Emirates Palace Hotel, Abu Dhabi

Metin: David Robertson, Desmond O’Donovan, Peter Fordham, Joachim Ritter

Fotoğraf: Dorothea Schmid, Emirates Palace

Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki Hotel Emirates Palace, 2005 yılında kapılarını açtığından bu yana dünyanın dört yanından gelen konuklarına gerçek bir saray deneyimi sunuyor; hem de 1.3 km genişlikte dev bir alanda!

Kempinski oteller zincirinin bir halkası olan Emirates Palace, dünyanın en büyük ve en lüks otellerinden biri kabul ediliyor. Şubat 2005 itibariyle kırmızı halısı serilen otele, ‘yıldızlara göre sınıflandırılmayı, mevcut kategorileri’ yetersiz bulacak olası konukları düşünülerek ‘Palace’ (saray) adı verilmiş. Misafirlerin, kendilerini bir sarayda hissetmesi istenmiş; romantik, fantazi dolu ve macera içinde, lüks ile sarmalanmış. Arap dünyasında lüks kelimesi altın’ı akla getiriyor. Londra’lı DHA Design firması da Emirates Palace’ta altına suni ışık ile alışılmıştan fazla parlaklık kazandırıyor.

TEMA Eğlence için Işık

Lüks ve tekrar lüks... Proje, en kısa böyle tanımlanır. Bir gazetenin attığı başlık durumu çok güzel özetlemiş: “Parlayan herşey altın”. Gerçekten tamamiyle açıklıyor, çünkü yakın doğunun en büyük trendlerinden biri olan pastanın dahi üzeri altın kaplı ve sadece otelde değil, sınırlar ötesi de ihracatı yapılıyor.

Işık konusunda çok fazla bilgisi olmayanlar hemen, tükenmeyen bütçeler içinde ışığın istenildiği gibi planlanabilmesi konusunda herhangi bir problem olmayacağını düşünecektir. Ancak, aydınlatma tasarımı uzmanı ile gerçekte farklı şeyleri algılayan biri arasındaki fark işte burada yatıyor. Burada gerekli olan planlama değil, tasarım. Ve ortaya çıkana bakılırsa, takdire değer! Aydınlatma tasarımının, bu projede de görüldüğü gibi mimari tasarım ile kültüre uygun olarak ortaya konması ve modern olanı sağlamak üzere yapılması anlamına geliyor. Bu ne anlama geliyor? Öncelikle, ışığın lüks olmadığı, ancak varolan lüksü belgelemek üzere bir araç olarak kullanıldığı ve böylece otele mimari ile, hedeflenenin kazandırılması anlamına gelir. Kazandırılmak istenen iyinin en iyisidir. Planlamanın temeli iki ana düşünceye dayanır; kültürel çevre ve ulusun geleceğe yatırım yapma kararı. Planlamanın arkasındaki ana düşünce, Dubai’nin şu anda yoğun girişimler ile, bir tatil ve seyahat şehri olarak tescil ettirilmesi ve petrolün, ülkenin ana gelir kaynağı olmaması halinde, erkenden gerekli tedbirin alınmasıdır.

Uluslararası gelişmeler Yakın Doğu’da da petrol dolar patronlarını sonunda ikna etti. Bir ulusun uzun vadeli ekonomik önemi geleceğe yatırım anlamına geliyor. Dolayısıyla, değerli aydınlatma planlamacılarını ve lamba üreticilerini çöle davet eden, sadece bu otel ve mimari, uluslararası standartlar ve hatta bunların üzerinde yapılan çalışmalar değil. Amerika Birleşik Devletleri’nin Las Vegas’ı varsa, Birleşik Arap Emirliklerinin Emirates Palace Hotel’i var, ancak aydınlatma tasarımı Las Vegas’tan getirilmemiş. Las Vegas eşsiz olmasını ışık planlama bürosunun profesyonelliğine borçlu. Yeni, otel

TEMA Eğlence için Işık ile bölge ve kültüre uygun, bunları değiştirmeyen bir aydınlatma tasarımı geliştirilmiş. Aydınlatma tasarımının kalitesi, olağanüstü gösterişli olan veya yeni bir stili barındırmayan mimariye, sınırsızca hizmet etmeli ve sadece lüks olmalıdır.

