Otopark Cephe Aydınlatması, Cardiff / İngiltere

Ancak, yapısal ve bütçesel kısıtlamalar nedeniyle yapı, yarı geçirgen bir kumaştan bir konstrüksiyon ile oluşturuldu. Kumaş üzerinde farklı aydınlatma yöntemleri denendi. Kumaşın rüzgarı geçirmesine rağmen, aslında ışık geçirmez bir dokuya sahip. Dolayısıyla, aydınlatma için tek alternatif, yelkeni önden aydınlatma çözümü idi.

İşlevsel ve açık bir yapı olarak otopark, içerden suya dayanıklı, üzeri kaplı olmayan çubuklara yerleştirilmiş 100 lüx’lük flüoresanlar ile aydınlatılıyor. Işık çubuklarının yerlerini bir elektrik mühendisi belirledi. Bu tür çubuklar genelde otopark binalarında kullanılıyor ve her yere eşit orantılı ışık dağıttığı için kullanıcılara güvenli bir ortam yaratıyor ve yön tayinini kolaylaştırıyor. Ancak bu tür malzeme kullanıldığında, görüntü kalitesi zayıf kalıyor. Paul Traynor: “Burayı kullanacak olanların güvenliğini azaltacak alternatif bir iç aydınlatma tasarımını önermeyi göze almadık. Otopark, her zaman ve öncelikle işlevsel bir alandır ve bu bağlamda işlevsel aydınlatmanın getirdiği kısıtlamalar ile ve özel aydınlatmayı, arka planda ortam seviyelerini değifltirm ek suretiyle dengeleyerek çalışmayı tercih ettik” diyor.

Kumaşın önden aydınlatılması kararı alınırken, kullanılan malzeme ve bunun geçirgenlik özelliği çok büyük önem taşıdı. Mimarlar kumaş seçimi ve konsept konusunda gayet hızlı kararlar aldılar.

Artık hedef en uygun lamba türünü seçmek ve tasarımı teknik olarak çözmek, sınırlı bir bütçe içinde çalışmak ve tabii ki test etmek ve öneriyi uygulamacıya anlatabilmekti.

İlk akla gelen, bina cephesinde LED kaynakları kullanmak oldu. Ancak bütçe aşırı ölçüde sınırlıydı ve çok daha ekonomik ve düşük teknolojili bir alternatifin bulunması gerekiyordu. Aydınlatma tasarımcıları dinamik bir cephe yaratmak için çift lambalı bir çözüm araştırması içine girdiler ve sonunda flüoresan teknolojisinde karar kıldılar. Verimli reflektörleri olan çizgisel kaynaklar şarttı ve asıl beklenti, tasarımcıların T16 flüoresanları kullanacağı yönündeydi. Ancak burada, dışa açık bir yapı olduğu için, bu tür lambaların termal işletimi nedeniyle problem oluşabileceği hemen anlaşıldı. Flüoresanlar soğuk hava koşullarına karşı dayanıksız olduklarından, özellikle T16 lambaları soğuk bir ortamda dim edildiklerinde düşüş gösteriyorlar. Tasarımcılar bu durumun kış döneminde problem olabileceğini düşündü.

Traynor şöyle diyordu: “Belirlediğimiz çözümün her flartta çalışabilmesini ve termal konuların halledilmesini sağlamalıydık ki bunun için büyük araştırmalar gerekiyor. Bu nedenle Light Bureau, daha eski ancak termal açıdan çok daha dayanıklı olan T26 ampulün teknolojisini araştırdı ve T26’nın, düşük ısılarda daha uygun olabileceğini gördü. Aslında bu tür ampullerin de yeterli ölçüde ısıtılmaması halinde veya önceden çalıştırılmaması halinde muhtemelen arıza yapabileceğinin bilincindeydi.

Sistemin tamamı, DALİ balastları ile bir DMS protokol ara yüzü üzerinde astronomik zamanlayıcı ile çalışıyor. Lambaların güvenilir bir biçimde çalışması ve dim edilmesini sağlamak için sistem, lambaları güneş batmadan bir saat önce devreye alıyor, bunların o süre içinde, dinamik döngü başlamadan ısınmasına olanak sağlıyor. Lambaların her gece saat 23:00’de yarım saat süreyle “ısıları düşürülüyor”.

Bu önlemler ile birlikte uygulama, arızasız bir biçimde, termal gerilim önemli ölçüde azaltılarak ve lambaların kullanım ömrü artırılarak sağlanmış oluyor. Karşılaştırma yapıldığında, sensör detektörleri üzerinden kontrol edilen araç parkındaki standart baton lambalar, anahtarlama döngüsü ve termal konular nedeniyle sık sık yanıyor ve düzenli olarak değiştiriliyor.

