Kiel Eyalet Meclisi

Metin: Pax Brüning Architekten, Peter Andres, Petra Steiner

Fotoğraf: Klemens Ortmeyer

Aydınlatma iyi çalıştığında akşam ve gece saatlerinde görev yapmak işkence olmaktan çıkıyor, hatta zevkli bir çalışma anına dönüşüyor. En azından bu düşünce Kiel Eyalet Meclisinin salonunda insanın aklına geliyor. Yapı olağanüstü konumlandırılması ve her yanının cam ile kaplanmasından dolayı neredeyse herkesi kendisine davet ediyor.

İki bina ancak bu kadar tezat olabilir: Anıtsal ve kapalı bir görüntü veren eski Kiel eyalet binasına karşın hemen bitişiğine yerleştirilen yeni uzun yapı, şeffaf ve davetkar bir şekilde kendisini sunuyor. Acaba burada birileri geleceğin işaretlerini mi görmek istemiş? Kullanolan malzemenin tezatlıkları yüzünden burada bir bina dönüşümü gerçekleşmiş. Bu etki kendisini iç mekanlarda, giriş salonunda ve eski marina yapısının birinci katında devam ettirerek gösteriyor. Işık planlama ofisi Peter Andres’in aydınlatma kavramı binanın mimari ifadesi kadar açık ve tutarlı. Fonksiyonel olarak yapı mükemmel ve rahatsız etmeksizin projenin yeni tasarımını onaylıyor.

Salonun gece ve gündüz durumu karşılaştırıldığında ışığın nasıl değiştiği görülebiliyor. Işıklı tavana monte edilen yapay aydınlatma kaynakları, üst kattan gelen yayılmış ışık ve üst kat kenarlarından bir aydınlatma rayının arasından sızan ince yönlendirilmiş ışık sayesinde gün ışığı kadar yansıma yapabiliyor. Zaten aydınlatma tasarımcıları, oluşturdukları kavramı bu fikre dayandırmışlar. Işığın yönü ve özelliği kendisini böylece gün ışığına uyduruyor.

Işık yönü ve ışığın karakteri kendisini gün ışığına uyduruyor. Simetrik ışık dağılımı özelliği olan aydınlatıcılar, cephe profilinden tavanı aydınlatmak üzere yönlendirilmiş. Tavan takma metallerden yapılmış, metal parçalar yaklaşık %10’luk bir eğim ile dizilmiş. Böylece salonun tüm alanları ışık ile doğrudan beslenebiliyor. Bu ışık elemanlarına ayrıca serbest yansıtılan T16 flüoresan rayları eklenmiş. Flüoresanlar tepe camından yayılmış ışık sağlıyor. Ayrıca tepe camının kenarlarına yerleştirilen dar raylı aydınlatma panosundan yönlendirilmiş olan ışık yansıyor.

Tek katlı meclis fuayesinin ışığı yüksek gerilimli halojen downlight’lar ile sağlanmış. Sık aralıklarla yan yana bir ray üzerine yerleştirilen bu küçük armatürler sıcak bir ışık yayıyor ve rahat bir atmosferin oluşmasını sağlıyor. Meclis fuayesinden salona giden koridorlara ve salondaki balkonun altına da yine downlight’lar yerleştirilmiş.

Tek katlı halk fuayesi ve yüksek lobi, aydınlatma açısından tek bir mekan olarak algılanarak, tavan arasına paralel olarak açılmış dar ışık aralıklarından aydınlatılmış. Bu ışık hatları, mümkün olan en düşük enerji ile maksimum ışık gücüne sahip T5 High Efficient flüoresanlar ve düşük gerilimli halojen downlight’lar kullanılarak sağlanmış. Halojen downlight’larına yönlendirme yapılmamış. İpeksi cam ile kapatılmış flüoresanlar dim edilmiş, bu sayede yumuşak ve yayılmış bir ışık sağlanmış ve farklı yükseklikte olan iki mekanın ortak tavanı vurgulanmış. Yine dim edilebilen halojen lambalar yumuşak ve parlak ışık vererek, rahat bir atmosfer yaratmış.

