AVM Galleria Centercity, Cheonan / Kore

Metin: Joachim Ritter

Fotoğraf: Kim Yong-kwan, Christian Richters

Bina kaplamasının konsepti sürekli değişim ve bir dizi optik yanılsamalar üretmek için Moiré-Efekti ve bilgisayar tarafından kumanda edilen animasyonlara dayanıyor. İç ve dış alan, karmaşık bir şekilde birbiri ile ilişkilendirilmiş. Böylece, binanın dört farklı konulu alanı dış yüzeyde de kendisini gösteriyor.

AVM’lerin çok önemli fonksiyonları var. Bu mekânlar insanların buluştuğu, randevulağtışı, yemek yediği, içki içtişi, tüketim ihtiyaçlarını giderdişi veya sadece vitrin bakmaya gittiği yerler.

Bu konuda Kore bir istisna değil çünkü; sahip olduğu AVM’ler her bütçeye hitap edecek Outlet’lerle dolu ve alışverişin ötesinde bir !eyler sunuyor. AVM’lerin ticari amaçlı olması gerekmiyor. Mimarlar, bu alanları, ziyaretçilerinin sosyal ve kültürel ihtiyaçlarına ve bu ihtiyaçların giderilmesini sağlamaya yönelik tasarlayabilir. Mimarlar, AVM’nin kullanımlarını yorumlarken etkinlik ve verimliliğin ötesine geçiyorlar. Amsterdamlı Tasarım ve Mimarlık Ofisi UNStudio, Cheonan’daki Galleria Centercity’i tasarlamak ile görevlendirildiğinde, mimarlar, ürünün değil, kullanıcının merkezde olduğu bir ortam yaratmak istediler.

UNStudio mimarları Ben van Berkel: “AVM’yi yaşayan bir mekân olarak tasarlamak için hem içerden hem de dışardan ziyaretçileri çekecek, o alanda oyalanmaya davet edecek ve tekrar gelmelerini teşvik edecek eşsiz bir tasarım gücüne ihtiyaç vardı”.

Cheonan / Kore

Başkent Seoul’ün 80 km uzağında Kore’nin güneyinde bulunan Cheonan Kenti’nde yaklaşık 540.000 kişi yaşıyor. Cheonan ve Güney Kore Başkenti arasında çok iyi bir tren ve otoban bağlantısı var. Hızlı tren için inşaa edilen yeni ray hattı henüz tamamlandı. Yeni tren garının etrafındaki bölge henüz gelişim aşamasında. Bu alana konut ve ofis binalarının inşa edilmesi bekleniyor. Galleria Centercity adlı AVM ise yeni bölgenin girişinde. 2003 yılında UNStudios firması Seoul’ün Apgujeongdong Semti’ndeki alışveriş merkezini yeniLEDi. Bina cephesi ve dış alanların restorasyonu dünya çapında ilgi çekti ve kısa bir süre içinde AVM’ye gelen ziyaretçi sayısında büyük bir artış oldu. Proje Arup Lighting ile birlikte tasarlandı ve üstün performans için verilen IALD 2005 Ödülü de dahil sayısız ödül aldı. Seoul’daki projenin büyük başarısından dolayı Galleria zincirinin sahibi ve yönetimi, Hanwa Holding, Hollandalı mimar Ben van Berkel yönetiminde UNStudio’yu Cehonan’da yeni ve müşteri odaklı bir AVM geliştirmek için görevlendirdi.

İki yıllık bir tasarım ve konstrüksiyon döneminden sonra Galleria Centercity Aralık 2010 tarihinde açıldı.

Tasarım konsepti hareket prensibine dayanıyor. 12.600 m² üzerine 22.000 adet LED ışık noktası dağıtılmış. Bu da yapıya, kentin görüntüsünü etkileyen, dinamik ışık görüntüleri ile pırıltılı bir kılıf oluşturuyor.

Aslında bugün için bu çok özel bir şey olmayabilir. Medya cephelerinin artık haber değeri kalmadı. Ancak çalışmaya daha yakından bakıldığında cephenin kendisi, medya içeriği ile programlamasındaki kalite farkı görülüyor. Bina cephesindeki en dahiyane özellik ise, cephenin gün ışığında özel bir çekiciliği olması ve bir Watt bile tüketmeden dikkati çekmesi. Bu çalışma CO2’siz uygulama olarak da adlandırılabilir.

