İsrail Dışişleri Bakanlığı

Metin: Ronit Soen, Petra Steiner

Fotoğraf: Tim Griffith, Amit Geron

Kudüs’ün, altın renginde ışıldayarak oluşturduğu cazibesinden kurtulmak oldukça zor. Zaten planlamacılar da bunu fark ederek, Dışişleri Bakanlığı’nın girişinin bir fener özelliği taşımasını hedeflemişler. Bu olağanüstü ışık etkisinin, Oniks taşının ışık geçirgenliğine dayandığını bilmek hem şaşırtıcı hem de son derece büyüleyici.

Mevcut devlet binalarının arasına mimari açıdan mümkün olduğu kadar uyumlu bir şekilde yerleşmesi gereken yeni bir binaya kendine özgü kimliği nasıl kazandırılır? Ve bir bina en üst düzeyde güvenlik gerekliliklerini yerine getirmesinin yanında açıklık ve şeffaflık ilkelerine nasıl uyabilir? Üstüne üstlük, aynı zamanda asil, şık ve davetkar nasıl olabilir?. Sonuç olarak bahsettiğimiz bir Dışişleri Bakanlığı, bu nedenle temsil fonksiyonlarını da göz önünde bulundurmak gerekiyor. Planlamacıların görevi, tüm belirtilen kriterleri bir tasarım içerisine entegre etmek oldu. En zor gerekliliklerle dahi “özel” olma faktörünün değerlendirilebileceği, İsrail Dışişleri Bakanlığı binası örneğinde görülüyor. Bu binada ışık ve gölge elemanları, binaya gerekli olan “bir şeyleri” katmışlar.

Tasarım problemleri çoğu zaman, görünürde birbiriyle bağdaşmayan çatışmaları temsil eden, birbirine zıt bir dizi gerekliliklerden ortaya çıkar. Aslında bu tür çatışmaların giderilmesine çalışılırken şık çözümler bulunabilir. Dışişleri Bakanlığı binasında ortaya çıkan zıtlıklar, şehrin içerisinde olması görünürde birbirine ters düşen hedef ve gerekliliklerde yatıyor. Bu tasarımsal problem, binanın mimari estetiği ile çözülmüş.

Binanın yalnızca en güvenilir mekanlardan biri olması değil, ayrıca yabancı delegasyonların ve önemli kişilerin karşılanması için mekan olarak kullanılması yani birbirine zıt olan iki unsurun, güvenlik ve açıklık konusunun karşılanması istenmiş. Kısmi olarak bu sorunun çözümünün, binanın kendisinden çok, bahçe ve çevresel alanın tasarımında olduğu görülmüş. Bahçe duvarlarının güvenlik sınırları oluşturulurken, kontrol ortamı göreceli olarak saklı izleme kameraları ve diğer dış mekan aydınlatması ile sağlanmış. Büyük delegasyonları bakanlığa kadar getiren tüm araç kortejlerinin giriş yaptığı güvenli araç alanı dahi bu peyzaja entegre edilmiş ve bir kompleks şeklinde tasarlanan mimaride farklı bir seviye oluşturulmuş. Bu bağlamda, iki gözleme noktası dışında başka güvenlik tedbirleri görülmüyor. Güvenlik noktaları belirsiz ve sempatik tasarlanmış, ürkütmüyor. Güvenlik kontrolünü geçtikten sonra, binanın diğer tüm alanlarında rahatsız edilmeksizin yürünebiliyor. Ana giriş salonunun duvarları sadece 30 milimetre kalınlığında Oniks taşı ile kaplanmış ve çatı tamamıyla camdan oluşuyor.

Zıtlık gereklilikleri konusunda diğer bir önemli nokta da binanın girişi ile ilgili. Yabancı delegasyonların resmi girişinin, bakanlığın günlük giriş-çıkışlarına göre önceliği olmasına karşın; Bakanlık, demokratik bir ülkede VIP ve

Dışişleri Bakanlığının üyelerinin ayrı bir girişi kullanmalarının kabul edilemez olduğunu açıklıyor. Bu problemin çözümü giriş salonunun (B1 binası) farklı seviyelerde yapılması ile çözülmüş. VIP’ler binaya National Caddesi üzerinden, araçların giriş yaptığı avludan giriyorlar. Dışişleri Bakanlığı üyeleri ise binaya Rabin Caddesi üzerinden, balo salonunun çatısındaki Orangeri’den giriyorlar. VIP girişinin üzerinde bir ara kat oluşturulmuş.