Alman Eyalet Meclisinin salonu bir bahçe avlusuna benzer şekilde batıdan doğuya doğru yönelen bitiş noktasına ekleniyor. Bitiş noktası Düsternbrooker yolundan başlayarak zeminde devam ediyor ve kaskat şeklinde geniş teraslar halinde Kiel limanına kadar iniyor. Panoramik görüntünün içerisine Kiel şehrinin dar ve uzun körfezi alınmış oluyor. Bu topoğrafik bağlantı ve de şeffaf yapı parçalarının açıklığı, kapalı marina yapısı ile karşılaştırıldığında, açıklığın ve geniş bakış açısının bir simgesi olarak karşımıza çıkıyor.

Meclis salonu, lobiden bir metre daha aşağıda konumlandırılmış ve iki merdiven üzerinden erişilebiliyor. Fonksiyonel koşullar dikkate alınarak, meclis salonu başlı başına bir cam yapı olarak hemen eyalet binasına bağlanmış, böylece mevcut binanın doğu cephesi bölünmemiş. Eski yapıları koruma yasaları çerçevesinde, eyalet binasının orta kısmı oyulmamış, aksine mekan sınırlaması gibi algılanarak ve mekanla ilişkilendirilerek buraya eklenmiş. Tribünlü galeri seviyesi eski ve yeni arasında havada süzülen bir bağlantı olarak duruyor. Meclis salonu yapısının hafifliği ve şeffaflığı ile, kapalı Marine yapısına bir karşı kutup oluşturulması istenmiş ve böylece her iki binanın kendi kimliğini oluşturması hedeflenmiş. Salonun hafifliği, hemen bitişiğinde bulunan terasta da devam etmekte.

Tüm dış kenarları mekan yüksekliğinde yapılandırılan camların ve tepe camının temel aydınlatması çoğunlukla gün ışığı ile birlikte sağlanıyor. Gün ışığı ile besleme sağlanamadığında veya belli bir geçiş değerinin altında kalındığında, dim edilebilen flüoresan lambalar, nötr beyaz renginde ışık veriyor.

Ekonomik olması için halojen aydınlatıcılara IRC-tekniğine dayalı (Infrared coating) ampuller takılmış. Bu lambalar enfraruj yansıtma yapan piston katmanı ile ısıyı tekrar geri kazanıp %30 oranında enerji tasarrufu sağlıyor.

Lobinin her iki kenarına sınırı olan kahve barı ve ziyaretçi forumu, aşağı doğru sarkıtılan profil hatlı aydınlatıcılar ile ışıklandırılmış. Bunlar için düşük ve yüksek gerilimli halojen lambalar kullanılmış. Sarkıt armatürlerin uplight elemanları, beşik-tonoz şekilli tavana yansıtılmış ve bu ise mekanların özel şeklini, yayılmış yansıyan ışık ile vurguluyor. Parlak, yönlendirilmiş halojen downlight elemanları ve aydınlatıcının dim edilmesi ile, bu oturma alanlarında istenilen atmosfer yaratılıyor.

Uzun, dar ve çok yüksek tavanlı koridor, eşit ritimlerde ve kısmen koridorun kenarlarında bulunan duvarlara monte edilen armatürler ile aydınlatılmış.

Uplight kısmının yumuşak, yayılmış ışığı yine T5 Hight Efficient flüoresanlar ile sağlanmış ve beşik-tonozlu tavana doğru yansıtma yapılmış.

Yine dim edilebilen, asimetrik ve dikdörtgen iki halojen downlight armatürden gelen parlak ışık, koridor, lobi, halka açık fuaye, kahve barı ve ziyaretçi forum alanlarında istenilen ışık atmosferini yaratıyor.

