Alt Geçit, Canberra / Avustralya

Metin: Emrah Baki Ulaş

Kesinlikle eşsiz bir aydınlatma tasarımı projesi. Ayrıca, yeni trafiğin düğüm noktası için son derece işlevsel ve pratik bir aydınlatma çözümü sunuyor. Canberra sıklıkla “Bush Capital” / Çalı Başkenti olarak anılıyor. Şehir büyük alanlı yerleşimi planlanmış ve doğal bitki örtülü parklardan oluşuyor ve 20. yüzyılın tanınmış Amerikalı Mimarı Walter Burley Griffen’ın adını alan Burley Griffen Gölü boyunca devam ediyor. Griffen, Canberra’nın şehir içi planlamasını yapan mimar. Ana caddeler dilimli tekerlek içi desenini takip ediyor. Daha sonra inşa edilen semtlerin geometrik bölünmesi yok. Bu nedenle daha sonra eklenen semtler için araba çok önemli bir tarafik aracı.

Yeni alt geçit uluslararası havalimanını şehrin merkezi ile bağlayan ve her gün 70.000 aracın kullandığı önemli bir trafik bağlantısı. Eskiden bu noktada en yoğun kazalar ve trafik sıkışıklıkları yaşanıyordu. Bu yeni tarafik düğüm noktasının tasarımcıları aynı zamanda birkaç önemli görevi sağlamak durumunda kaldılar. Trafiğin kesintisiz akması, araç, yaya ve bisikletliler için güvenlik şartlarının iyileştirilmesi gerekiyordu. Bunun dışında, Walter Burley Griffin’in daha önceden öngördüğü şekilde, Canberra’nın kent merkezi boyunca giden Kings Avenue kısmının daha rahat görülmesi, kamusal ve çevresel avantajların öne çıkartılması gerekiyordu. Ayrıca, yeni alt geçit ile şehrin girişini önemli hale getirecek ve aynı zamanda bir sembol niteliğinde olmasını sağlayacaklardı. Ulusal anlamda çok büyük bir önem taşıyan alt yapı projelerinden biri için tasarım sürecinin kalitesine çok dikkat edilir. Projenin, hızla gelişen ve yüksek kalite standartlara sahip olan “Parliamentary Triangle” olarak adlandırılan Canberra’nın merkezindeki bölgeye uyması için özen gösterilmelidir.

Yeni köprünün tasarımı ve planlamasında yapı mühendisleri, orijinalliği üst seviyede tuttular.

Trafik düğüm noktasının bulunduğu yerin yerleşim şekli; gerçek trafik akışına, geniş tutulmuş duvarlara ve her iki ucundan sivrilerek devam eden köprünün yol şekline uygun. Hepsi birlikte eşsiz bir köprü tasarımı sunuyor. Köprünün yapı şekli mevcut çevre trafiğine uygun tasarlanmış. Burada önceden var olan daire trafiği kullanılmaya devam edilecek.

Yeni trafik bağlantısı ile eski yol görüntüsünün tamamen kaybolmamasına dikkat edildi. Işık çözümünün, köprü tasarımının orjinalliğini desteklemesi istendi. Bu bağlamda aydınlatma tasarımcılarından inovatif olduğu kadar işlevsel olacak bir konsept tasarlamaları istendi. Ayrıca, emniyet, eğlence ve hatta bazen bir şaşırtma efektini de sunması istendi. LED- ışık teknolojisine karar verildi. Bunun birçok nedeni vardı. Kullanılan lambaların özellikle yerin karmaşık ve mevcut şartlara uygun olması, renk ısısında esneklik göstermesi ve ışık rengini sağlaması, trafiği aksatmadan kolay bir bakım yapılabilmesi ve difüz, gölgesiz ve kamaşma yapmayan ışık ortamları yaratması gerekiyordu.

Ekim 2011 yılında İngiltere Kraliçesi Elisabeth II ve Edinburg Dükü on günlük Avustralya ziyaretleri esnasında Canberra’yı ziyaret ettiler. Orada, bu ziyarete özel olarak tasarlanan ve Kings Avenue üzerinde yer alan bir alt geçide uygulanan ışık gösterisi ile karşılandılar. Yol, uluslararası havalimanından Avustralya Metropolü’nün merkezine ulağtırıyor. Işık uygulamasında İngiliz Bayrağı’nda yer alan mavi, beyaz, kırmızı ışıklarla karşılandılar.