Yeni Dışişleri Bakanlığının yapısında hedeflenen unsurlardan biri de farklı bakanlık birimlerini içerisinde barındırabilmesi olmuş. Bu doğrultuda genişlik ve büyüklük açısından başka bir bina daha olması istenmemesi nedeniyle, tamamıyla özel fonksiyonlarına uygun ve bunları ifade edecek binalara sahip bir kompleks planlanmış ve tüm elemanlar ortak bir kampus içerisinde birbirine bağlanmış. Bu stratejinin önemli bir noktası, farklı tasarlanan dış mekanlar ve fonksiyonları olmuş. Buna, diplomatların “geçici” binalarındaki küçük bahçelerin ve terasların tasarımı da dahil.

Bina kompleksi üç bina kategorisinden oluşuyor. Dışişleri Bakanının ve Bakanlık Müsteşarlarının ofislerinin bulunduğu birinci kompleks ayrıca basın, konferans ve resmi duyurular için de kullanılıyor. İkinci bina kategorisinde diplomatik servisler, bürolar, kütüphane, okul ve konsolosluk birimleri yer alıyor. Üçüncü kategoride ise tüm karşılama fonksiyonları yerine getiriliyor. Bunun için iki farklı bina öngörülmüş.

Balo salonu yarıya kadar zemine gömülmüş, kendini çevreleyen kalın bir duvara ve göreceli olarak da küçük ve dar açıklıklara sahip. İçi, görülmeyen taşlardan oluşuyor ve çatısı, bir taşıyıcı yapı özelliğinden daha çok bir manzarayı hatırlatıyor: çatıya giden tırabzanlar bitkiler ile süslenen bir hendek ile oluşturulmuş. Taş çatının üzerinden girişe doğru büyük saksılar içerisinde portakal ağaçları yer alıyor.

Hafif bükümlü duvarın sert görüntüsü, eşit aralıklarla yerleştirilen uplights armatürler (35 Watt, 3000o K) ile yumuşatılmış. Aynı efekt çatının ön alt kısmında metal halide lambalar (70 Watt, 4000o K) ile yine eşit aralıklarla yerleştirmek suretiyle elde edilmiş.

Balo salonunun önüne açılan giriş salonu da bir cam tavana ve oniks taşı plakalarından oluşan cepheye sahip. Bu, binaya asalet ve şıklık kazandırıyor. Gün içerisinde plakalar ışık geçirmez kireç taşını andırıyor. Diğer tüm binalar bu taş ile kaplanmış ve akşamları cephe kehribar renginde ışıldıyor. Cam çatının üzerine monte edilmiş metal bir güneşten koruyucu, aşağıdaki mekanlarda benekli gölgeler oluşturuyor. Galerinin zemini de cam kaplı olduğundan, güneş ışığı mekana maksimum düzeyde giriyor. Salonda güvenlik tedbirleri en ince ayrıntısına kadar düşünülmüş, bir patlama sonrasında bile binanın ayakta kalması hedeflenmiş: Oniks taşından oluşan plakalar alüminyum yaylı klipslerle sabitlenmiş, bu sayede bir patlama durumunda plakalar önce içe doğru basılıp daha sonra dışarıya fırlayacaklar. Bu şekilde salonda bulunan kişilerin yaralanmaları engellenmiş olacak. Giriş salonunun üzerinde bulunan ara kattaki tik ağacından yapılan kaplamalar, yıkılması muhtemel duvarlara karşı bir güvenlik tedbiri oluşturuyor. Temel güvenlik önlemlerine karşın bina, aynı zamanda belli bir açıklık ve şeffaflığa sahip.