Sadece beyaz olarak verilen sıcak ışık rengi, kullanılan yapı malzemelerini vurguluyor. Ancak çok daha önemlisi, ışığın zekice kullanılması ile her köşe her ayrıntı altından yapılmış gibi görünüyor. Işık gerçekten herşeyin altından olduğu algılamasını yaratıyor. Ancak sizi temin edebilirim: Palmiyelerin hiçbiri altından değil, kum taşından yapılmış. Herşey çok doğal ve sadece algılamanın bir ürünü. Işığın çok yoğun kullanılmasına rağmen, hala kontrastlar görülüyor. Böyle de olması gerekiyor, zira aksi takdirde Richard Kelly’e (parlaklığın oyunu) göre, bakmak için varolan ışığı temsil etmiyor.

Bina kompleksi üç ana gruptan oluşuyor; merkezde saray, konferans salonu ve iki otel kanadı. Tüm binaların ortak yanı kullanılan biçim dili. Her eleman İslam mimarisini en üst seviyeye çıkarıyor. Belirgin stil göndermeleri mevcut. Zamanımıza ait işlemelerden ve farklı boyutlu kubbelerden bunu anlamak mümkün. Kubbelerin en büyüğü ve en güzeliyse sarayın merkezinde tavanı kaplıyor.

Dış alandaki ışık tasarımında üç temel ayrım görünüyor. Bina cephesinde, binanın tabanına belirli bir düzen içinde yerleştirilen gömülü Uplight’lar, binanın alt kısımlarında kalan peşpeşe sıralanmış sütunları öne çıkartıyor. Yine bina cephesinde, farklı balkon seviyelerine yerleştirilen ışık rayları, balkonları vurguluyor.

Ana pervazlara soğuk katod ampuller görünmez şekilde monte edilmiş, kademeli cephe seviyesini gösteriyor. Aynı biçimde bir aydınlatma üst katların parmaklıklarına doğru yapılmış. Kubbelerin aydınlatması, taç gibi tüm alt seviyedeki ışıklandırmayı sarıyor. Kubbeleri gece görüntüsü içinde de ön plana

Açıklamalar 1. Zemin boyunca çizgisel soğuk katodlarla aydınlatma 2. Kartalın önden aydınlatılması 3. Kartalın arkadan aydınlatılması 4. Kartal’a yönlendirilmiş spotlar 5. Downlight’lar 6. Soğuk katod ile aydınlatma 7. Tavan panelleri boyunca çizgisel soğuk katod aydınlatması 8. Kenar ışıklandırması: doğrusal soğuk katod aydınlatması 9. Basamakların doğrusal ışık ile aydınlatılması 10. Projeksiyon odasında ve parmaklıkların altında gömülü armatürler çıkartabilmek için, yapı malzemelerinin modellenmesine özellikle dikkat edilmiş. Ayrıca merkezdeki ana kubbenin üzerine sabit aydınlatıcılar için renk değiştiren lambalar monte edilmiş.

Otel binasının bulunduğu tüm geniş dış alan da, binanın aydınlatması ile ilişkilendirilmiş. Zemine yerleştirilen lambaların çoğu zaman dikkatten kaçması veya bir lamba değişimi gerektiğinde unutulmaması veya lambanın üzerinin bitki ile kapanmış olması ihtimalini göz önünde bulundurarak tasarım ekibi, ağaç ve bitkilerin aşağıdan ışıklandırması için ek lambalar koyma kararı almış. Yürüme yollarına Poller aydınlatıcıları yerleştirilmiş, havuzun etrafındaki pavilyonlar gibi ek binaların ışıklandırması için bina kompleksinde kullanılan aydınlatma konseptinin küçük bir versiyonu uygulanmış.

DHA aydınlatma tasarımcıları işe başlamadan önce, dış alanların aydınlatması konusunda bilgi sahibi olmuşlar. Sonra kendilerinden, iç mekanlar için daha önce Lighting Design International ‘ın yapmış olduğu konseptin üzerine yapılandırılmak üzere, bir aydınlatma tasarımı istenmiş. Buna göre, balo salonu, lobi ve konferans salonu LDI ve DHA’nın tasarımlarının bir füzyonunu oluşturmuş. LDI ile birlikte çalışılmaya başladıktan sonra mimarisi önemli derecede değiştirilen ‘yeni’ alanlar için DHA’dan temelden yepyeni bir şema tasarımı istenmiş. Söz konusu alanlardan birincisi oditoryum diğeri ise ana dehlizler olmuş.

