Sabun fabrikası, Urla – İzmir

Metin: Nafiz Emre Ünlü, İrem Yılman

Fotoğraflar: Cemal Emden

İzmir’in Urla ilçesinde, 1200 metrekarelik alana sahip, iki katlı taş bir yapı olan Sabun Fabrikası’nın; yapılan çalışmalara göre 1950-1970 yıllarında inşa edildiği düşünülürken, 1924 yılındaki belgelerde bu fabrikanın varlığından bahsediliyor.

Umart Mimarlık ve Onz Mimarlık tarafından restorasyon, mimari tasarım ve yeniden işlevlendirme projeleri hazırlanan tarihi bina; bir süre Vitus Commodities firmasının ofis binası olarak kullanıldı. Zaman içerisinde değişen ihtiyaçlara cevap vermek adına iç mekanı Ofisvesaire tarafından tasarlanarak yeniden kurgulanan bina, günümüzde Sepil Holding’in merkez binası olarak kullanılmakta.

İç mekan tasarımında, yapının geçmişindeki izler korunarak tasarımda yönlendirici unsur haline getirildi. Zemin çizgileri mekanların akslarını oluşturarak, alanları ve kütleleri tanımlıyor. Mevcut kabuk ve mimari elemanlar; bir adet toplantı odası, ıslak hacimler, merdiven ve saat korunuyor. Esneklik ve bir aradalığın tasarım prensipleri olduğu bu projede, tarihin izlerini taşıyan ahşap çatı açık ofislerin karakterini vurgulayan bir mimari unsur haline geliyor.

Bu tarihi binada bulunan nesneler, dokular, izler… Tüm bunları vurgularken, aynı zamanda yapının yeni kişiliğine ve ihtiyaçlarına cevap veren bir aydınlatma tasarımı planlandı. 

Yapının tarihi bir bina olması beraberinde altyapı problemini getiriyor. Mevcut altyapının kullanılması aydınlatma tasarımını limitliyor.  Mimarinin fonksiyon ve esnekliğini takip eden bir tasarım oluşturmak adına, altyapının bir kısıtlama oluşturamayacağı teknik çözümler uygulanarak, buna uygun aydınlatma tasarımı planlandı.

Açık ofis alanında binanın tarihi dokusunu öne çıkaran ahşap çatıyı vurgulamak için çeperdeki mobilyalara gizli ışık detayı yapıldı. Bu tasarım ortama ambiyans aydınlatması sağlarken, masalarda yeterli ışık seviyesine ulaşmak için akustik sarkıtlar kullanıldı. Aynı zamanda çatı makaslarına özel detaylarla yerleştirilen, ihtiyaca göre değişebilen 48V ray ürünler eklenerek, aydınlatma; çatının kendisiyle birlikte hareket eden bir tasarım unsuru haline getirildi. Tarihi saate yapılan vurgu ile yapının tarihi, iç mekana eklenen bir parça haline getirildi. Toplanma alanlarındaki yönlendirilmiş spotlar, mekanları tanımlamak için kullanıldı.

Binanın giriş koridorunda; tarihi fabrikadan kalan parçaların, Sepil Holding’in özel koleksiyon ürünlerinin ve sanat eserlerinin sergilendiği bir müze ortamı oluşturuldu. Bu mekana; tasarımı mimari firma tarafından yapılan, kendisi de bir sanat eseri gibi davranan, tarihi binadaki hatları takip eden kübik aydınlatma elemanları eklendi. Farklı boyutlardaki bu küplerin aynı dili takip etmesi, farklı senaryolara adapte olması ve homojen bir bütünü oluşturması amacıyla, her biri için bluetooth dimleme yöntemiyle kodlama yapıldı. Ray üzerine yerleştirilmiş aydınlatma ürünleri ve yer yer platforma eklenen gömme spotlarla mimari dilin esnekliği takip edildi. 

Sepil Holding’in başkan ofisinde sergilenen eşyalara ve tablolara vurgu yapmak adına yönlendirilmiş spot aydınlatma kullanılarak mekanın, kişiliğini yansıtması sağlandı. Sepil Holding’e ait, özel kullanıma sahip ofiste de bu dil takip edilerek, özel detaylı lineer aydınlatmalar kullanıldı. Masa üstü özel sarkıt avize kullanılarak bir odak yaratıldı. 

Altyapının kısıtlı olanaklarına getirilen teknik çözümler sonucu uyum sağlayabilen ve esnek bir aydınlatma tasarımı elde edildi. Mimari tasarımı takip edebilen ve fonksiyonlara cevap verebilme hedefine ulaşıldı. Binanın girişindeki küp tasarımlı aydınlatma ürünlerinde kullanılan yöntemler, homojen bir görünüm sağlayarak dengeli bir atmosfer oluşmasında etkili oldu. 

Mimari dilin esnekliğini, yeni ihtiyaçları takip eden ve oluşturulan sanat ortamını vurgulayan yenilikçi bir tasarımla; tarihi binanın kişiliğini yansıtan tasarımın bir aradalığıyla, projenin heyecanını yansıtan bir atmosfer oluşturuldu.

Projeye katılanlar:

İşveren: Sepil Holding

Restorasyon projesi müelifi: Burcu Kaplan

Restorasyon ve güçlendirme uygulaması / yeniden işlevlendirme : Umart Mimarlık, Onz Mimarlık

İç mekan tasarımı ve uygulaması: Ofisvesaire

Eser seçkisi küratörü: Ayşegül Sarıgül

Aydınlatma tasarımı: Light In Plan

Elektrik danışmanlığı: AYC Mühendislik

Mekanik danışmanlık: Teknik Tesisat Mühendislik

Uygulanan ürünler: 

Buschfeld, Treluce, ateljé Lyktan, Flos, Artemide, Sonled, Argesys, XAL