Tek katlı ve beş metre yüksekliğindeki giriş salonunun aydınlatması, ışık askılarına yerleştirilmiş, dim edilebilen düşük gerilimli halojen downlight’lar ile gerçekleştirilmiş. Işık askıları arasından aşağı doğru sarkan cam alanlar yansıtma etkileri ile giriş alanından gün ışığından etkilenen meclis salonuna kadar optik geçişi oluşturuyor. Işık askıları gerekli parlaklığı ve canlılığı sağlıyor. Dim edilebilen aydınlatma sistemi ise, dışarıdaki aydınlığa göre istenilen ışık havasını yaratıyor. Aydınlatıcıların dayanıklılık süresi bu şekilde uzatıldığında, aydınlatma türünün de tasarruflu kullanımı sağlanmış olacak. Dolaylı olarak yapılan tavan ışıklandırmaları ile galerideki sütun başlıklarının aydınlatılması sağlanmış.

Böylece şatafatlı iç mekan aydınlatmasından dolayı oluşabilecek, gün içerisindeki cam alana yansıtmaların rahatsız edici olmaması sağlanmış.

Merdiven çıkışının merkezindeki, mevcut tarihi meşaleler işlemden geçirilmiş ve teknik açıdan en son duruma getirilerek, şeffaf ampuller ile donatılmış. Zemin katından bodrum katına giden merdiven doğrudan/dolaylı yansıyan kısa flüoresanlar ile donatılmış aplikler ile aydınlatılmış.

Havana-Lounge’un pencere duvarının önüne şeffaf bir perde asılmış. Monte edilebilen downlight’lardan gelen yönlendirilmiş ışık ile “ılımlı” yayılmış gün ışığı birbirini tamamlıyor. Downlight’lar tavanda yüzer gibi duruyor. Dim edilebilen downlight’lar, izole edilmiş lambaderlerin doğrudan ışığı ile bir İngiliz Kulübünün atmosferini yaratıyor.

Vestiyer bölümünde dim edilebilen, opal kapaklı, dikdörtgen armatürler eşit ve güçlü bir ışıklandırma sağlıyor.

Birinci Kat

Zemin katına benzer eski lobide yer alan cam alanlar, özellikle iç tavan armatürlerinin güçlü, yüksek gerilimli halojen ampul elemanları için yansıma alanı olarak görev yapıyor. Bu şekilde fuayenin iç alanlarına doğrudan ışık sağlıyorlar. Bu doğrudan ışık, istenilen parlaklık ve canlılığı veriyor. Her biri 2 x 55 Watt kısa flüoresan ile donatılmış tavan aydınlatmaları genel olarak yayılmış ışık veriyor. Her iki aydınlatma elemanının ayrı ayrı dim edilebilme özelliği ile, farklı kullanımlar için gerekli ortam oluşuyor. Günlük geçiş yolu, kabul veya sergi alanı olarak kullanılmış. Galeriler sadece dolaylı olarak aydınlatılıyor ve bu nedenle arka planda kalıyor. Dış alanın sergi veya benzeri etkinlikler için kullanılması durumunda, elektrik rayları ile efektli aydınlatma için kısmen dim edilebilen farklı projektörler uygulanabiliyor.

Zemin katındaki giriş salonu ve birinci kat kesitine, aşağı doğru sarkıtılan ışık askılarına dim edilebilen düşük gerilimli halojen downlight’lar (7 x 50 Watt/ 12 Volt) yerleştirilmiş. Düzenli aralıklar ile yerleştirilmelerinden dolayı beş metrelik mekan yüksekliğini daha alçak gibi algılatıyorlar. Aynı etki, ışık askılarının arasından aşağı sarkıtılan yansımalı cam alanlar için de geçerli.

Eyalet binasının zemin katındaki lobi, sert, ritmik, birbirini takip eden ışık aralıklarından, giriş salonunda her biri ayrı ayrı dim edilebilen düşük gerilimli halojen downlight’lar ile donatılmış. Klasik aydınlatma ortamı, belirgin bir şekilde, mevcut eyalet binasının mimarisi ve mekan konfigürasyonu ile ilişki kuruyor.