Bu projenin ışık planlaması ABD’li ve İsrailli mimarlar ile aydınlatma tasarımcılarının işbirliğinde ortaya çıkmış. Özellikle oniks kaplı bina ve balo salonuna giden giriş salonu için birçok çalışma yapılmış. Dış cepheyi şık ve yumuşak aydınlatmak suretiyle, oniks binanın etrafındaki binalar ile uyum içerisinde görünmesi (Örneğin İsrail Bankası ve Temyiz Mahkemesinin binaları ile) ve tüm çevreye uyumlu olması hedeflenmiş.

Hem iç mekan hem de dış mekan aydınlatması binanın anlamını vurgulamak üzere, yüceliği ve şıklığı öne çıkarmak, enerji tasarrufu ile ilgili talepleri yerine getirmek ve kolay bakımı sağlamak üzere tasarlanmış. Aydınlatmanın mümkün olduğu kadar mimariye entegre edilmesi istenmiş. Sarkıt veya duvar aplikleri şeklinde görülebilen lambalar gizli ve klasik tutulmuş.

Bu nedenle ofis mekanlarında, koridorlarda ve toplantı odalarında yüksek performanslı aydınlatma sistemleri kullanılmış: mat yansımalı downlight’lar, iki adet 26 Watt‘a kadar donatılmış kısa flüoresan. Tüm oturma alanlarının (yemek salonu, sinagog, koltuk ve oturma grupları) üzerine monte edilen downlight’lar için, içi mat olan cam kullanılmış ve diğer lambaların ise cam kapakları yok. Örneğin açık mekanlar ve sınıflar gibi çalışma alanlarında mat yansıtıcılı ve 35 Watt’lık üçer adet T5 ampullü asılı armatür kullanılmış; bunlardan ikisi ışığı yukarıya ve biri aşağıya doğru yansıtıyor. Tüm bina içerisinde renk ısısı 3000o Kelvin. Balo salonlarına monte edilen aydınlatıcılarda halojen lambalar kullanılmış ve böylece mekana şıklık kazandırılmış. Ayrıca dim işlemi de kolaylaştırılmış.

Balo salonunun tavanında sayısız cam lamba asılı. Tam 186 adet lamba, keyifli ve törensel bir atmosferi sağlıyor. Askı sistemi 35 Watt’lık, yarısı downlight ve diğer yarısı uplight’lar olarak yerleştirilen dichroitik lambalar ile donatılmış. Duvara monte edilen 200 Watt’lık uplight’lar temel aydınlatmayı tamamlıyor ve salonun şeklini vurguluyor. Sahne olarak kullanılabilen ön alan bir dizi doğrudan yansıma yapan halojen lamba ile aydınlatılmış.

Gündüz veya gece, dışarıdan veya içeriden, giriş salonu her zaman etkileyici ışık efektleri bırakıyor. Bu bir taraftan altın renginde yansıyan Oniks taşının şeffaflığı ve diğer taraftan cam tavandan giren ışığın ışık ve gölge oyunları ile oluşuyor.

Dış mekan aydınlatması için taş duvarlara sıcak beyaz metal halide lambalar (3000o K) ve genelde çatılarda olan metaller için soğuk, beyaz ışık (4000o K) seçilmiş. Tüm alanlar ve yollar daha yumuşak aydınlatılmış. Tasarım kavramı bu fikre dayandırılmış. Aydınlatma tasarımcıları, kamera düzeneği ve kontrol personeli ile ilgili talepleri karşılamak için aydınlatma gücünü güvenlik danışmanı ile tekrar kontrol ettirmek ve onaylattırmak zorunda kalmışlar.