TEMA Eğlence için Işık

Oditoryum için hem konferanslar hem de etkinliklere uygun bir alanın yaratılması hedeflenmiş. Mekanın esnekliğinden dolayı, burada renkli ışığın veya renk değiştirebilen ışığın kullanılmasının fazla olacağı konusunda fikir birliği oluşmuş. Zira, genelde konferans organizatörleri, etkinliği düzenleyenlerin kendi şirket renklerinin kullanılmasını tercih etmeleri nedeniyle, ışığı bu renk konseptleri çerçevesinde tutma eğilimindedirler, sahne tasarımcıları ise sabit bir renk paletini kullanmak yerine kendi renklerini uygulamayı tercih ederler.

Sahne aydınlatmasının konumlandırılması ve ihalesi de Theatre Projects’in görev alanına dahil edilmiş. Dolayısıyla DHA’den seyircilerin bulunduğu salon için de, aydınlatma tasarımını yapmak üzere ihale hazırlaması gerekmiş. Salona giren izleyicinin, sahne aydınlatmasındaki önemli alanlardan etkilenmeden, ortamı algılamaları ve bundan etkilenmeleri planlanmış.

Tiyatrolarda izleyiciler, genelde dağıtılan programın rahatça okunamamasından şikayetçidir. Burada da not alabilmek ve programı okuyabilmek için uygun bir aydınlatmanın oluşturulması gerektiği düşünülmüş ve buna göre uniform ve rahat aydınlatma yoğunlukları için downlight’larla çözüm üretilmiş.

Tavan panelleri eğik olduğundan, aynı mesafede lambaların yerleştirilmesi kolay olmamış. Tam ayarlanabilen lambalar kullanılarak eşit mesafeli temel aydınlatma sağlanmış. Zemin için yine, ayarlanabilen “PAR56” downlight’lar kullanılmış, daha küçük boyutlu

“PAR38” versiyonları ise galeriye yerleştirilmiş. Dipteki yuvasına yerleştirilen lambalar, yüksek performanslı bir lambaya göre farklı bir asalet gösteriyor doğrusu. Seyirci salonunda bulunan anahtarlama halkaları düzenli bir yapıda sıralanmış, böylece her bir alan farklı yoğunlukta aydınlatılabiliyor. Bu, 1700 kişilik seyirci kapasitesine sahip ve her alanı aynı anda kullanılmayan bir oditoryum için çok önemli bir faktör. Diğer bir fikir ise, akşam gösterilerinde seyirci aydınlatmasının büyük formatlı duvar ve tavan şekillerinden aşağı doğru sarkması olmuş. Böyle bir etki yaratmak için aydınlatma tasarımcıları tüm özel elemanları içten ışıklandırmayı tercih etmişler ve yansıtıcı ya da endirekt ışık kullanmamışlar. KY&A ile ortak çalışmaları sonucunda DHA, aydınlatmayı duvar ornamentlerine entegre etmek için zekice birkaç metot geliştirmiş.

Üstüste bindirilen tavan panelleri aydınlatma tasarımcıları için iyi bir fırsat yaratmış. Panellerin kenarlarına soğuk katod tekniği uygulanmış ve böylece panellerin kabuğu andırır görünümü öne çıkarılmış. Paneller arasında ışık olmaması halinde tavanın, aşağıdan düz ve kesintisiz görüneceği düşünülmüş. Sahne projektörlerinin yerleştirilebilmesi için, üstüste bindirmeli paneller konulmuş. Soğuk katod lambaları, sahne projektörlerinin pozisyonunun etkilenmesi engellenecek şekilde (hatta bunun daha da kötüsü, özellikle gizlenen projektörlerin gölgeler oluşması olabilirmiş) yerleştirilmiş. Yükseğe monte edilmek suretiyle, aynı zamanda alt seviyelerde kullanılabilir bir genel aydınlatma sağlamışlar, gösteri esnasında direkt aydınlatmanın kapalı olduğu durumlarda, acil durum aydınlatması olarak kullanılabiliyorlar.

