Kraliyet Akademisi Restoranı, Londra

Metin: Peter Fordham, Karl Maria Reger

TEMA Eğlence için Işık

1885 yılında Richard Norman Shaw tarafından Viktoryan tarzında inşa edilen Londra’daki Royal Academy of Arts’ın restoranının zamanla çekiciliğini kaybettiği fark edilince, mekanın yeniden canlandırılması için hemen ihale kapsamında MUMA (Mcinnes Usher McKnight Architects) mimarlık bürosu ile irtibata geçildi. Geçen yıl İngiltere Aydınlatma Tasarımı Ödülü’nü (UK Lighting Design Award) alan ve aydınlatma konseptinin teknik uygulamasında derin uzmanlığı olan DHA Designs da projenin başrol oyuncularından biri oldu.

Royal Academy of Arts Restoranı Londra

Royal Academy of Arts’ın restoranı yeniden yapılandırma öncesinde iki büyük problemle karşı karşıyaydı: Kötü akustik ve konukların içini sıktığı aşikar olan aydınlatma! Koyu ahşap kaplamalar ve cansız somon boya, binanın yapısından dolayı zaten zorlukla içeri sızan ışığın gücünü kesiyordu. Aydınlatma, duvarda bulunan küre şekilli lambalar ve tavana monte edilmiş soğuk yansımalı halojen lambalarından oluşan kuğu başı grupları ile sağlandı.

“Restoranı tamamen ışık ve akustik ile değiştirmek istiyorduk, ancak bunu yaparken tarihi dokusuna zarar vermek istemiyorduk”, diyor MUMA’nın baş mimarı, Stuart Mc Knight.

DHA’ya gelince… Müze yönetimi tarafından bu işin kendilerine verilmesine çok sevindiler çünkü birkaç yıldır müzenin özel sergilerini aydınlatmaktaydılar ve 2001 yılında açılmış olan yeni mağazanın aydınlatmasında çalışmışlardı.

Sanatsal bir müdahale ile alanlarda tamamen yeni bir ışık etkisi sağlandı. Kasetlere yerleştirilen eliptik şekilli paneller alt kısımlarda birleştirildi. Alt alanları ses geçirmeyen Barisol’ün kumaş zarı ile kaplandı. Paneller, soğuk katot lambalardan oluşturulmuş üç ayrı halkayı gizliyor ve ayrıca downlight’ları içinde barındırıyor.

Gündüzleri kasetlerden sönük bir mavi ışık sızıyor ve masalar direkt yukarıdan aydınlatılıyor. Eski konseptte ise direkt olarak masalara yönlendirilmiş son derece dar açılı ışık veren spotlar kullanılmıştı.

Ancak, aydınlatma tasarımcıları bu fikrin uygulamaya geçirilmemesini önerdiler, çünkü zaman içinde masaların düzeni mutlaka değişecekti. Ayrıca, yerinde yapılan bazı detaylı incelemeler sonucunda, yukarıdaki downlight’lardan düşen ve zaten az olan ışığın, camın kumaş zarından görüleceğini tespit ettiler. Tek, hızlı ve kolay çözüm olarak, her ne kadar 24 dereceden az ışıma açısına sahip olsalar bile, BLV’nin arkadan karartılmış “QT51” lambalarının uygun olduğunu gördüler.

Böylece masalar yumuşak, birbirinin üzerine geçişli ışık konileri ile aydınlatılabilecekti ve sabit bir düzene de bağlı kalmak gerekmeyecekti. Dikdörtgen duvar resimleri hiç olmadığı kadar parlak bir şekilde öne çıkıyor, paneller sayesinde burada duvar ışıklıkları için de yeterli yer kalmış. Rölyef kemerleri altında bulunan duvar tabloları Ardis’in “MR51” projektörleri çift kullanılarak aydınlatılmış ve bu şekilde kemerler ışık almıyor.

Gündüzleri müşteriler büfelerden self-servis şeklinde faydalanıyor. Restoranın geç saatlere kadar açık kaldığı akşamlar ise masaya servis yapılıyor ve büfeler bar olarak kullanılıyor. Bu değişken kullanım şekli, mobilya düzenine (RAA plans MUMA) de yansımış, ancak burada yaratılan en büyük fark, değiştirilen aydınlatmanın havası.