Konferans salonu 142, daha önce mekanda bulunan yuvarlak sarkan aydınlatmaları anımsatmak için modern avize tarzında sarkıt lambalar ile donatılmış. Bu halka şekilli aydınlatıcılara paralel olarak aynı yükseklikte, dar, flüoresanlar ile donatılmış profil hat aydınlatıcıları, aşağı doğru sarkar şekilde monte edilmiş. Bunlar ile mekanda, dim edilebilen dolaylı ve yayılmış temel ışık sağlanmış. Halka biçimli aydınlatma sistemi mat fırçalanmış, çelik halatlardan aşağı doğru asılan, çelik profilli ve cam lens optiğine dayalı bir sistemden oluşuyor. Sisteme10 adet düşük gerilimli halojen ampul takılmış, bunlar bir yandan yön değiştirebilen lens optiği üzerinden aşağıya doğrudan ışık veriyor, öte yandan dolaylı ışık, filtrelenmeden ve açık olarak yukarı doğru yansıtılıyor. Kademesiz dim işlemi ile burada da dış aydınlık derecesi istenilen oranda değiştirilebiliyor. Her iki eleman ayrı ayrı dim edilebiliyor. Örneğin, halka biçimli aydınlatmaların dim edilmesi ile dolaylı aydınlatıcıları olmadan, orta alana odaklanmış sıcak bir ışık ortamı sağlanabiliyor veya her iki elemanın tam kapasite çalışması durumunda halojen halka biçimli aydınlatma lambalarının yüksek renk çıkışı ile yoğun bir canlılık elde edilebiliyor.

Schleswig-Holstein salonu gün ışığı ile son derece iyi aydınlatılıyor ve gün içerisinde herhangi bir yapay ışığa gerek duyulmuyor. Akşam veya gün ışığının az olduğu mevsimlerde iyi ışık kalitesi elde etmek için kasetli tavan yapısında yer alan 117 kasetli lambanın her birinin ortasına bir halojen downlight yerleştirilmiş. Bu tür aydınlatma ile yüksek renk kapasitesinde törensel bir atmosfer yaratılmış oluyor. Dim işlemi, yoğun aydınlatma ile çekingen, yumuşak, bastırılmış gece ışığı arasında seçim olanağı sunuyor. Gerektiğinde gün ışığının takviye edilmesi ve salonun eşit oranda aydınlatılması için opal kasetli lambaların içerisine serbest yansıyan flüoresanlar yerleştirilmiş. Bunlar eşit ve yayılmış ışık sağlıyor. Aydınlatıcıların içerisinde bulunan bu iki eleman da salonda farklı bir hava yaratıyor: Oturum ortamı veya gece etkinlik atmosferi.

Görüş

Tamamen cam kaplı bir meclis salonu belki artık özel olmayabilir. Ancak, mümkün olduğu kadar içine kapanık mevcut bir binaya bitiştirmek suretiyle yapılandırılıyorsa, öncelikle şeffaflığı ve içerisine bakış olanağı insanı hayrete düşürüyor. İkinci bakışta bu hayret duygusu yerini, bu mekanda bir iş yeri sahibi ya da bir milletvekili olarak, Kiel’in uzun ve dar körfezine doğru açık bir bakış alanına sahip olma düşüncesine bırakıyor.

Bilindiği gibi çok cam çok gün ışığı verir. Gün ışığı,

Peter Andres’in ışık planlamacılarının baz aldıkları kilit kelime işte bu. Işık tavanı, cephe yüzeyine monte edilen asimetrik yansımalı aydınlatıcılar, tavan camından gelen yayılmış aydınlatma ve dar aydınlatma bandından yansıyan ışık gibi. Çeşitli ışık elemanlarını birbiri ile kombine ederek, dışarıda aydınlığın azalması durumunda dahi, gün ışığı yoğunluğunu garanti etmişler. Flüoresanların nötr beyaz ışık rengi, iyi ışık dağılımlı rahat bir çalışma atmosferi sağlamış, doğrudan ışık veya noktasal ışıklandırma salondaki tekdüze atmosferi bozmamış.

Eyalet binasının mevcut alanlarında da ışık planlamacıları, aydınlatmayı marina yapısının ortamına şekil ve fonksiyonları itibariyle entegre etmeyi başarmışlar. Tavana entegre edilen ışık askıları giriş salonunda açık, düz hatlı mimarinin dış hatlarını çizmiş ve bu sert görünümlü yapıyı görüntü olarak biraz daha yumuşatmış. Burada da her bir mekanın kullanımına göre ışık rengi ve yoğunluğu farklı uygulanmış.