Soğuk katod lambaları, boruların istenilen şekilde kesilebilmesinden ve garanti edilen daha uzun ampul ömründen dolayı seçilmiş, ki zor ulaşılan bu alanlar dikkate alındığında, seçimin ne kadar doğru olduğu kanıtlanmış. Duvar yüzeylerinin açık renkli olması nedeniyle, DHA bu alanları geniş olarak aydınlatmak istememiş. Aslında sanat veya tanıtımın baskın olduğu birçok halka açık alanlarda tercih edilen bir teknik olduğunu hatırlatmak gerek. Bunun yerine demetler şeklinde monte edilen dekoratif elemanlar aydınlatılmış ve bunlar duvar yüzeylerine ışık saçan bir kontrast oluşturarak, yüzeyde kullanılan malzemeyi öne çıkarmışlar. Elips şekiller, soğuk katod tekniğinin uygulanması için son derece uygun olmuş. Boruların gizlenerek arkalarına yerleştirilmesi için, profiller üzerinde oynanmış. Kenar aydınlatma, tüm panellerin eşit aralıklarla aydınlatılmasını sağlamadığı ve çizgisel ışık kaynağı, yanıp sönen bir ışıktan çok daha yumuşak bir ışık verdiği için, tasarımcılar tüm bu oyuna biraz daha parlaklık kazandırmak istemişler. Bunun için fiber optik sistem en uygun çözüm olmuş. Işık hatları duvar boyunca yerleştirilmiş, salonunun dışında bulunan projektöre daha rahat ulaşılmış. Işık hatlarının sonlarına kristal uçlar konularak, bunların sadece parlaması değil, altın rengine boyalı panelleri ışıklandırmaları sağlanmış.

Her oditoryumun ilk ilgi noktası sahne olduğundan, DHA ekibi soğuk katodları sahnenin ön kısmında bir kemer şeklinde uygulamış ve böylece konsept tavan ve duvar alınlıklarındaki tema ile birleştirilmiş. Özel olarak geliştirilen ‘ampul beyazı’ ile aynı soğuk katod rengi burada da kullanılmış ve tavan aydınlatmasının rengini almış.

Ön sahnenin üzerindeki altın arma üstünde altın bir kartal görülüyor. DHA, fiberoptik ile armanın etrafını ışıklandırmış. Ayrıca yerleştirilen düşük voltlu ışıklıklar ile kuş öne çıkarılmış. Genel olarak son derece süslü bir mekân havası var. Hareketin bol olduğu yerlere yerleştirilen dekoratif lambaların yerini, ilginç şekilde aydınlatılan elemanlar alıyor. Yapı sahibi bu şekilde çok etkileyici ve esnek bir ışık çözümüne sahip olmuş.

DHA’ya atriyumda olan mevcut aydınlatmanın daha geliştirilmesi görevi verildiğinde, mekân tasarımının her seviyede, perfore manzara panelleri ile bir kuş kafesine benzediği görülmüş. Bu panellerin radikal bir şekilde azaltılması ile mekân çok daha etkin bir açılım göstermiş ve ziyaretçiler atriyumun gerçek (yaklaşık 40 metrelik bir çapa sahip) boyutlarını hayranlıkla görebilmişler.

Büyük yapı gövdelerinin aydınlatması için başlatılan tüm girişimlerde, bunların yeterli ışık ile donatılmaması halinde çok karanlık görüneceği endişesi yatar. DHA bunun yanlış bir girişim olduğu kanısında ilerleyerek, boş bir mekânın ışığa boğulmasının, fazlasıyla enerji harcamasına ve de atriyumda bulunan her bir mimari elemanı çok parlak bir şekilde aydınlatması anlamına geleceğini düşünmüş.

Tasarım sürecinin bir diğer önemli faktörü, mekânın algılandığı perspektif olmuş. Ancak zemin katından yukarı doğru bakıldığında mekânın genişliği hissedilebiliyor. Bunun dışında diğer noktalardan ve ara katlardan bakıldığında, katların tavanları ve karşı alanda bulunan galeriler görüşü sınırlıyor.

Salonun yeniden şekillendirilmesi ile mekânın zemin katındaki merkezi bir pozisyondan, en iyi biçimde algılanması için çalışılmış. Konseptin çalışabilmesini sağlayan anahtar ise, aynı aydınlatma konseptinin her galeri tavanında da uygulanması olmuş. Buralarda, aşağıdan bakıldığında, parlamaktan çok ışıldama etkisi yaratan daha küçük downlight’lar uygulanmış. Yine aynı downlight’lar mekânı her galeri yüksekliğinde çerçeveleyen dekoratif parmaklıkların aydınlatılması için uygun bir fırsat sunmuş.

