Steinhausen Okulu, İsviçre

Metin: HWP Architekten, Mario Rechsteiner, Petra Steiner

Fotoğraf: Mario Rechsteiner, Reinhard Zimmermann, Thomas Baggenstos

Yaratıcı kavramlar hakkında konuşmak bir şey, onu uygulamak ise başka bir şey. Hepimiz çocuklarımızın eğitimi ve gelecekteki kariyerleri söz konusu olduğunda, mümkün olan en iyi şansa sahip olmalarını isteriz. Öyleyse bunu sağlamak için neden çaba sarf etmiyoruz? Çünkü bunu nasıl yapacağımızı bilmiyoruz veya nasıl finanse edeceğimizi bilmiyoruz. Her ikisi de itiraf etmek için yeterince can sıkıcı. Ancak, İsviçre’de bulunan küçük bir şehir bu konuda dikkat çekici ve örnek teşkil edecek bir çalışmaya imza attı - sadece gurur duyacakları bir okul binasına sahip oldukları için değil, aynı zamanda söz konusu projenin bina yüzeyi tasarımı ve her şeyden öte aydınlatma tasarımı açısından çok güzel bir örnek olması nedeniyle de. Özellikle son husus genç jenerasyonun eğitimlerinin ilk senelerinde daha iyi şartlarda okumalarını sağlıyor.

İsviçre’nin Steinhausen kentinde bulunan Sunnegrund Okulu tekrar tasarlanıp, yenilenip bir de ek binaya kavuştuğunda, aynı zamanda alfabe ve müfredat da bir revizyona uğradı. Mimari açıdan bakıldığında binanın dış yüzeyine ve çevresel aydınlatmasına özel dikkat sarf edildi. Böylece okul kavramına ve eğitim metodolojisinde yapılan değişikliklere görsel ifade kazandırıldı. Yeni okul binası parlayan bir yeşil ışık perdesi ile çevrelendi ve bu şekilde okul kompleksinin genelde nasıl görülmesi gerektiği konusu da saptanmış oldu. Bina içerisinde sınıfların ve diğer eğitim alanlarının çeşitli şekilde kullanılması için esnek aydınlatma sistemleri gerekti.

Proje orijinal okul kompleksinin analizine ve varolan bina yapısının pragmatik kullanımına dayandırılarak hazırlandı. Bir dizi tamamlayıcı binanın varolan yapıya (Bina I) eklenmesi ile yeni okul yerleşkesinin temeli oluştu. Her jenerasyon ile birlikte, giderek artan talebi karşılamak için okul kompleksi genişledi. Müdahale ederken, mümkün olduğu kadar binaların kendi yapılarına ilişkin kimlikleri muhafaza edildi ve tüm kompleks içerisinde belirli bir süreklilik sağlandı.

Varolan yapılar Bina II, III ve IV temelde yapısal anlamda hiçbir değişikliğe uğramadı. Bina II ve III’de mekan tasarım restorasyonu, çatının yeni düz bir çatı ile değiştirilmesi ile gerçekleştirildi. Bina içerisinde bazı değişiklikler yapıldı. Dışarıdan bakıldığında Bina IV’ün dış cephesinde herhangi bir değişiklik yapılmadı. Bina içerisinde ise yeni sınıf tasarımına göre asgari düzeyde birkaç değişiklik gerçekleştirildi.

Dördüncü alan ile üçlü jimnastik salonu arasında yeni üç kademeli bir alan oluşturuldu. İkinci bir dört bölmeli yapıyla; halka açık kütüphane, medyatek, okul müdürünün ofisi ve bina bakımını üstlenen kişinin ofisi, Blickensdorfer Sokağına bakan cephede en üst kata yerleştirildi. Böylece Bina II ve IV arasında yerleşke genişletilerek bina kompleksi tamamladı.

Baştan beri yenilikçi eğitim teknikleri ve öğrenme sürecinin mekanı olan okul, mimari tasarımın temel ve entegre parçası olarak algılandı. Okul öğrenmenin bir atölye çalışması olarak görüldüğünde, klasik okul binasından bir adım uzaklaşılmış ve daha esnek, ofise benzer kavram akla geliyordu. Sonuç olarak ortaya çıkan ise bir dizi büyük, esneklik sağlayan hareket ettirilmesi kolay mobilyalar ile döşenmiş aydınlık mekanlar oldu. Buna bağlı olarak söz konusu alanların yeni aydınlatması kullanıcıdan bağımsız olarak tasarlandı. Artık geleneksel tahtalar yok; sınıflar kullanıcıların gereksinimlerine uyacak şekilde açık alanlar.