Aydınlatma yönetim sistemi entegre edilmiş bir timer ile ışıklandırmayı devreye sokuyor ve çıkartıyor. Restoranın 22:00 ye kadar açık olduğu Cuma akşamları mekanlar, otomatik olarak mavi renge dönüşüyor.

Bunun yanı sıra, aydınlatma otomasyonunu yöneten dokunmatik ekranlar sayesinde her an ve özel gecelerde bir dizi ayarlanmış dinamik ışık senaryoları veya statik sahneler yaratılıyor. Örneğin önceden hazırlanan “Coctail” programında, downlight ‘ları açmadan kasetlerdeki statik aydınlatma mavi oluyor. Sohbetler için sade beyaz ışık ayarlanmış, akşam yemeği saatleri içinse personel, kırmızı, mavi ve mor-mavi arasında statik bir senaryo seçebiliyor. Partiler 90 saniyelik veya üç dakika arayla 5 saniyelik hızlı ışık geçişleri ile canlanıyor. Böylece restoran hem günlük hem de akşam saatinde gerçekleştirilen özel organizasyonlar, partiler, sunumlar için kullanılabiliyor. Elbette temizlik yapılan sürelerde de iyi bir genel aydınlatma seçiliyor.

Aşağıda doğru sarkan her elips içinde üç farklı renkli soğuk katod lambaları bulunuyor. En uygun rengi belirlemek için pek çok deney yapılmış. Diğer geleneksel renk değişim sistemlerinin aksine, burada yeşil renk kullanılmamış, bunun yerine kristal mavi, fluoresan kırmızısı ve beyaz gün ışığı tercih edilmiş.

Bakımını kolaylaştırmak için halkalar bölünmüş, halka iki kemerden oluşuyor ve kolayca değiştirilebiliyor. Bu şekilde her bir plaka tam

TEMA Eğlence için Işık

Royal Academy of Arts Restoranı Londra olarak 6 adet neon lamba alabiliyor. Paneller kasetlere yerleştirilmeden önce lambalar plakaların üzerine monte edilmiş, bu şekilde elektrik ve yönetim kabloları sadece daha önceden yerleştirilen prizlere takılıyor. Bakım gerektiğinde plakaları aşağı doğru sarkıtan zincirler yarım metre kadar daha uzatılabiliyor. Bir merdiven ile işlem iki kişi ile kolayca gerçekleştirebilir.

Alanın değişkenliği, kendisini ışığın değiştirdiği ortam ile de gösteriyor. Gündüzleri sönük mavi ışık yoğunluk kazanırken, müşteriler geceleri tok mavi veya kırmızı ışık ile sarılıyor. Ayrıca, tezgah kullanılırken, gün ışığını yansıtıyor. Gündüzleri üzerinde yemek yeniyor, geceleri ise bar görevini üstleniyor ve tekerlekleri sayesinde istenilen yere götürülebiliyor. Bu nedenle lambalar modüle entegre edilmiş, birimlerin kendisi ışık saçıyor.

Led bantları 19 milimetre genişliğinde olan bir metal profilin içine gizlenmiş ve beş büfenin her bir cam kenarının içini aydınlatıyor. Yine hacmin alt kısmında başka bir led bandı, tüm donanımın optik olarak havada asılıymış gibi görünmesini sağlıyor.