Parmaklıkların downlight adınlatmasına karşı mat görünmelerini engellemek amacıyla bir bölüm, soğuk katod lambaları ile geliştirilmiş ve böylece dekoratif alçı kabartma işleri vurgulanmış. Tüm katlarda tekrarlanması ile mekânda tutarlılık sağlanmış. Atriyumun kubbesi, şüphesiz bu devasa mekanın ana elemanı. Burada aydınlatma entegrasyonu gayet zor olmuş. Aydınlatma için uygulama alanlarına erişimde zorlanılmış ve

TEMA Eğlence için Işık yüzeylerde şatafatlı dekorasyonlar bulunduğundan, lambaların gizli olarak yerleştirilmesi gerekmiş. Bakım konusu dikkate alınarak, DHA sadece metal buharlı lambaları kullanma kararı almış. Bu alanda hakim olan renkler mavi ve gümüş, dolayısıyla az miktarda verilen soğuk ışık, herhangi bir problem yaratmamış.

Spotlight’lar ise, oktagonun sekiz sütununun düğüm noktalarına yerleştirilmiş ve böylece aralarındaki kemerler aydınlatılmış. Kemerler üzerindeki tavan panelleri; metal, bükümlü yarı borulardan oluşuyor, tamamında bir yelpazeyi andırıyor. Daha üst seviyede bulunan kemere yerleştirilen sade ve uç yansıtmalı ışık rayı, kemerin mimari şeklini vurgularken, ilginç ışık şekilleri oluşturuyor. Spotların tek tek yerleştirilmesi muhtemelen çok daha iyi performans verebilirdi, ancak bu alana zor erişildiğinden ve metal buhar lambalı bir ışık projektörünü saklama olanağı, fiberoptikli çözümü akla getirmiş.

Kubbenin kendisi alttan spotlar ile aydınlatılmış, bu spotlar sütunların başlıklarına gizlenmiş. Hassas bir ayarlama ile aydınlık ve eşit orantılı ışıklandırma sağlanabilmiş. Konseptin tamamı son derece etkili. Ziyaretçinin bakışı otomatik olarak farklı malzeme ve dokular ile vurgulanan atriyumun yüksekliğine çekiliyor.

Kubbenin aydınlık ve direkt olarak ışıklandırılması, mekanda dev bir yansıma etkisi yaratıyor. Çevre boyunca yerleştirilen downlight’lar ve alt seviyede tekli lambaların kombinasyonunda, kubbeli salonun zemini karanlık kalmıyor.

Konsept tamamiyle modern, çünkü kalite, Arap dünyasının bugüne kadar sayısız projesinde genellikle uygulanan, kristaller ile sağlanan şatafat olarak tanımlanmamış. Burada mekan tasarımı gerçekleştirilmiş. Mekan şekillendirilmesinde planlamacıların, ışığı bakmak için uygulamaması nedeniyle, örneğin lambalar ve lamba formları gibi geleneksel tipik aydınlatma araçları kullanılmamış.

Otel dünyasının uluslararası boyutunda beş yıldızdan fazla yıldız yok. Ancak konseptinden dolayı, bu otelin yedi yıldız hakettiği konuşuluyor. Otel dünyasında aydınlatma tasarımı açısından da yıldız kazanma zamanı acaba gelmedi mi? Bir yandan evet; çünkü böylece mimari için ışığın önemi vurgulanır. Ancak aydınlatma tasarımı aynı zamanda tabi olmak anlamına geliyor. Işık sadece mimariyi desteklemeye hizmet etmiyor, aynı zamanda kendisinin, geri planda kalarak iyi olması bekleniyor. Eğer böyle ise, Emirates Palace Hotel’inin mutlaka bir yıldız daha alması gerekir. Bununla birlikte yıldız sayısı sekiz olur.

Salon ve bitişiğindeki koridorların aydınlatılması için sütunlara monte edilen uplight’lar ve kapalı çarşılardan tanıdığımız, sanki kenarlardan giren gün ışığı gibi modern ışık alıntılarının ortak bir oluşumu. İnanılmaz etkileyici bir atmosfer. Çatıdan endirekt vuran gün ışığı da ayrıca bu atmosferi güçlendiriyor.

TEMA Eğlence için Işık

Projeye katılımcıları

Mimar: Wimberly Allison Tong & Goo İç Mimar: KY&A, Tayland İç alanın aydınlatma tasarımı: DHA Design & Lighting Design International, Londra Dış alanın aydınlatma tasarımı: DHA Design, Londra Kullanılan ürünler:

Dışalan Gömülü uplightlar, WE-EF Işık rayları: Linea Luce, iGuzzini Renk değiştirici: Martin Professional Ağaç aydınlatması: Aufbauleuchten Superlight, Willy Meyer + Sohn GmbH Yaya yolları: Poller, Bega Oditoryum Downlight’lar: PAR56 ve PAR38, Erco

Dergide s. 26.