Mostar Köprüsü

Metin: Güldal Ebeoğlu

Fotoğraf: Mario Tordini

9 Kasım 1993’te topçu ateşi, 1566 yılından beri Neretva nehrinin iki kıyısını birleştiren Mostar köprüsünü ikiye böldü. Balkanlarda Osmanlılar zamanında Mimar Hayrettin tarafından inşa edilen, Mostar halkının deyişi ile Eski Köprü; Batı ile Doğu’nun kavuşmasının, Katolik, Müslüman ve Ortodoks inançlarının birleşmesinin bir sembolü olmuştu. On yıl süren çeşitli çabalar sonrasında, Unesco’nun gayreti, Dünya Bankası ve diğer sponsorların katkısı ile köprü, Mostar halkına ve dünyaya tekrar armağan edildi. Köprünün yeniden doğuşunun sembolik değerini göz önüne alan aydınlatma tasarımcıları, Eski Köprü ve çevresinin aydınlatma projesine önemli bir katkıda bulundu.

Aydınlatma projesi ana hatları: Köprü ve çevresinin aydınlatılmasında yumuşak ve homojen bir ışık elde etmek için düşük güçte ışık kaynakları seçildi.

Köprü altı aydınlatması için nehrin iki yakasındaki projektörler dört farklı konumda kullanıldı.Her iki yakada kullanılan üçer adet metal halide ampul kaynaklı Maxi Woody projektörün ikisi orta açılı yansıtıcılı (yüksek kısımları aydınlatmak için)

diğeri ise spot açılı yansıtıcılı (orta kısımları aydınlatmak için) seçildi. Göz kamaşmasını önlemek için projektör ışınlarının kesişmemesine özellikle dikkat edildi.

Köprü ile çevresindeki evler ve kuleler gibi yapıların arasındaki bütünlüğün ışık ile sağlanması amaçlandı. Köprü yakınındaki alçak kısımlarda maksimum 150 W HIT gücünde orta genişlikte açılı dört Maxi Woody kullanıldı. Duvarın üst kısımları, kuleler ve evlerde kullanılan gömme spotlar, projektörler ve apliklerle her bir yapının özellikleri vurgulandı.

Köprünün özel şekli ve kenarındaki binaların alçak olması nedeniyle ve ayrıca köprü üzerinde elektrik tesisatı olmamasından dolayı iki taraftan karşılıklı olarak müdahale edildi. Her iki tarafta, ışık huzmesi ayarlanabilir küçük projektörlerin kullanımına ve köprüden geçenlerin göz kamaşmasını önlemek için de özel filtre yerleştirilmesine karar verildi. İdeal çözüm köprünün üç bölüme ayrılmasıydı.

Üzerinde çalışılan halojen ampullü Woody’e takılan trafolar, ampul rengi aynı kalacak ancak ampulün ömrünü uzatacak şekilde kapasitelerinin altında beslendi. Bu projektör ile ışık huzmesinin açısını 5 ila 15 derece arası ayarlamak mümkün olduğundan üç ayrı noktadan yapılan ayarlarla ideal ışık efekti sağlandı.

Kulelerde ve diğer binalarda ise farklı güçlerde ve wall washer optikli Light Up Walk Professional gömme armatürler kullanıldı. Bu bölgede sokaklar ve yaya yolları ışık huzmesini genişleten ışık kırıcı lensli 35 W Platea projektörler ile aydınlatıldı.

Tara kulesinin pencere içlerinde, yalnızca pencere çerçevelerini aydınlatacak şekilde yansıtıcıları ayarlanmış Mini Woody projektörler kullanıldı. Bu bölgedeki diğer pencerelerde xenon ampullu Linealuce armatürler, duvarlarda ise bina dokusunda kaybolan Radius projektörler kullanıldı.

Bölgenin genel aydınlatması Woody metal halide ile yapıldı ve tüm armatürlerde 3000o Kelvinlik ampul kullanıldı.

Proje katılımcıları

Aydınlatma tasarımı: iGuzzini Lighting Design Office Restoratör - Mimar: Zeljko Pekovic Kullanılan ürünler:

Genel aydınlatma: iGuzzini Woody metal halide armatürler (3000o Kelvin) Köprü altı ve çevresinin aydınlatması: iGuzzini Maxi Woody metal halide ampul kaynaklı projektörler Kulelerin ve diğer binaların aydınlatması: iGuzzini wall washer optikli Light Up Walk Professional gömme armatürler Tara Kulesi’nin pencere içi aydınlatması: iGuzzini Mini Woody projektörler Diğer pencerelerin aydınlatması: iGuzzini xenon ampüllü Linealuce armatürler

Dergide s. 54.