Tavan plakalarında ledler renklerini soğuk katod lambalara analog olarak değiştiriyor. Vitrinlerde sunulan yemekler, yukarıda tarif edilen çelik çerçevelerin içine yarı boyda yerleştirilen sıcak beyaz led spotları ile aydınlatılıyor. Üç adet pencere bir acil çıkışı gösteriyor. Pencerelere dışarıdan beyaz Gaze gerilmiş, akşamları mavi halojen metal buharlı lambalar ile ışıklandırılıyor. Sade ve bakımı kolay olan uygulama ile Gaze’nin içeriden yarı ışık geçirgen olduğu etkisini yaratıyor ve mavimsi bir renkte parlıyor. Diğer pencerelerden yüksek bir yangın duvarına bakılıyor, bu alana da aynı türde lambalar yerleştirilmiş ve tüm sokak boyunca beyaz duvar aydınlatılıyor. Tarihi Burlington House’un batı kanadı, Royal Academy’inin yüksek stil ve kalite talebine tekrar itibar kazandırıyor. Hem de herhangi bir itibar değil, çünkü kasetli tavanın renkli aydınlatması, mimari ile cesurca oyunun göstergesi. Eliptik şekilli paneller yeni bir eleman oluşturuyor ve tarihi mekanın üzerinde çağdaş bir katman yaratıyor. Buna göre ışık etkisi aksini veriyor. Önceleri alanın en karanlık bölgelerini oluşturan kasetler, artık öne çıkıyor.

Soğuk katod lambalarını kırmızı ve mavi renklerde kullanma kararı, bu alanın kimliğini oluşturmada en büyük etken olmuş. Bu şekilde kurumsal bir kimlik yaratılmış, ki aksi bir uygulamada renklerin çeşitliliği içinde mümkün olmazdı. Ayrıca Touchscreen (dokunmatik ekranlar) üzerinden aydınlatmanın yönetilmesi kullanım kolaylığı ve rahatlığı getirmiş, belirli etkinliklere kesin ve en ince ayrıntısına kadar düşünülmüş ayarlamalar yapılmış.

Yemek büfesinin odanın içine monte edilmiş harici lambalar yerine kendi yapısının içinden aydınlatılması son derece zekice çalışılmış. Böylece mimari, açık ve derli toplu ritmini koruyabiliyor.

Yemek büfeleri tekerlekli, dolayısıyla seyyar olduğundan kendi lambaları ile birlikte gezmeliler. Ambiyans gücünü yukarı ve aşağının yoğun aydınlık kontrastından, siyah parke, koyu ahşap tablolar ile odanın 2/3 üst bölümünün parlaklığından alıyor. Sağlam ve yıkılmazlığı temsil eden aşağısı, ayaklarınızın altında sağlam bir zemin olduğu hissini veriyor. Tavan ise tam aksi, zaman zaman havadar bir etki yaratırken, başka bir anda, güçlü varlığı olan ve mekanı belirleyen bir ışık objesi olarak etki bırakıyor.

Şaşırtıcı olan, aydınlatma yönetim sistemi ile ambiyansın nasıl yaratılabildiği. Gündüzleri self servis şeklinde kafeterya olarak işleyen mütevazi beyaz alan, akşamları muhteşem bir restoranda akşam yemeğine davet ediyor. Büfeleri ve oturma gruplarını biraz değiştirerek, saniyeler içinde çok farklı bir görünüm sağlanıyor, ancak temelde karakteristik yapısı aynı kalıyor.

TEMA Eğlence için Işık

Proje katılımcıları

Mimarlar: McInnes Usher McKnight Architects (MUMA), Londra Proje mimarı: Stuart McKnight Aydınlatma tasarımı: Peter Fordham, DHA Tasarımları, Londra Kullanılan ürünler:

Tavan panelleri

Duvar aydınlatması, Panos S 100 (weiß), Zumtobel Staff Duvar aydınlatması, 24 Grad 50 Watt 12 Volt MR16, arka tarafı geschwärzt, BLV Downlight, 9678 + 04 (weiß), Lucent Downlight, 24 Grad 50 Watt 12 Volt MR16, Rückseite karartılmış, BLV soğuk katod lambaları, 15 Millimetre çaplı, 40 Miliamper, brilliant-mavi, yakut-kırmızısı, gün ışığı beyazı, Kemps fosfor Duvar tablolarına yansıtılan ışıklar: Aureol Beamspot Beamshaper SM ile (beyaz), Ardiis, Osram 12 Volt 75 Watt MR16, 38 Derece Yemek büfesi: LED Q3682, Light Graphix, LED Spek ACDC1031/ww/white, AC/DC Işık yönetimi ve dokunmatik ekranlar: Dynalite Dış alan: 8575 (siyah), Bega, 70 Watt HQI-DE mavi, BLV

Royal Academy of Arts Restoranı Londra

Dergide s. 36.