Görüş

İsrail Dışişleri Bakanlığının giriş salonu gerçekten büyük boyutlu bir feneri andırıyor: gece karanlığında bir altın mücevher gibi parlıyor ve giriş alanına işaret ediyor ancak mekanın içerisini göstermiyor. Gündüzleri ise oniks kaplı dış cephe, parlak sırrını kendisine saklıyor ve kireç taşı ile kaplı diğer bina yüzeyi ile uyum sağlıyor, ancak sadece dışarıdan. İçeriden gündüzleri de ışık geçirgen özelliğini dışa vuruyor ve mekanda sıcak bir atmosfer yaratıyor, çünkü mekana giren gün ışığı sadece 30 milimetre kalınlığına sahip oniks tabakalarını kızdırıyor. Cam tavandan da ayrıca gün ışığı girerek, mekanda heyecanlı gölge oyunlarının oynanmasına olanak tanıyor. Böylece etkisini kaybetmeyen sürpriz efektler oluşuyor ve neredeyse tamamıyla kapalı olan cepheye sempatik ve davetkar bir ortam sağlıyor.

Gün ışığı ve sanatsal aydınlatma tarzı ile ön plana çıkartılmış giriş salonu, bina kompleksinin kilit noktası. Tüm diğer dış mekanlar bazı noktasal ışıklar ile aydınlatılmış ve vurgulanmış, dış cepheleri, yolları ve duvarları yapılandırıyor. İç mekanlarda elde edilen sonuç burada da görülüyor. Balo salonundaki törensel ışıklandırmanın yanısıra - ki ortama uygun olarak tasarlanmış koridorlarda, oturma alanlarında ve ofislerde spektaküler aydınlatma çözümlerinden vazgeçilmiş ve fonksiyonel standart aydınlatmaya öncelik verilmiş. Aydınlatma tasarımcısı Ronit Soen bu projede büyük bir hassasiyet göstererek planlamasını tamamıyla mimariye uydurmuş. Proje üst düzeyde değerli, asil, hakim, şık ancak aşırı değil. Özellikle tüm alanlarda istenilen fonksiyonlara uygun bir proje.

Proje katılımcıları

Mimarlar: Kolker, Kolker Epstein Architects, Kudüs Diamond and Schmitt Architects Incorporated, Toronto Aydınlatma tasarımı: Ronit Soen, Light Line, Architectural Lighting Design, Kudüs Kullanılan ürünler:

Dış mekan

Dış duvarlar: Mistral, monte edilebilen armatürler 10 Watt, TC-D, 2700o K, Wever & Ducre Orangerie’deki ağaçlar: 35 Watt’lık metal halide lambalar, 4000o K, We-ef Projede yer alan diğer ağaçların aydınlatması:150 Watt, We-Ef Metal çatılar: Fluxa, 70 Watt metal halide lambalar, 4000o K, Meyer A Binasına (Duvar) ön cepheden bakış: 35 Watt’lık metal halide lambalar, zemine monte edilebilen lambalar, We-Ef; avluya girişte 1 x 26 cf ampulü, Disano Balo salonuna (B1) giriş Ana giriş:

Zemine monte edilebilen lambalar (kolonların aydınlatması için): 150 Watt’lık metal halide lambalar, 3000o K, We-Ef Sapma noktaları (Oniks aydınlatması): Superlight Compact, 150 Watt, 3000o K metal halide lambalar, geniş yansımalı, Meyer Beton taşıyıcılardan aşağı doğru yansıyarak zemine yönlendirilen aydınlatma: 4 x 35 Watt metal halide lambalar (Fluter) TM, Erco Ahşap lamellere yönlendirilmiş aydınlatma:12 x 35 Watt’lık metal halide lambalar (dar yansımalı) TM, Erco Balo salonu (B2)

Yönlendirmeli sistem, QT18, 150 Watt, halojen lambalar, Erco Halojen lambalı cam aydınlatmaları, çevre ışığı ve uplighting, 200 Watt, Targetti Asılı armatür,186 x 35 Watt,12 Volt, MR16, uplight/downlight’lar, Eguard Ringel Ofisler ve Koridorlar:

Lineer asılı armatürler: 3 x T5, 35 Watt, 2 x uplight’lar, 1 x downlight, darklight (karanlık ışık) teknolojisi, 3000o K, Durlum Monte edilebilen downlight’lar: 2 x 18/26 TC-D, 3000o K, Rovasi Kafeterya: Asılı armatür, Louis Poulsen Kontrol odası:150 Watt’lık metal halide lambalar, 4000o K, uplight, Hoffmeister

Dergide s. 32.