Aydınlatma tasarımcıları LED aydınlatmasına karar verdiklerinde kraliçeyi düğünmemi! olabilirler.

Herhalde bu proje tüm alt geçidin zaman zaman endirekt ışık ile aydınlatıldığı ilk proje. Köprünün üzerinde herhangi bir uygulama yok. Bu çözüm üstün seviyede görüş ve güvenli sürüş olanağı sağlıyor. Kamaşma veya stroboskopik efektler asgari seviyede ve başka araçların ışık yansımaları ile oluşacak riskleri engelliyor. Sonuç, hoş geldiniz efektini destekliyor. Şehrin “giriş tak”ı efekti ayrıca dört adet özel olarak üretilen, on sekiz metre yüksekliğinde, galvaniz kaplı çelik direklerle destekleniyor. Direkler köprünün kenarında korumak üzere yerleştirilmiş burçları andırıyor. Direk lambaları tam odaklı, böylece yolun en uygun şekilde aydınlatılması sağlanıyor. Köprünün üzerindeki yol uyumlu bir görüntü sergiliyor. Yolun aydınlatması ile yaya üst geçidinin aydınlatması birbiri ile uyumlu.

Köprü cephesinin aydınlatması programlanabiliyor. Böylece eşsiz mimarinin kalitesi gece de görülüyor. Sistemin tamamı yıllık bazda programlanabilir bir takvim fonksiyonu ile çalıştırılabiliyor. Özel etkinlikler için ön programlama yapılabiliyor, böylece elle müdahale gerektirmiyor. Lambaların her birine kumanda edilebiliyor. Bu şekilde ışık renkleri ve hatta ışık sahnelerinin tamamına kumanda ediliyor. Işık gücü, sürücülerin gözünü almayacak şekilde ayarlanmış. Özel geliştirilmiş bir optik, ışık verimini en üst seviyede tutuyor ve ışığın köprü cephesine en uygun şekilde dağılmasını sağlıyor.

Bu alandaki ilk trafik durumu ile karşılaştırıldığında, trafik istatistikleri çok yakın bir zamanda seyahat süresinin yüzde altmış oranında azalacağını ve trafiğin özellikle sabah yoğun saatlerde yüzde 40 oranında daha az CO2 emisyonuna neden olacağını gösteriyor. Bunun dışında trafik kazalarından doğan tamir masraflarının da yüzde 55 oranında daha az olacağı belirtiliyor. Turizm ve ağırlama endüstrisi için de trafik düğüm noktası avantajlar getiriyor.

“Yüzlerce LED köprüyü kırmızı, beyaz ve mavi ışık çizgilerine büründürecek. İlk defa resmi bir ziyaret için renkli ışık kullanılıyor “ diyor Ulusal Başkent İdaresi Temsilcisi, Gary Rake. Rake, birkaç hafta sonra Başkan Obama’nın geleceğini söylüyor ve ekliyor: “Kings Avenue tünelini kırmızı, beyaz ve mavi renklerle aydınlatacağız. Ancak çizgiler yerine - ki bunu kısa bir süre önce Majestelerin şerefine seçmiştik - alt geçidi şimdi otuzar saniye üç renkten biri ile aydınlatacağız. Renkler belli sekanslar içinde değişecek.”

İşverene ders verme zamanı geldi mi? Köprüyü bir ulusal bayrağın renklerinde devlet erkânının onuruna aydınlatmak gerçekten gerekmeyebilirdi. Okyanusun öbür tarafından gelen konuklar köprü için başka yaratıcı bir ışık çözümüne de sevinecekti. Karşılama için bayrak sallamak da yeterli olacaktı. İşverenin, ulusal renkleri çağrıştıracak şekilde LED teknolojisini kullanma fikri maalesef pek parlak değil. Her şeye rağmen, iyi niyetle yapılmış bir uygulama.

Projeye katılanlar

Yapı sahibi

National Capital Authority, Canberra / Avustralya Mimar ve Peysaj mimarları:

Johnson Pilton Walker, Sydney / Avustralya İskele ve kazı ve taşıyıcı konstrüksiyon planlaması: Taylor Thomson Whitting, Sydney / Avustralya Aydınlatma tasarımı Steensen Varming, Sydney / Avustralya Yapı firması: Woden Contractors Elektro planlama: Ecowise

Dergide s. 58.