Metrocity AVM food court, İstanbul
Metin: Damla Oral
Gün ışığının insanlar üzerinde psikolojik ve fizyolojik etkileri üzerine yapılan araştırmalar sayesinde günümüzde kapalı mekanlara da gün ışığı almanın ne kadar önemli olduğu açık.
Ancak bazı mekanlarda gün ışığı almanın mümkün olmaması kimi mekanlarda da gün ışığı açıklıklarının yeterli olmaması söz konusu.
Temel amacı insanlara para harcatmak olan kumarhaneler ve alışveriş merkezleri gibi mekanlarda ise insanların günün bittiği düşüncesinden uzak olmaları istenir. Bu anlamda yapay ışıkla gün ışığı etkisi yaratılarak, günün devam ettiği hissinin yaşanması sağlanabilir.
İTÜ Uluslararası İç Mimari Tasarım yüksek lisans programı 2011- 2012 güz dönemi proje3 dersi kapsamında ele alınan tez projesinde ise konu yapay ışık ile gün ışığı etkisi yaratmak. Bu amaçla revizyon gerçekleştirmek üzere Metrocity AVM food courtu seçildi.
Metro City Alışveriş Merkezi çatıdan gün ışığı alan bir yapıya sahip olmasına rağmen food court alanı gün ışığından yoksun. Alışveriş merkezinin genelinde galeri boşluklarından yayılan gün ışığının etkisi görülse de food court alanı sadece girişinde bu etkiyi ve genelinde yapay aydınlatmanın izlerini taşıyor.
Düşük tavanı, akustik için tavanda kullanılan ahşap lameller, sokak konseptiyle düzenlenen oturma alanları ve bu konsepti devam ettirmeye çalışan ancak kamaşmaya neden olan aydınlatma tasarımıyla istenilen etkiden uzak, uzun bir koridor hissini veren ve tavanı olduğundan daha da düşük gösteren bir mekan tasarımı göze çarpıyor.
Tüm bu olumsuzluklardan dolayı bu uzun koridorun sonu atıl bir mekana dönüşmüş ve burada düzenlenen çocuk oyun alanıyla başarılı olunamamış.
Revizyon projesinde üzerinde durulan en temel nokta; tüm bu olumsuzlukların yanında Metrocity’nin arka tarafına yapılan sinema, restaurant ve ofis birimlerini içeren yeni bir binaya, food courtun sonundan cam köprü ile bağlantı yapılmasının söz konusu olması ve böylece food courtun sadece yemek yenilen bir alan olmak dışına çıkıp artık başka bir binaya geçiş alanına dönüşecek olması. Bu nedenle mimarın sokak konseptini devam ettirip ana sirkülasyon aksını koruyarak, ancak eski rutin havasını bir nebze de olsa bozup bir iç sokak oluşturuldu. Böylece bu uzun aksta insanların sıkılmadan localaşmış alanlarla karşılaşarak yeni binaya yürümeleri amaçlandı. Tabi ki de bunun yanı sıra ana sirkülasyon hattının dışında satış alanlarına ve yangın çıkış kapılarına ulaşımı sağlayan yan sirkülasyon alanları da planlandı. En önemlisi de eski iç bahçe yerine çelik çatı açılıp iki binanın ortak kullanabileceği müşterilerin açık alanda oturup, yemek yiyebilecekleri bir teras oluşturuldu.
Oluşturulan bu iç sokakta gün ışığı sadece teras ve galeri boşluğundan alınıyor. Bu nedenle iki alan arasında yapay ışıkla gün ışığı etkisi yaratıldı ve bir iç sokağın temel taşlarından biri olan gün ışığı hissi de ziyaretçilere yaşatılmak istendi. Bunun dışında yine oturma düzenleri içinde yapay aydınlatmalarla orta aks kuvvetlendirildi. Orta aksta yaratılan gizli aydınlatmalarda kullanılan dış bükey tavan yapıları aydınlanmış yüzeyi oluştururken, bu detaylarda kullanılan pencereler dışarıya açık bir tavan yapısı hissi veriyor. Böylece ziyaretçilerin bu alanda dolaşırken pencere açıklıklarından gün ışığı geliyor hissine kapılmaları planlandı. Bu orta akstaki kolonlarda aplik kullanımı ile sokak konsepti devam ettiriliyor. Özel oturma alanı olarak tasarlanan ve orta aksa taşan yapıda özel oturma elemanı, kolonları saran yeşil alanları oluşturuldu, bu nedenle bu alan daha çok bahçe temalı bir oturma sağlamakta. Tavandaki gizli aydınlatma detayı burada da kullanılırken, sarkıtlarla özelleştirme sağlandı ve mekan insan ölçeğine indirildi.
Özel alanın arkasında tasarlanan özel duvardaki aydınlatma sisteminin eski iç bahçenin duvarlarını da kapsaması ve buradaki gizli aydınlatma detaylarında kullanılan RGB şerit LED’lerde gündüz gün ışığı renginde bir aydınlatma yapılırken, akşama doğru maviye geçiş planlandı. İç bahçe duvarından başlayan bu aydınlatmanın renk tonunun özel duvarın bitimine doğru açılması, böylece özel duvarın ortaya çıkması hedef alındı. Özel duvarın satış yapılmayan sağır duvarlarında ise gobo projektörlerle özel günler için aydınlatmalar ya da bazı firmaların reklamlarının yansıtılması düşünüldü.
Mekanın genelinde tavandaki yarıklardaki pencerelerden ışık süzülmesi ve oturma düzenlerinde downlight aydınlatma armatürlerinin kullanımı söz konusu. Mekan eski iç bahçe duvarı ve özel duvar etrafında özelleşiyor.
Ana akstaki kolonlarda kullanılan aplikler ise tasarlanan mobilyalarla beraber iç sokak konseptini vurucu hale getiriyor. Böylece mekanda bir dış mekan izlenimi alınabilirken, genel aydınlatma konsepti ile gün ışığı hissi vurgulanıyor.
Projeye katılanlar
İç mekan ve aydınlatma tasarımı: Damla Oral Proje yürütücüsü: İTÜ Öğr. Gör. Dr. Özge Cordan ve Uzman Demet Dinçay(Y.Mimar) Proje danışmanı: Aygün Yaşıbeyli, Say Mimarlık
Dergide s. 70.