Pendorya Alışveriş Merkezi, İstanbul

Metin: Yıldız Ağan

Fotoğraf: Yusuf Ceylan, Cemal Emden

Proje tasarımının omurgasını bedesten bir yapı oluşturuyor. Yapının üst kotlardaki strüktür kolları yatayda tavan ışıklık ağını oluştururken, -1 katında bulunan dikey uzantılar yani kolonlar döşemede adımları simgeliyor. Mimarinin geometrisindeki dairesel ve doğrusal aksların ayrıca konveks ve konkav kesitlerin organik tasarımlar ile birbirine olan görsel yaklaşımı, kopmalar ile sürpriz ışıklarını en alt kata taşırken bütünlüğünün dengesini her katta hissettiriyor. Matematiksel zekası ve formaların duruşu ile mimariye ruhunu katarak yaşadığını hissettiren yapının içinde farklı geometrilerin birbiriyle dansı devam ediyor.

Her katta farklı planlar üzerine tasarlanan mimari projede, kat sınırları ve tavan yükseklikleri değişiklik gösteriyor. Bu sebeple aydınlatma tasarımı da bir çok kesitinde farklı seviyede algılanan gün ışığına duyarlı olarak planlandı. İç mekan ile dış mekanın ışık kontrastlarını adımlar mesafesi ile yakalamakta olan mimariye, aydınlatma tünel oluşturmadan akışkan bir şekilde entegre edildi. Bedesten ağının çatıdaki farklı yüzey kesitleri, ışıklık görevine gölgelik etkisini dahil etmesi ile gün ışığının mekan içindeki kontrolünü sağlıyor. Gece aydınlatmasında ise sağır yüzeyler, ışıklıklar ile yer değiştiriyor ve ortaya çıkan endirekt aydınlatmanın hüzmeleri mekanın gündüz etkisini devam ettiriyor. Katları gün ışığı ile buluşturan sınırlar, doğal ışık etkisini, endirekt aydınlatmanın maksimum verimlilikte ve göz konforunda tanımlanmasını sağlayan cove detayları ile sundu. Doğal ışık bütünlüğü ile sınırlarını devam ettiren Coldcathode kaynakların yumuşak geçiş etkisi misafirlerine doğal ışıktan deneyimledikleri hüzmeleri anımsattırmakta. Yapının kat boşluklarında, cam yüzey ve ahşap panellerin oluşturduğu korkuluk detayları içine entegre edilen lineer RGB LED armatürler katların sınırlarını tanımlarken, gün içerisinde belli zaman aralıklarında renk değiştirerek, insan psikolojisi üzerindeki kanıtlanmış olumlu etkileri yaratıyor. Yapı bütününde mimari detaylar içine entegre edilen LED lineer armatürler, renk değiştirme süreçleri içerisinde yarattığı kontrastlar ve hareketlilikle binanın ruhunu görünür kıldı.

Toplam 80000 m² kapalı alana sahip Pendorya AVM; yeni konut bölgeleri, marina, üniversite, teknopark ve fuar alanı gibi yatırımlar ile hızlı bir gelişim trendi gösteren Pendik‘te konumlanmı!. Mimari konsepti yarışma ile belirlenen AVM’de gün ışığından maksimum fayda sağlanması hedeflenmi!.

Her katta farklı dairesel ve çizgisel etkiler ile çarpışan ve birlikte algılanmaya başlayan endirekt amber ışık yırtıkları bütünündeki grafiği ile organik formlar haline dönüşüyor ve mimariye entegre oluyor. Binanın genelinde aydınlatma planlaması, tek bir eksenden tanımlanmadı ve her yapı elemanı ışığın amorf çizgisel hüzmesinden kesintisizce beslendi. Kat ışıklık sınırları, kolon aralıkları, mağaza girişlerinin çevreleri sinema lobileri ve hatta WC mekanları bile misafirlerini, farklı gün ışığı kelvin sıcaklıklarında atmosferler ile karşılıyor. Hacimsel ve mekansal ihtiyaçlar göz önünde bulundurularak, farklı boyutlarda cove detayları tasarlandı. Özellikle gün ışından uzak mekanlar, ışık hüzmelerini, çizgisel algıdan öte ışık perde duvarların içinden gelen etkiler ile tanımladı.

Mekanın tavan yapısı ve hacimsel hakimiyetine uygun olarak belirli bölgelerde cam modüllerden skylight etkisi ile difüz aydınlatma sağlandı.

Sinema katında Lounge bölümleri, siyah beyaz film karelerinin arşivinden tasarlanan duvar düzlemleri, direk ve endirekt ışık hüzmelerinin etkisi ile yorumlandı. Bedesten yapı, katlarda mağazaları birbirine bağlarken çatı katında food courte oturmalarını dış hacim ile buluşturan terası oluşturmakta. Teras bölgesi aydınlatması, günlük kullanım dışında aynı zamanda çeşitli organizasyonlara imkan veren noktasal genel aydınlatma ve bölgesel renkli aydınlatmaların ışık hüzmeleri ile planlandı.

Kolların bağlantıları ile binanın ana cephesinin çevresini oluşturan bölgelerin, hücre metal tavanı, siyah rengi ile tavanın yüksekliğini sonsuzlaştırırken, görme konforunu da destekledi. Kullanılan ürünlerin reflektör yapısı ile yüksek verimlilikte elde edilen ışık geri verimi yürüme alanlarını gereken düzeyde aydınlatırken, verimliliğin sağladığı avantaj ile az sayıda ürün kullanımı tavanların genelinde görsel sakinlik sağladı. Metal panellerin, alçı panellerin ve ahşap panellerin, aynı tavanlarda farklı formlarındaki kesişmelerinde, tavan yapısına uygun kullanılan farklı armatürlerin teknik değerlerinin devamlılığı, farklı mekanların aynı aydınlatma düzeyleri, ışık renkleri ve maksimum görme konforu ile algısını sağladı.

Konveks formda tanımlanan mimari cephenin kabuğunun, kendi içinde katmanlarından oluşan taş kaplama dokusu için aydınlatma tasarımı, reflektör tekniğini ve ışık rengini doğru kullanarak en az noktadan elde edilen ışık hüzmeleriyle elde edildi. Burada amaç, yüzeylerde parlama ve kamaşma yapmadan, dokunun damarlarını kesintisiz cephenin bütününde okunur kılmak ve çevresinde ışık kirliliği yaratmadan yerini belirlemekti.

Farklı kot ve yüksekliklerden sağlanan aydınlatma tasarımın teması, kullanılan armatürlerin varlığını hissettirmeden, ışığın kalitesini ve tekniğini doğru kullanarak, mekanların doğal etkiler ile tanımlaması üzerine planlandı.

Projeye katılanlar

İşveren: TSKB Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı Mimar: Hasan Çalışlar, Erginoğlu&Çalışlar Aydınlatma tasarımı ve danışmanı: Yıldız Ağan Aydınlatma Firması: Hi-tec Aydınlatma Uygulanan ürünler:

Modular, Aldabra, ACDC Lighting, Özel üretim yerli ürünler Yıldız Ağan

Dergide s. 68.