Üniversitede Aydınlatma Zamanı

Bahçeşehir Üniversitesi Mimarlık Fakültesi, İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Bölümü 3. sınıf öğrencilerinin Mobilya Tasarımı dersi kapsamında yaptıkları projelerden biri ‘aydınlatma elemanı’ tasarımı üzerineydi.

Öğrenciler, belirledikleri bir mekan ve eylem türüne uygun bir aydınlatma biçimi seçtiler, form ve malzeme araştırması yaptılar. Yedi haftalık bir çalışmanın ürünü olan projeler eskiz ve model çalışması aşamalarından sonra üretildi ve sekiz kişilik bir jüri tarafından, Bahçeflehir Üniversitesi Beşiktaş Kampüsü’nün Giriş Holü’nde herkese açık olarak değerlendirildi. Jüri üyeleri; Prof. Dr. Ahmet Eyüce (BfiÜ), Doç. Dr. Özen Eyüce (BfiÜ), Yrd. Doç. Dr. Ali Çiçek (BfiÜ), Yrd. Doç. Dr. Elçin Tezel (BfiÜ), Dr. Banu Manav (BfiÜ), Y. Mimar Mete Sözer (BfiÜ), Selim Güneş (Professional Lighting Design Türkiye) ve Bengisu Yılmaztürk (Lamp 83).

Değerlendirilen 28 projeden bazıları lambadan çıkan ışığı düşey ve yatay eksenlerde kontrol etmek, armatürün ağız açıklığı ve etek uzunluğunu değiştirerek aydınlık düzeyi dağılımında fark yaratmak üzere kurgulanmıştı. Bazı projeler, ışığı bir araç olarak kullanarak, eski bir objeye yeni bir işlev kazandırmak için tasarlanmıştı. Bazı projelerse, aydınlatma elemanlarının ışıklı ve renkli objeler olarak mekandaki dikkat çekici özelliğini ön plana çıkartan, dekoratif amaçlı ürünlerdi. Üretilen projelerden bazıları kavram araştırması, kurgulanma süreci ve kullanılan malzemeler açısından şöyle özetlenebilir:

Ürün adı: Hareket Tasarım: Katia Lerman Fiberoptik uygulamasındaki esnekliği, ışık kaynağının konumundan bağımsız olarak ışığı yönlendirebilme olanağını, halojen lamba, alüminyum ve pleksiglas çubuklarla yeniden yorumlayan üründe, alüminyum ve pleksiglas çubukların bükülmesi ve birbirine eklenmesiyle ışığın etkisi çizgisel olarak hissedilmekteydi (fot. 1).

Ürün adı: Işık kutuları Tasarım: Schlomi Ganot Lambadan çıkan ışığı düşey eksende kontrol etmeyi hedefleyen, balsa ve kağıt kullanılarak yapılmış üründe birbiri üzerinde hareket eden kare tabanlı prizmalar kullanıldı. Işık kaynağının sabit bırakıldığı koşulda, armatürün etek uzunluğuna bağlı olarak yatay eksende aydınlatılan alan değiflmekteydi. Projede doğal malzemeler seçildi ve maliyetin düşük olmasına da dikkat edildi (fot. 2).

Ürün adı: Sonsuzluk Tasarım: Murat Erbağan Işığın bir enerji olduğunu, peşpeşe yansımalarla güçlendiğini ve sonsuzlukla ilişkisini başlangıç noktası olarak ele alan ürün tasarımında, aynalı pleksiglas yansıtıcı yüzey ve linestra ışık kaynağı kullanıldı. Oval formda kesilen pleksiglas plakalar birbirine paralel olarak, lambalar da sonsuzluğa uzanan bir çizgi etkisi yaratmak amacıyla kullanıldı (fot. 3).

Ürün adı: Yaprak Tasarım: Sevil Kaytan Işığı mekanik olarak iki kanat yardımıyla kontrol etmeyi hedefleyen projede metal levhalar belli bir açıyla büküldü, iç yüzeyler yansıtıcılığı yüksek bir renkte bırakıldı, dış yüzeylerse kontrast (karşıtlık) farkı yaratması ve formun daha iyi algılanması açısından siyah renge boyandı (fot. 4).

Ürün adı: Su ve Işık Tasarım: Tahir Türker Dağyar Su ve ışık arasındaki ilişkiyi her ikisinin de kontrol edilebileceği düşüncesine bağlı olarak araştıran, ıslak hacimler için bir aydınlatma önerisi olarak gelişen tasarım sürecinde aydınlatma armatürü duvar yüzeyine monte edilebilen bir aplik şeklinde düşünüldü. Ürün tasarımında duş başlığı, spiral armatür hortumu, dimmer, yüzey kaplama malzemesi olarak betebe ve ışık kaynağı olarak halojen lamba kullanıldı (fot. 5).

Ürün adı: Denge Tasarım: Kadir Caner Sarıduman Denge ve ışık arasındaki ilişkiyi, dengenin bozulduğu durumda ışığın yanması diye tanımlayan projede, üretilen armatürün başucu lambası olarak kullanılması öngörüldü. Ahşap taban, pleksiglas ve minyatür fluoresan lambadan (6 W) oluşan üründe, dengenin bozulduğu durumda ışık yanmaktaydı (fot. 6).

Ürün adı: Televizyona karşı Tasarım: Gökhan Dündaroğlu Televizyonu popüler kültürün olumsuz bir parçası olarak düşünen ve ışığı bir araç olarak kullanarak televizyona yeni bir anlam kazandırmayı hedefleyen üründe, eski bir televizyon kasası kullanıldı. Ekranın olduğu bölümün depolama ünitesi olarak kullanılması, televizyonun düğmelerinin farklı renklerdeki ışık kaynaklarını kumanda etmesi sağlandı, ışıklı ve renkli bir pop-art obje yaratılmaya çalışıldı. Işık kaynağı olarak farklı renklerde ışıklı hortumlar ve minyatür fluoresan lambalar (8 W) kullanıldı (fot. 7).

Ürün adı: Donut Tasarım: Hakan Hacısoyu Geometrik formlardan ‘torun’ analiziyle başlayan çalışmada, metal çubuklar bükülerek şekillendirildi, üzeri kumaşla kaplandı ve içine ışıklı hortumlar yerleştirildi. Donut ismi verilen ürün iki farklı çapta üretildi. Dekoratif amaçlı düşünülen ürünün kullanım şekli aplik olarak belirlendi (fot. 8).

Ürün adı: Pozitif enerji Tasarım: Besriye Güden ‘Silindir’ formunun geometrik analizinin yapıldığı projede, silindirin parçalarını iki ayrı metal askı çubuğuna bağlayarak farklı açılarda dönüş esnekliği sağlandı, lambalar silindir parçalarının içine yerleştirildi. Düşey ve yatay eksenlerde hareket esnekliği olan parçaların konumuna göre ürünün geometrik şekli ve aydınlatılan alan değiflmekteydi. Malzeme olarak kumaş ve metal, ışık kaynağı olarak linestra kullanıldı (fot. 9).

Ürün adı: Üçgen prizma Tasarım: Neslihan Şen Üçgenin dinamik özelliğini ışığın etkisiyle birleştiren projede, birbiri üzerinde hareket eden üçgen prizmalar ve üç farklı renk sıcaklığında floresan lamba kullanıldı. Projede, farklı yüksekliklerde sabitlenebilen üçgen prizmaları farklı ışık renkleriyle bir arada kullanarak, iç mekanlar için dinamik, renkli ve ışıklı bir obje yaratılması hedeflendi (fot. 10).

Dergide s. 20.