Novartis Yerleşkesi Park Alanı, Basel / İsviçre

Metin: Andrea Rayhrer

Novartis Basel’deki üretim tesislerini yalın bir sanayi tesisi görünümünden giderek “Bilgi yerleşkesi” olarak adlandırdığı araştırma merkezine dönüştürüyor. Projenin genelinde yer alan mimarların listesi, çağdaş mimaride “Kim Kimdir” gibi okunabilir. Binalar Diener and Diner, Sanaa, Peter Maerkli ve Tadao Ando tarafından tasarlandı. Bunlar sadece bir kaçı. Binalar, Vittorio Lampugnani tarafından tanımlanan bir master plana göre inşa edildi ve halen edilmekte. İlaç sektöründe faaliyet gösteren grup, ana giriş alanını yeniden tasarladı. Araç ile gelen ziyaretçileri, yaratıcılıkla ışıklandırılmış bir yer altı parkı, tramvay veya yürüyerek gelenleri ise çevreye oturtulmuş şık bir cam kulübe karşılıyor.

Mimar Marco Serra standart bir açık oto parkta araçları basitçe park ettirmek yerine bu araçları, 1200 araçlık park alanı sunan iki katlı bir yer altı garajında istifliyor. Böylece yerleşke içinde çalışanların öğle molalarında dışarda vakit geçirmelerine olanak sağlayacak makul büyüklükte bir park tasarlanmış. Çalışanlar neredeyse büyük bir sanayi kompleksi içinde çalıştıklarını unutabiliyorlar. Araçları ile gelen ziyaretçiler şirket hakkındaki ilk izlenimlerini park ortamında ediniyorlar, çünkü bu alanın tasarımına özel bir ilgi gösterilmiş. Alan son derece basit ve sade bir biçimde tasarlanmış ve bu sayede yön tayini kolaylaşıyor. Plan üzerindeki bölmesiz tasarım sadece ilk bakışta görülen ve dışarı çıkışı gösteren merdiven boşluğu ile kesintiye uğruyor. Bu da ayrıca bir güvenlik ve konfor duygusu yaratıyor. Bu tasarımda asıl amaç, tipik bir park yeri değil, kuruluşun itibarını yansıtacak sıcak bir ortam yaratmaktı. Bu nedenle binanın dış kaplaması ve binanın hizmet birimleri büyük ölçüde kapalı tasarlandı. Park seviyeleri iç mekan gibi dekore edildi. Sağlam beton zemin ve dış cephe duvar kaplaması; yangın koruması, havalandırma ve ışıklandırma için gerekli tüm bileşenleri barındırıyor. Tavanlar, sütunlar ve zemin dahi, sadeliği ve temizliği anımsatan beyaz renge boyandı. Üç metre gibi bir yüksekliğe sahip olan tavan dahi yer altı parkı için gayet sıra dışı.

Son birkaç yıl içinde Basel kentinde bulunan Novartis yerleşkesi üzerinde iddialı bir biçimde tasarlanan idari birim ve laboratuar binaları inşa edildi. Yer altı araç parkı ve kapıcı kulübesi gibi işlevsel yapılar dahi büyük özenle tasarlandı. Kurumsal grup artık konuklarını çok şık bir park alanı ile karşılıyor. Bu alanda mimari, ışık ve çevre tasarımı birbiri ile ustaca iç içe.

Ziyaretçi, resepsiyona yönlendiren merdiven boşluğuna geldiğinde yukarı çıkmadan önce uzun araba yolculuğundan sonra soluklanmak ve tazelenmek için fırsat bulabileceği dinlenme odalarından geçecek. Camlı giriş binasının içinde ziyaretçiyi resepsiyon görevlisi karşılıyor. Yerleşkenin güvenlik kontrolü sadece burada yapılıyor.

Yer altı parkı aydınlatma konsepti, mimarın kabul edilebilir mekansal bir ortam yaratma yaklaşımını destekliyor. Sert gölgeler oluşturmayan tekdüze bir aydınlatma ve kişisel güvenlik duygusunu artırıyor. Soğuk flüoresan ışığını yaygın kullanmak yerine, akkor Flamanlı lambaların verdiği sıcak tonlara benzer bir ışık uygulanmış. Burada uygulanan LED ışık kaynakları, tüketilen enerjinin daha verimli kullanımına olanak sağlıyor. Hafif renkli aydınlatılmış duvarlar yüksek ışık seviyelerinde bir aydınlatma ihtiyacını ortadan kaldırıyor.

