Atatürk Sanat Tarihi Müzesi, Anıtkabir

Metin: Aysel Güzel, Erdal Özcan

Fotoğraf: Murat Yetkin

Tarihin en büyük liderlerinden biri ve cumhuriyetimizin kurucusu M. Kemal Atatürk’ün çalışma odası eşyalarıyla birlikte balmumundan heykelinin ve kitaplarının sergilendiği Anıtkabir bünyesindeki Atatürk Sanat Tarihi Müzesi, konsepti ve sergileme anlayışı ile farklı, sergilenen objeler ve tanıklık ettiği tarih ile de dikkat çekici bir müze.

Tarihin ve yerine konulması imkansız objelerin sergilendiği mekanlar olan müzelerde doğru aydınlatma için asıl amacın, objeleri ışığın yıpratıcı etkilerinden korumak olması zorunluluğu Atatürk Sanat Tarihi Müzesi için de gözetilen en önemli kriterlerden biri oldu. Bunun yanı sıra; iyi bir aydınlatma için oluşacak ısı ve gürültünün asgari seviyede tutulması gereksinim ve gereklilikleri göz önünde bulunduruldu.

Bütün bu gerekliliklerin sağlanması ve bununla birlikte sergilenen objeleri ön plana çıkaracak ve doğrudan objeye yönelik vurgulama sağlayabilecek aydınlatma fiberoptik sistemleri ile gerçekleştirildi.

Proje dahilinde bir adet Atatürk’ün balmumu heykelini barındıran cam oda, 11 adet 3.5 m yüksekliğinde, iki adet 2.8 m yüksekliğinde kitaplık ve kitapların açık olarak sergilendiği 10 adet stand için fiberoptik aydınlatma uygulaması yapıldı.

Kitaplıklarda her raf için birer adet olmak üzere sekizer adet, standlarda ise yedişer adet yönlendirilebilir armatür kullanılmış olup; armatürler, fiber kablo çapı (4.5 mm çapında fiberoptik kablo) dikkate alınarak en az ışık kaybı ve en fazla işlevsellik kriterleri dikkate alınarak seçilmiştir. Yönlendirilebilir armatürler, objelerin durumu, konumu ve diğer aydınlatılacak birimlerin özellikleri dikkate alınarak 12 mm ve 26 mm çapında spot veya 6 mm çapında ışık tüpü (kitapların açık olarak sergilendiği standlar için) olarak seçildi ve uygulandı.

Proje kapsamında toplam 14 adet 150 W metal halide, 10 adet 100 W Par lambalı halojen kaynak kullanıldı. Bu kaynakların alt katın tavanına taşınmasıyla ısı ve ses kirliliğinin tamamen ortadan kaldırılması sağlandı. Projede sergilenen objelerin ışığın zarar verici morötesi ve ısıl etkilerinden korunması, objeye yönelik doğru ve etkin aydınlatmanın yapılması amaçları fiberoptik aydınlatma sistemleri ile gerçekleştirilerek etkili, doğru, estetik aydınlatma konsepti hedeflendi.

Fiberoptik aydınlatma sistemleri ve müze aydınlatmasında fiberoptik

Fiberoptik kısaca ışık kaynağı uzakta aydınlatma olarak tanımlanabilmektedir. Güçlü ışığa sahip bir lambanın bulunduğu ışık kaynağından çıkan ışık, sadece görünen ışığı ileten çok özel akrilik şeffaf kablolar ile, aydınlatılacak objenin mümkün olduğunca yakınına kadar iletilir.

Kablolar ısıyı taşımaz, sadece görünen ışığı taşır. Kabloların ucuna takılan 3-5 cm çapındaki lensli veya lenssiz armatürler, ışığın aydınlatılacak obje üzerinde mümkün olduğunca yoğunlaştırılmasını sağlar.

Müşteri veya ziyaretçiler sadece çok iyi aydınlatılmış bir vitrini ve objeleri görür, fark ederler. Göz kamaşması neredeyse hiç yoktur.

Işığın fiber kablolarla taşındığı ve ışık kaynağının uzakta konumlandırıldığı sistemin sağladığı avantajlar arasında; - Yok denecek kadar az bakım maliyetleri, - Hijyenik ve aynı zamanda UV (morötesi) ile IR (ısıl) yayınım taşımayan ışık elde etme, - Işığı istenilen noktalara çok hassas bir şekilde yönlendirebilme, - Elektrik akımı taşımayan, soğuk, nesnelere olabildiğince yakın kullanılabilen ve böylece güvenli ve nemli ortamlarda dahi kullanılabilen ışık elde edebilme sayılabilir.

Işığın yıpratıcı etkilerinin sergilenen objeye zarar vermesinin önlendiği, istenilen şekilde yönlendirmenin ve obje vurgulamasının yapılabildiği üstelik bakım ve onarım maliyetlerinin yok denecek kadar az olduğu fiberoptik aydınlatma sistemleri bütün bu özellikleri ile müzeler için en doğru aydınlatmayı sunmaktadır.

Proje katılımcıları

Aydınlatma tasarımı: Lamp 83 Aydınlatma Kullanılan ürünler:

Lamp 83 150 W metal halide kaynak fiberoptik aydınlatma sistemi, Lamp 83 100 W Par lambalı fiberoptik aydınlatma sistemi, Lamp 83 12 mm / 26 mm çapında lensli spot - yönlendirme armatürleri, Lamp 83 6 mm çapında ışık tüpü yönlendirme armatürü

Dergide s. 56.