Medya cephelerine olan büyük ilgi, bu projede kaliteli inovatif uygulama ve yapının kendine özgü özellikleri ile sağlandı. Bu yapının cephesi - Tanrıya şükür şehirlerimizde bolca bulunan çeşitli medya duvarları ile kıyaslanamaz. Peki, profesyonel tasarımcıların bile takdirini alan bu cephede değişik ve özel olan, bunun da ötesinde PLD Ödülü’nü aldıran unsur nedir? Herhalde projenin genel olarak uygulaması ve genel görüntüsü...

Özel olarak geliştirilen yüksek performanslı LED projektörlerinin tamamı, görünmeyecek şekilde bina cephesine entegre edilmiş. Bazen hızlı bazen yavaşça bina cephesinden akan renkli ışık sekansları izleyenleri büyülüyor. Binanın cephesi derinliği olan üç boyutlu bir çalışma ve iki boyutlu bir alanın düz yansıması değil. ag Licht firmasından proje yöneticisi Wilfried Kramb bile hemen bir tanım yapamıyor: “Bizim için bu proje çok heyecan verici ve zorlayıcıydı. Mevcut çerçeve koşulları ile herkesi hayran bırakacak inovatif bir fikrin geliştirilmesi gerekiyordu. Bina cephesini sahneleştirmeye yönelik hedefimiz, binanın genel etkisini gece ve gündüz aynı duygular yaratacak şekilde tasarlamaktı. Aydınlatma tasarımımız ile cephenin görünürlüğünü, üst üste binen profillerin oyunu ile yansıtmak istedik. Buradan da bina cephesindeki profillerden gelen ışığı arka plandaki bina katmanına projekte etme fikri ortaya çıktı”. Geceleri renkli ışıklı resimler, yavaşça binanın geniş yüzeyinde hareket ediyor. Aydınlatma tasarımı mimariye paralel olarak geliştirildi ve cephenin iki katmanlı yapısına odaklandı. Tasarıma cephe için özel geliştirilmiş, bilgisayar tarafından kumanda edilen animasyonlar entegre edildi. Animasyon içeriği konu itibariyle AVM içindeki yaşamla ilgili: Moda, etkinlikler, sanat ve kamusal hayat... UNStudio mimarları, bilgisayar tarafından kumanda edilen animasyonların içeriği için ag Licht und Lightlife firması ile çalıştı. İçeriğin kullanılabilir resimlere dönüştürülme çalışmaları UNStudio tarafından yapıldı. Programlama işleri Lightlife tarafından yürütüldü. Her bir LED ışığı DMX ile kumanda edilebiliyor ve bu şekilde animasyonları en ince ayrıntısına kadar bina yüzeyine aktarıyor. Tüm LED ışıklıklarının oyunu içinde canlı etkisi yaratan resimler ve mesajlar bina cephesinde beliriyor. Her bir resim ve renk sekansı arasındaki akıcı geçişler büyüleyici bir şekilde görenleri çekiyor. Mimariye göre ayarlanan sabit sekanslara rağmen hiçbir “resim” bir diğerine benzemiyor. Böylece göz bitmeyecekmiş hissi veren bir ışık yığınına takılmıyor. Küp biçimli bina gün içinde yansıma yapan, biraz gizemli, elle tutulamaz duygusu yaratan bir mimari ile görüntü verirken, geceleri ışıldayan, sürekli değişen, kentin çekim merkezine dönüşüyor.

Bina cephesi için UNStudio çift kat kullanılan, simetrik olmayan, üst üste ve yatay yerleştirilen alüminyum profillerinden özel bir konstrüksiyon geliştirdi. Binanın ön cepesindeki profiller dikey ve birbirine eşit mesafede yerleştirilmiş. Arka katmandaki profiller ise kısmen

Gün içinde bina monokrom, yansıyan bir görüntüye sahip. Gece ise cephe üzerinden belirsiz motifler geçiş yapıyor. Bu büyük medya cephesini en az miktarda lamba ve ışık ile çalıştırmak için özel lambalar tasarlandı ve dış bina cephesi katmanının profilleri arasına yerleştirildi. Dışardan görülmeyen lambalar, ışığı profillerin arasından iç bina katmanına geri projekte ediyor. Lambaların konumuna göre RGB veya beyaz ışık rengi kullanıldı. Binanın köşe kısımlarında medya duvarının düşük çözünürlüklü alanları, yerini ayrıntılı bilgi aktarımı için uygun olan yüksek çözünürlüklü görüntülere bırakıyor.