Yer altı parkının dış duvarları tabandan tavana kadar paslanmaz çelik panelleri ile kaplı. Paneller üzerindeki ince dokular sayesinde duvarlar şampanya sarısı renginde nefis bir pırıltı oluşturmuş. Panel kenarları hafifçe üst üste bindirilmiş. Sekiz metre yüksekliğe sahip paneller duvar yüzeylerine üç boyutluluk kazandırıyor. Duvar ve dikey paslanmaz çelik panel arasındaki oluklardan ışık sızıyor ve bu alanın yumuşak bir şekilde parlamasını sağlıyor. Işık, bu panellerin yüzeyinde yavaş yavaş kaybolup ve aniden bir sonraki oluktan ortaya çıkıyor. Böylece duvar yüzeyini şekillendiren yumuşak, hafif güçte ve düzenli bir ışık ritmi görülüyor. Kaplamanın cetvele benzer tasarımı da yön tayinini kolaylaştırıyor. LED’ler trafiğin akışı yönünde gizli ancak sürücü yönünü değiştirdiğinde görülebilir oluyor.

Araba çizgisinin aydınlatması ise gömülü downlight’lar ile sağlanıyor. Downlight’lar asma tavana monte edilmiş ve tavandaki kusursuz yerleşimi ile çok güzel görünüyor ve park yerlerine doğru tekdüze ve yumuşak yansımalı bir ışık veriyor. Park neredeyse tamamen dolu olduğunda aracınıza yer bulmayı kolaylaştırmak için, tavana yeşil veya kırmızı ışık ile yerin boş olup olmadığını gösteren küçük ışıklıklar monte edilmiş. Boş park yerine bir araç park ettiğinde bir sensör sayesinde ışık rengi değişiyor. Dolayısyla boş bir park yerini tavandaki ışıklara tek tek bakmadan genel olarak görmek mümkün.

Panel kaplı dış duvarlara kontrast olarak, merdiven bölümleri beton yüzeyleriyle bırakılmış. Bu yüzeyler de yumuşak bir ışık ile aydınlatılmış ve betonun dokusunu vurguluyor. Burada ışık, içeriye yerleştirilmiş LED profilleri üzerinden soğuk, gün ışığı kalitesinde yayılıyor ve merdivenden yukarı doğru zemin seviyesine çıkışa rehberlik ediyor.

Giriş binası park içinde bir kristali andırıyor. Çok az yer kapladığı ve dört kenarı camdan oluştuğu için, olağanüstü bir şeffaflıkta. Camlar yansıma yapmıyor, dolayısıyla ziyaretçi rahatlıkla kampüse bakabiliyor. Beyaz dar bir çatı konstrüksiyonu bina cephesinin dışına taşıyor. Çatı tamamen camdan oluşan cepheye oturtulmuş ve yine cam ayaklar tarafından taşınıyor. Çiftler halinde konumlandırılan taşıyıcılar arasına yerleştirilen ince çelik bantlar çatının rüzgarda uçmamasını sağlıyor.

Özel olarak seçilmiş malzeme yapıya eşsiz bir şıklık katıyor. Zemin kehribar renkli “Giallo Siena” mermeri ve Resepsiyon masası ise kahve renginde deri ile kaplı. Binanın şeffaf yapısı, bu alanın güvenlik koridoru olarak da kullanıldığını unutturuyor. Gerektiğinde resepsiyon masasının etrafı kurşun geçirmez camlarla örtülüyor.