Sonuç olarak Peter Andres’in ışık planlamacıları sade yapı için, daha uygun ve her zaman iyi çalışan ışık çözümleri seçmişler. Heyecan verici ve ses getirici olmamış. Bir de şöyle düşünün: acaba tamamıyla heyecan verici ve ses getirici (ışık) çözümleri olan bir (siyasi) dünya nasıl olurdu, bu düşünceler çerçevesinde, sadece “iyi” aydınlatılmak isteyen Kiel’in Eyalet Meclisi acaba nasıl olurdu.

Konferans salonu 142’de modern avize biçiminde asılı lambalar, mekanın özelliğini oluşturuyorlar. Burada kullanılan lambalar daha önce kullanılan asılı yuvarlak lambalara benzetilmiş. Mekanın temel aydınlatması ise dolaylı olarak dar profilli hat aydınlatıcıları ile sağlanıyor. Schleswig Holstein salonundaki aydınlatma da mimarinin geometrisine uydurulmuş. Eski parçalı kasetli tavan, 117 adet kasetli aydınlatma birimi ile donatılmış ve her birine bir halojen downlight takılmış. Böylece şatafatlı, parlak renkli bir atmosfer garanti edilmiş.

Proje katılımcıları

Yapı sahibi: Schleswig - Holstein Eyaleti Mimarlar: Pax Brüning Architekten, Hannover Aydınlatma tasarımı: Peter Andres, ışık planlaması için danışma hizmeti veren mühendisler, Hamburg Kullanılan ürünler:

Meclis salonu Profil lamba (özel lamba), 9 x 28 Watt, 830 T16, dim edilebilir, 5 x 35 Watt, 12 Volt QT-IRC dim edilbilir, 3 x 50 Watt, 12 Volt QT-IRC, dim edilebilir, Interferenz Lichtsysteme Profil lamba (özel lamba), 2 x 250 Watt, 830 T16, 230 Volt QT-IRC, dim edilebilir, 20 x 100 Watt, 230 Volt QT, dim edilebilir, Interferenz Lichtsysteme Profil lamba (özel lamba), 21 x 50 Watt, 830 T16, 12 Volt QT-IRC, dim edilebilir, 20 x 100 Watt, 230 Volt QT, dim edilebilir, Interferenz Lichtsysteme Tavan armatürleri (özel armatür), 3 x (2 x 39 Watt), 840 T16, dim edilebilir, Interferenz Lichtsysteme Yansımalı aydınlatıcı (özel aydınlatma), 80 Watt, 840 T 16, dim edilebilir, Interferenz Lichtsysteme Masa lambası, 20 Watt, 12 Volt QT, Louis Poulsen Giriş salonu Işık kalasları (özel aydınlatma), 7 x 50 Watt, 12 Volt QT-IRC, dim edilebilir, Interferenz Lichtsysteme Ayaklı lamba, 250 Watt QT, Raumleuchten Monte edilebilen kare lambalar, 18 Watt, 830 TC-F, RSL - Rodust & Sohn Lichttechnik Eyalet binası birinci kat Sarkıt lamba (özel aydınlatma), 2 x 35 Watt, 830 T16, Interferenz Lichtsysteme Kasetli lamba (özel aydınlatma), 1 x 65 Watt, 12 Volt QT; 4 x 21 Watt, 840 T16, Lichtwerk Tavan aydınlatması (özel aydınlatma), 2 x 55 Watt 839 TC-L, dim edilebilir, RSL- Rodust & Sohn Lichttechnik Tavan aydınlatması (özel aydınlatma), 2 x 55 Watt 839 TC-L, 1 x 500 Watt, 230 Volt, RSL- Rodust & Sohn Lichttechnik Aşağı doğru sarkıtılan halka şekilli aydınlatma, 10 x 75 Watt, 230 Volt, Dinnebier

Dergide s. 38.