Halk dilinde yeşil için umudun rengi derler. Aydınlatma tasarımcıları ancak bu anlamdan yola çıkarak burada yeşil renk için karar vermemişler. Daha çok alüminyum, flotal cam ve beton gibi malzemeler ile bir bağlantı kurabilmek için kullanılmış.

Yeni Bina V, bina bakım yetkilisinin dairesinin bulunduğu ana oyun alanına inşa edilmiş. Bina I dışında tüm okul binaları merkezde bulunan oyun alanından erişilebilir durumda. Üç bölümlü Bina V çift koridorları ile basit bir yapıya sahip ve dört temel elemandan buraya geçiş yapılabiliyor. Üst iki katta doğuya ve batıya bakan sınıflar ve grup odaları, zemin katında personel odası ve konferans odaları bulunuyor. Merkezi ısıtma sistemi ve öğretmenlerin kendi eşyalarını koydukları odalar ve diğer beş alan bodrum katında yer alıyor. Tüm yüzeyler parlatılmış; binaya ışık ve geçirgenlik sağlıyor. Öğrenmenin aktif mekanı olarak okul kavramı böylece mimarisi ile de ifade edilmiş. Tamamıyla parlayan yüzeyler, sınıf ve dış dünya arasındaki sınırları kaldırıyor ve binaya doğayı taşıyor. İkinci bir dış kaplama daha korunmasız olan üst katlara uygulanmış ve böylece hava şartlarına karşı koruma sağlanmış. Opak olarak parlayan kuzey ve güney bina yüzeyleri alüminyum paneller ile kaplanmış. Zemin katında bina yapısının içi tek katmandan oluşuyor. Bina V, düşük enerji sarfiyatı olan bina olarak adlandırılıyor. Bu binanın enerji tüketimi ortalamanın altında. Bu tasarruf özellikle yüksek kaliteli dış kaplama ile sağlanmış. Ayrıca bir ısı üretimi gerekmiyor. Okul müdürünün ofisinin bulunduğu bina ana oyun alanına ve Blickensdorfer sokağına bitişik. Bina tüm komplekse bir geçit oluşturuyor ve okuldan köye çıkış veriyor.

Zemin katındaki yüzeyler açık ve şeffaf, kütüphane ve medyatekin halka açık olduğunu vurguluyorlar. Üzerinde bulunan iki katta küçük ofisler ve yaşama alanları bulunuyor. Bina yüzeyi pencereler ile noktalanmış, okul müdürünün binasını Bina II ve III ile hizalıyor. Bina II ve III 1962 ve 1965 yılları arasında inşa edilmiş. Zemin katında kuzeye bakan sınıflarının gün ışığını alamamaları ve değiştirilmesi zor malzemenin kullanımı ile sınıflarda önemli aydınlatma problemleri yaşanmış. Hassas olmaktan öte olan bu müdahale, iki yönlü aydınlatmanın kalitesinin altını çiziyor ve orijinal projenin arkasındaki ana fikri vurguluyor. Binanın dış yüzeyi tamamıyla yenilenmiş ve iç yüzeyi ona göre değiştirilmiş. Bina II ve III’ün tekrar kullanılabilir ve düşük maliyetle daha modern bir eğitim mekanına uygun olarak hizmet vermeleri sağlanmış. Bina IV yapısal ve teknik olarak iyi durumda olduğu için genel kavram çerçevesinde tanımlanan yeni kullanıma uymak üzere gerekli alanları yenilenmiş, yeniden tasarlanmış veya genişletilmiş. Böylece binanın içi daha aydınlanır ve daha samimi renklere kavuşurken, varolan zayıf aydınlatma sistemi tamamıyla yenisi ile değiştirilmiş.

Aydınlatma Kavramı

Aydınlatma için oluşturulan kavram, mimarların okul binalarının genişletilmesi ve tekrar donatılması ile ilgili oluşturdukları kavrama dayandırılmış. Aydınlatma, iç ve dış aydınlatma ortamları olarak net bir şekilde ayrılmış ancak tüm binaların aydınlatılması için düşük enerji tüketimi konusuna özellikle dikkat sarf edilmiş. Gün ışığı optimizasyonu sağlayan ışık kontrol sistemi sayesinde iki yeni binada SIA 380/4 (ışıklandırma için harcanan enerjiye göre düşük enerjili binaları tanımlayan bir İsviçre standardı) göre “Minergie Standard” ı karşılanmış.