İstenilen istikamete doğru mümkün olduğu kadar ışık verebilmek için çift reflektörlü lambalar seçildi. Bunların dış yuvalarının tek parçalı olması ancak her bir lambanın iki reflektör giriflli olmasına dikkat edildi. Tasarımcılar, yelkenin binaya en yakın ve en uzak olduğu her senaryoyu hesaplayarak en uygun lamba yansıma açısını ve en uygun yerleştirme açısını seçtiler.

Her lamba özel bir direğe, yelkenin yapısını izler şekilde yerleştirildi. Böylece lambaların yoldan veya otopark içinden görülmemesi sağlandı. Lambalar her bir reflektörde bulunan, ayrı bir mavi ve beyaz (4000K) T26 lambası ile donatıldı. Bazılarında, iç lamba için orta açılı yansımalı ve dış lamba için dar açılı yansımalı lamba kombinasyonu bulunuyor. Toplam olarak, lambaları yerleştirme ve yön verme şartlarını sağlamak için aynı lambalardan on iki varyasyon oluşturuldu.

Her armatür içinde, konseptin gerektirdiği kontrol derecesini sağlamak için iki ayrı DALİ balastı kullanılıyor. Beyaz renk için soğuk 4000K ve diğer renk olarak bir mavi ampul kullanılıyor.

Light Bureau, renkli kaplamalar kullanmamayı seçti. Çünkü bunların kullanım ömrü kısa olacak, bakım için bu alanlara erişim zor olacak ve sayıları çok olacaktı. Osram firmasının mavi T8 lambası marjinal olarak, üzeri kaplanmış bir lambaya göre çok daha verimli. Tasarımcıların, otoparkın arka planındaki ortam seviyesi ile ilgili endişeleri, onları renkli lambalar kullanmaya yönlendirdi. Mavi renk konsepti, hareket eden suyu temsil etme açısından çok uygundu.

Konsepti test etmek için, yelken havasını veren kumaş üreticisi Base Structures, İngiltere’nin Bristol kentinde gerçekleştirilen bir atölye çalışması ile büyük bir model oluşturdu. Norka, asıl uygulamada uygun olan yerlere uyarlamak üzere alternatif reflektörleri olan bir dizi armatür temin etti. Konseptin modeli yaratıldı.

Traynor şöyle diyor: “Tasarım ve deneyim ile birçok şey elde etmek mümkün ancak gerçek testin yerini hiç bir şey tutmuyor. Ayrıca sunduğumuz görsellerden olayı tamamen anlayamayan müşteri için de konsepti göstermenin en iyi yöntemi. Model oluşturmak, özellikle dinamik uygulamalar için çok ideal”.

Tasarımcıların, armatürleri monte etmeyi planladıkları yüksekliğin çok aşağıda olduğu anlaşıldı. Eğer armatürler planlanan yerlere monte edilmiş olsalardı, bunlar binanın hemen yakınındaki yoldan görüleceklerdi. Dolayısıyla gerekli ayarlamalar yapıldı ve Control Lighting firması, müşteriye, aydınlatma tasarımcılarının tüm bina cephesi üzerinde elde etmek istedikleri ışıklandırmanın yavaşça geçişlerini, farklı program dizinleri deneyerek belirlediler ve gösterebildiler.

Model çalışmanın bir parçası olarak beyaz ışık kaynakları da yelken tasarımının arkasına yerleştirildi ve ışığın yansıma miktarı değerlendirildi. Bu ışıklarla cephe asıl görüntüsünü kazandı ve ışığın kumaştan hangi ölçüde yansıdığı anlaşıldı. Asıl uygulama konusunda halen bazı endişeler vardı. Ancak model sayesinde tasarımcılar, armatürlerin verimli bir biçimde yerlefltirildiğinden ve yelken yapısı üzerinde yeterli yoğunluğu oluşturduğundan emin oldular. Uygulama, Flickr. gibi web site sahiplerinin hemen ilgisini çekti.

Paul Traynor sonuçtan çok memnun. “Müşteri ve tasarım ekibinin ümit ettiği gibi, tasarım hemen kabul gördü ve çok katlı bir otopark binasını basit işlevsel bir alandan, mimari olarak herkesin beğenisini kazanan bir odak noktasına dönüştü” dedi.

Dergide s. 43.