Cheonan / Kore düzensizlik gösteriyor ve bu şekilde Moire efekti ortaya çıkıyor. ag Licht firmasının aydınlatma tasarımcıları aydınlatmayı profillere bakış yönünde uyarladılar, böylece Pixel’in arka projeksiyonu profiller arasındaki aralığa yönlendirilmiş. Arkadaki lam katmanı beyaz panellerden oluşuyor. Öndeki katman, berrak bir cam yüzeyine uygulanmış. Cam, delikli bir levhası olan üst ve alt kenar panellere yerleştirilmiş. Bu ayrıntı ışığın etkisi için son derece önemli çünkü; özel olarak tasarlanan RGB LED ışıklıkları dış cephedeki bu profillere entegre edilmiş.

Işık, buradan iç cephe katmanına projekte ediliyor. Bu sayede, dolaylı olarak ve hiçbir şekilde kamaşma yapmayan ışık; temel olarak yoğun, odaklı L ışık noktalarını geniş alanlı resim noktalarına dönüştürüyor. Genel olarak farklı optik ve ışık etkisi ile farklılık yaratan toplam üç ayrı Pixel türü kullanılıyor.

Bina köşelerinde 400 çarpı 400 milimetre gibi yüksek bir Pixel kullanılırken, düz yüzeylerden köşelere geçiş orta dereceli çözünürlükle sağlandı. 800 çarpı 800 mm Pixel gibi düşük çözünürlük düz alanların aşırı boyutları için ideal bir çözüm. 22.000 lambanın 12.399’unun her biri 3,6 Watt’lık RGB türünde. Yaklaşık 10.000 adet olan diğer lambalar beyaz renkte ve her biri 1,2 Watt gücünde. Bu tasarım, geniş cepheli, dolaylı Pixel konsepti uyumlu ışık yoğunluğu ile aydınlatılacak alanda yüksek bir verimlilik sağlıyor. Moire efekti ile çok katmanlılık arasındaki oyun, içerik açısından iç cephede devam ediyor. Aslında bu da prensip olarak sadece muhteşem bir ışık tasarımının sade bir açıklaması. Merkezi salon, ışığın mimariye entegrasyonunun en modern örneği. Genelde bir AVM’yi AVM yapan biliyoruz ki aşırı ışıklı görüntüler. Ancak bu galeri, aydınlık ve karanlık yapıların kombinasyonunda şekil alan mimarinin bir tapınağı haline geliyor. Buradaki tasarım, ışıkla tanımlanarak mimariyi anlamanın temiz ve başarılı bir ifadesi. Yüzyıllardır vardı ancak; suni ışığın icadı ile kaybolmuştu. Çünkü ışık değil, lambalar tasarlayan faktör olarak ön plana çıkarılmıştı. AVM’ye girer girmez bambaşka bir dünyaya adım atılmış oluyor. Çeşitli geniş yükseltilerden oluşan, metrelerce yüksekliğe sahip sütunlarla desteklenen devasa bir alan. Kıvrımlar, spiraller ve dalgalardan oluşan, izleyenin nefesini kesen karmaşık etki yaratan bir dünya. Her bir seviyenin tavanına entegre edilen ışık hatları, geniş tutulmuş yükseltilerin biçimini öne çıkartıyor. Merkezdeki alan bir istikamette sade - düz ve diğer istikamette eğimli - zikzaklar çiziyor. Ortaya çıkan ise bir tür üç boyutlu şelale. Merkezdeki alandan, ırmak gibi küçük mekânlar ayrılıyor.

Özel olarak seçilen video klipleri ve geçişleri bilgisayar tarafından rastgele kontrol edildi. Renk yoğunluğu, ritm ve resim konumu, bina cephesinin yüzeyi dikkate alınarak özel efektler geliştirildi. Uzaktan bakıldığında görsel efektler net ve iyi görülüyor ancak; yakından bakıldığında görüntü dağılıyor ve bina aydınlanıyor etkisi yaratıyor.

Her biri üç kata sahip olan dört üst üste yerleştirilmiş bina parçası ve açık yükseltileri merkezdeki bu alana bağlanıyor. Buradaki konum nedeniyle alandaki hareketlilik sürekli. Çeşitli açık yükseltilerden merkezdeki alanın içine ışık giriyor.

