyanmış ve mümkün olduğunca oyuklara ve saksı arkalarına yerleştirilmiş.

Enerji tüketimi LED ürün kullanımı ve farklı zaman dilimlerinde uygulanan opsiyonel aydınlatma senaryoları ile minimize edilmiş. Gece ışık senaryosu gökyüzünü koruyarak güzel ve duyarlı bir denge oluşturmuş.

Kırıkkale Nur Cami aydınlatma tasarımı projesi, IALD (International Association of Lighting Designers) tarafından düzenlenen 33. IALD Ödülleri’nde “Award of Merit” ile onurlandırıldı. Jurinin proje için yorumu şöyle: “Tam anlamıyla ideal seviyede ışık uygulaması ve sıcak ile beyaz ışığın dengeli kullanımı mimari yapının karakterini tamamlamış.”

Projeye katılanlar:

İşveren: Türk Diyanet Vakfı Kırıkkale Şubesi
Mimar: Necip Dinç
Aydınlatma Tasarımı: ZEVE Aydınlatma, Ayrım Yaser Talu; www.zeve.com.tr
3D Görselleştirme: Zeve Aydınlatma, Kenan Akifoğlu
Uygulanan ürünler: Color Kinetics