Aydınlatma, sınıf tasarımı ve esnek eğitim metotlarının koşullarını tamamıyla karşılıyor. Prizmatik ışık yayıcılar ile donatılmış ve yüzde altmışlık dolaylı ile yüzde kırklık doğrudan ışık dağılımı sağlayan lambalar tüm sınıf içerisinde ışığı her alana aynı oranda veriyor. Tavan aynı zamanda akustiği kontrol edebilen ışık yansıtıcıları ile aydınlatılmış. Aynı aydınlatıcılar koridorlarda da kullanılmış ancak burada yansıtıcılar yok. Giriş alanında ve merdivenlerde uygulanan belirleyici aydınlatma ile ziyaretçilere kılavuzluk ediliyor ve oryantasyon kolaylaşıyor. Bina yüzeyleri arasına yerleştirilen ışık yansıtan diyotlar tarafından üretilen ışık bulutları gece binaya eşsiz bir görüntü veriyor.

Okulun bahçeleri de tekrar tasarlanmış ve ortaya yeni bir dış aydınlatma planı çıkmış. Dış alanlardaki yeni aydınlatma kavramının temel elemanları bir dizi ışık hacimleri. Bunlar bir tarafta yeni ve eski okul binalarına giriş alanlarından ve diğer tarafta rahat ve güvenilir şekilde görülebilen bisiklet standlarından oluşuyor. Geleneksel yol aydınlatması tamamıyla kaldırılmış. Yeni okul binasının (Bina V) aydınlatması, okulun gece görüntüsünün temel özelliği olmuş: Geceleri bina yüzeyi zümrüt yeşil renginde parlıyor. Bu efekt, camların iç ve dış katmanlarına yerleştirilen yeşil LED’ler ile sağlanmış. Bu aydınlatma binaya özel bir kimlik katıyor. Mimarinin entegre bir parçası olan sanatsal bir eleman olarak bilerek yapılmış. Binanın mimarisi karanlıkta bile rahatlıkla hissedilebiliyor. LED ışıklandırma yüksek enerji tasarrufu sağlıyor ve bütün aydınlatma elemanları devredeyken bile sadece 320 Watt tüketiyor.

Neme karşı dayanıklı armatürler zeminin altından binayı çevreleyen kısa aralıklarda yerleştirilmiş ve zemin katı seviyesini belirginleştiriyor. Işık dışarı doğru kapalı panjurlardan ve cam uzatmanın alt kısmından yansıtılıyor, böylece binanın yanından geçen yollar aydınlanıyor ve bina yüzeyinin aydınlığı belirginleşiyor.

Proje katılımcı

Müşteri: Einwohnergemeinde Steinhausen Mimarlar: HWP Architekten AG, Küssnacht am Rigi Aydınlatma tasarımı: art light GmbH, St. Gallen Kullanılan ürünler:

Yeni yapı Sınıflar: Sipariş üzerine tasarlanan pendant Screen, 2x2 FD 35 Watt/230 Volt, Tulux AG Leuchtenfabrik Yürüme alanları: Yüzeye yerleştirilen, sipariş üzerine tasarlanan lamba Screen, 2x1 FD 35 Watt/230 Volt, Tulux AG Leuchtenfabrik Bina yüzeyi: Sipariş üzerine tasarlanan LED armatürler, yeşil, Fluora Leuchten AG Varolan binalar Sınıflar: Sipariş üzerine hazırlanan pendant Sigma Sec, 2x2 FD 35 Watt/230 Volt, Fluora Leuchten AG Yürüme alanları: Yüzeye yerleştirilen armatürler, opak, 2xFSD 24 Watt/230 Volt, Fluora Leuchten AG Dış alanlar Yüzeye yerleştirilen armatürler: Niki, 2xFSQ 18 Watt/230 Volt, Artemide illuminazione AG Pole-top mounted armatürler: Novara SL, MD 70 Watt/230 Volt, Hess Form + Licht Yere gömülü armatürler: Bega

Aydınlatma kavramı, mimari temel yapıyı vurguluyor: Zemin katının mümkün olduğu kadar esnek mobilyalar ile döşenmesine dikkat edilirken, diğer üst katlarda mekanlar küçük tutulmuş, dolayısıyla buralarda tekli lambalar ile daha geleneksel aydınlatma uygulanmış. Dış alanlar ile karşılaştırıldığında burada sadece soğuk ışık renkleri seçilmiş.

Dergide s. 40.