Karanlık ile birlikte çatı etkisini tam gösteriyor. Aşağıdan homojen bir biçimde aydınlatılan konstrüksiyon beyaz bir yüzeyin havada süzülmesini andırıyor ve uzaktan yerleşkeye girişi ön plana çıkarıyor. Mimari öge olarak o kadar etkili ki, burada ışıklandırılmış yazıya hiç ihtiyaç kalmamış. Işığın bir kısmı, bina cephesinden biraz uzakta zemine yerleştirilen konvektörler ile çizgisel uplightlar’dan geliyor. Bir başka ışık kaynağı ise, mekânın ortasına yerleştirilimiş üstü açık dolaba benzer öğelerden oluşuyor. Işık kaynakları bu şekilde dışardan görülmüyor, kamaşma yapmıyor ve son derece eşit oranda bir ışık ortamı yaratıyor. Resepsiyonda çalışanların ışık ihtiyacını ise, masa üzerinde kullanılabilen lambalar sağlıyor.

Sol taraf: Tamamen beyaz renkte olan giriş alanına çıkış dahi görülmeye değer. Duvara yerleştirilen lambalar zeminde ritmik ışık gölgeleri oluşturuyor. Tavana gömülü olarak yerleştirilen dar yansımalı lambalar mekânın sınırlarını tanımlıyor.

Yerleşkenin girişinde bulunan yeni birimler, sadece resepsiyon binası ve araç parkından oluşmuyor. Resepsiyondan başlayarak 48 metre uzunluğunda üzeri kapalı bir yol, zemin katına doğru götürüyor. Ziyaretçiler, park içinden girecekleri binalara ıslanmadan ilerleyebiliyorlar. Viyana’da yaşayan sanatçı Eva Schlegel, resepsiyon binasının tasarımına uyum sağlaması açısıdan bağlantıyı sağlayan koridoru hafif cam konstrüksiyon olarak geliştirdi. Giriş rampalarının üzerindeki çatı da sanatçının kendi tasarımı. Bu alan için havada süzülüyor hissi uyandıran dilim şekilli bir çatı oluşturma fikri üzerinde çalıştı, ki bu Serra tasarımının temel özelliklerinden biri.

Resepsiyonun hemen önünde “Breakwater” olarak adlandırılan heykel duruyor. Almanya’nın Köln kentinden gelen heykeltraş Ulrich Rückriem, yerleşkenin içinde oluşturulan bir adacık üzerinde heykel yaratmak için sert beyaz mermer blokları kullanmış. Taşların yüksekliği 80 cm ve malzemenin bir katman kalınlığına eşit. Bunu tamamlayan parça ise gökyüzüne doğru yükselen altı metrenin üzerinde kırmızı granitten yapılmış bir iğne. Her iki sanat eserinin sert görünümü, resepsiyonun havalı niteliğini ortaya çıkartıyor.

Bilgi yerleşkesinin ziyaretçileri muhteşem bir biçimde karşılanıyor. Yer altındaki araç parkı, genelde uygulanan soğuk beyaz flüoresan ışığı yerine sıcak bir ışıkla aydınlatılıyor. Bu ortam mimari tasarım konseptini destekliyor, güvenlik ve konfor duygusu yaratıyor ve de mimarın, genelde ofis ve satış mekanları gibi iç alanlarda kullanılan özel malzemeleri, garaj için seçme fikrini destekliyor. Merdiven boşlukları ve dışarı çıkışlar daha soğuk, gün ışığı kalitesinde beyaz ışık ile aydınlatılmış. Resepsiyon binasının destekler üzerinde duran çatısının tekdüze aydınlatılması, karanlıkta tüm bu sahneye hakim olan mimari bileşenin, Novartis yerleşkesinin girişi olduğunu açıkça gösteriyor.

Uygulanan tüm ışıklık ve lambalar üstün seviyede verimli ve enerji tasarruflu. Yerleşke üzerinde bulunan tüm binalar için tayin edilen şartları destekliyorlar. Binaların enerji tüketimi, ortalama bir İsviçre ofis binasının enerji tüketiminin üçte biri kadar.

Resepsiyon binası ve park yeri mimarisi: Marco Serra, Basle / İsviçre Aydınlatma tasarımı: Licht Kunst Licht, Bonn / Berlin / Almanya Binalar arası bağlantı geçidi, merdiven boşluğu çıkışı, rampa üstü kaplaması: Eva Schlegel, Viyana /Avusturya Heykel çalışmaları: Ulrich Rückriem, Köln / Almanya Çevre tasarımı: Vogt Landscape Architects, Zürih / İsviçre

Dergide s. 50.