Bunun dışında ziyaretçiler yükseltilerden binanın iç alanına bakabiliyorlar. Yükseltiler, sanki dönerken hareketlerinde durdurulmuş şekilde konumlandırılmışlar ve farklı katlardaki oryantasyonu destekliyorlar. Meydanın her iki tarafından çıkan yürüyen merdivenler, merkez alandaki panorama asansörü ve doğu - batı girişlerindeki alanlarda yer alan asansörler ile bu yükseltilere ulaşılıyor.

VIP alanı, sanat merkezi ve müşteri hizmetleri bölümünden oluşan üç yarı açık alanın iç mekânları en ince ayrıntısına kadar tasarlandı. İlginç bir tasarıma sahip olan paravan duvarlarla mekânlar farklı taleplere göre kullanılabiliyor. Ayırıcı duvarlar ya yarı şeffaf zar ya da opak duvar şeklinde tasarlandı.

Farklı yüzeyler farklı görüntüler veriyor. VIP alanında özel bir alan yaratıyor. Bunun dışında dekoratif amaçlı, kitap rafları veya logo alanlı reklam yüzeyleri olarak hizmet ediyorlar. Bu tür mekânlar işverenin, geniş alanlı AVM’yi çeşitli kültürel ve kamuya yönelik etkinlik programları için kullanma, farklı hizmet ve kültürel etkinlikler sunan bir AVM’nin önemini ve büyük potansiyelini öne çıkarma fikrini destekliyor. Zemin katında yiyecek içecek alanları ile şarküteri ürünleri satan bir süpermarket yer alıyor. Binanın daha üst katlarında bazı özel alanlar yer alıyor. Bunlar, binanın içindeki halka açık alanın bir uzantısı olan çatı terasına sınır yapıyor. İç alanda da optik efektler kullanılıyor.

Mimar Ben van Berkel: “Galleria Cheonan’da ilginç olan, meydanın yapısı ve Moire efektli bina cephesi. Bu şekilde, boyut değişimi ve hayali resimler üreterek ilüzyonlar yaratılıyor. Hiçbir resim bu binada kalmıyor.” Ancak Cheonan’daki Galleria Centercity AVM’si optik bir sanat eserinden daha fazlası. Sosyal ihtiyaçları gerçekten yerine getiriyor. Hiç bir şey şov değil ve buraya gelenler maddi ürünlerin dışında birçok şey buluyor. Burası insanın zamanını ailesi, arkadaşları ve tanıdıkları ile tamamen kendileri için yaratılmış bir yer olduğu duygusu içinde geçireceği bir yer.

Projeye katılanlar

Yapı sahibi: Hanwha Galleria Co. Ltd., Seoul/Kore Cumhuriyeti Mimarlar: UNStudio, Amsterdam/Hollanda Uygulayan Mimarlar/İnşaat Yönetimi/Peyzaj mimarları: Gansam Architects & Partners, Seoul/Kore Cumhuriyeti Cephe planlaması: KBM Co. Ltd.

Taşıyıcı yapı planlaması: Kopeg Engineering Aydınlatma tasarımı: ag Licht, Bonn/Almanya, Lightlife, Köln/ Almanya ile birlikte Elektro teknik: Sahmwon MEC Uygulanan ürünler:

Cephe: LED-Projektörü, RGB ve beyaz, Zumtobel

Tavan aydınlatmasının önemli bir rolü var. Tavanda bir avize varmış duygusunu yaratıyor. Bir saray avizesinde olduğu gibi ışık hatları dikkati tavana çekiyor ve ortamın yüksekliği, aydınlığı ve alan ile ilgili etkiyi artırıyor. Tasarım konsepti; her bir alışveriş katının, merkezde yer alan kamuya açık ve dükkanların bulunduğu bir alandan oluşan iki kısma ayrılmasından oluşuyor. Bu alanların tavanı, birbirine paralel giden ışık kanalları ve tavana entegre teknik aralıklarla devam ediyor. Meydana doğru, ışık kanalları genişliyor ve tavan kenarlarının geniş biçimlerine uyarak devam eden ve meydanın eğimli biçimini destekleyen ışık bölgeleri oluşturuyor.

Dergide s. 38.