Hyllie Meydanı, Malmö/İsveç
Metin: Joachim Ritter
Fotoğraf: Åke E:son Lindman
Hyllie, İsveçli olmayanların kulaşına Ikea’dan bir ürün gibi gelebilir. Dürüst olmak gerekirse, İsveççe söylenen her Şey mobilya firmasının kataloğundan çıkmı# gibi geliyor. Gerçeğe dönersek, Hyllie Kopenhagen istikametinde bulunan, İsveç’in Malmö Kenti’nin yeni bir semti. Malmö ve Kopenhagen’in dı# alan ıŞık kalitesi temel olarak çok yüksek kalitede olduğu için, Hyllie’deki yeni meydanın ıŞıklandırması da geleneksel olmamalıydı ve İsveç’li mobilya firmasının kitle tüketim ürünleri konseptinde hiç yer almayacak çok özel bir Şekilde aydınlatılması gerekiyordu.
Malmö’deki Hyllie Meydanı üzerindeki yıldızlı gökyüzü, farklı uzman planlamacılar arasındaki iş birliğinin bir sonucu. Yaklaşık 900 LED ışık notkası zincir şeklinde, meydanın 15 ile 17 m üzerine gerilmiş çelik kabloları boyunca yerleştirilmiş. Her bir ışık noktası ayrı ayrı kumanda edilebiliyor.
Kent meydanı ve genel sistem.
Hyllie, mükemmel bir altyapıya sahip olan Malmö Kenti’nin yeni ve kalıcı bir semti. Buraya yaklaşık 8.000 konut, park ve okulların yapılması planlanmış. Bir o kadar da boş alan var. Güney ve Doğu İsveç’ten gelenler burada yaşayacak ve çalışacak, serbest zamanını geçirecek ve alışveriş yapacak. Aynı zamanda yepyeni bir tren bağlantısı, kent tüneli hizmete verilecek.
İskandinavya’nın en modern, çok amaçlı arenası olarak kabul edilen Malmö Meydanı tren garı meydanına kuruldu. Aralık ayında Point Hyllie’de işletmelerin yer aldığı ve ticaretin yoğun olduğu, ilk iş merkezi hizmete girecek. Aynı dönemde yeni bir tren bağlantısı, kent tüneli de hizmete girecek. Her altı dakikada bir Hyllie Durağı’ndan doğrudan Malmö Merkezi’ne üç dakika içinde ve Kopenhagen Havalimanı’na sadece on iki dakikada ulaşım sağlanmış olacak. Hyllie sakinleri şimdiden o büyük ve muhteşem dünyaya ulaşma olanaklarına sahip. Bunun dışında tren garı, meydanının etrafına çok daha fazla ofis binaları, bir otelin ve etkileyici bir alışveriş merkezinin inşa edilmesi bekleniyor. Tümü heyecan verici mimari projeler. Yeni tren bağlantısı sayesinde Hyllie bölgenin en önemli iletişim noktalarından biri haline gelecek. Buradan geçen trenlerle, ESS ve MAX IV gibi iki büyük araştırma parkına sahip olan komşu şehir Lund’a ulaşılması planlanıyor. Öresund bölgesinin, on yıl içinde dünya çapında hammadde araştırması konusunda lider bölgelerden biri olması bekleniyor.
Hyllie tren garı meydanı, hem Hyllie sakinleri hem de bu bölgenin dışından gelenler için her şeyin olup bittiği yeni bir buluşma noktası. Meydan, semte kimlik kazandırıyor ve tren garı, alışveriş merkezi, arena ve konutların ve iş hanlarının bulunduğu yerler arasında bir bağlantı noktası olarak işlev görüyor. Meydana dört adet gökyüzüne doğru sütunlar üzerinde yükselen bina hakim. Binaların en yükseği 95 m, bir sonraki 49 m ve son ikisi 29 ile 23 m. İki büyük olan ve “ikiz kuleler” olarak adlandırılan binalar, İsveç’e geçiş kapısını sembolize ediyor. Binalar aynı zamanda Hyllie’nin konut bölgesi ile meydanı arasındaki kesişme noktası. Binalardan diğer kısa binalara geçiş akıcı bir şekilde tasarlanmış. Proje 300 konut ile ofis ve dükkanları kapsıyor ve bu bölgede yön tayinini kolaylaştıran karakteristik bir simge olarak işlev görüyor.
Kayın ağacı ormanı Niklas Oedman’ın ışık tasarımı yeni kurulan aydınlatma tasarım ofisi Black Ljusdesign tarafından yapıldı. Tasarımcı, Güney İsveç’in simgesi olan kayın ağacına atıfta bulunarak, bir kayın ağacı ormanı ortamını anımsatacak modern bir buluşma noktası yaratmak istedi. Ağaçlara yerleştirilen lambalar, ağaç gövdelerinden gelen “ay ışığı”nı simgeliyor. Buradan yansıyan ışık, meydanın zemininde desenler oluşturuyor. Ağaçlar da zeminden sıcak beyaz ışık ile aydınlatılmış. Aynı ışık türü oturma banklarının ön cephesinde kullanılmış. Sıcak bir ortam yaratılmış. Orman içindeki ışık durumunu hatırlatıyor. Meydanın hemen üzerinde küçük, ışıldayan ışık noktalarından oluşan digital bir yıldızlı gökyüzü yer alıyor. Işık zincirleri meydanın etrafını çevreleyen direklere yerleştirilmiş.
Aydınlatma sahnesel olarak programlanabildiği için çekimser yada öne çıkan bir ışık ortamı sağlanabiliyor. Her saat başında digital yıldızlı gökyüzü bir dakika süreyle, hava durumu ve mevsime bağlı olarak farklı grafik ışık desenleri sunuyor. Bir dakika sonra görsel şölen sona eriyor ve uygulama bir sonraki gösterisine kadar eski yıldızlı gökyüzü konumuna geri dönüyor.
LED zincirlerinden oluşan bir ağ meydanın üzerine gerilmiş ve “ışıldayanların oyunu” nu sergiliyor. Ağaç altlarına yerleştirilen uplight’lar ise dikey cisimleri öne çıkartıyor. Spotlar bilinçli olarak kullanılmış ve yaprakların gölge oyununu zemine yansıtacak şekilde yerleştirilmiş.
Meydanın 15 ile 17 m üzerine düzensiz bir çizgide elektrik hatları gerdirilmiş. En uzun kablo 60 m, en kısası ise 48 m. Kablolara, RGB LED’lerin monte edildiği ışık zincirleri takılmış. Bunların uzunluğu yaklaşık 20 m. Kablolar ile bağlantıda. Her LED ayrı ayrı kumanda edilebiliyor. Sistemin kumanda sistemi yüksek direklere yerleştirilmiş. Aydınlatma Internet üzerinden yeniden programlanıp yüklenebiliyor. Mevsime bağlı olarak ışığın hızı bir rüzgar sensörü ile değişiyor. Niklas Oedman ve ekibi altı farklı aydınlatma senaryosu hazırladı. Her bir senaryo dikkatlice programlandı.
Hiçbir şey tesadüfe bırakılmadı. Gece yarısından sonra ışık gücü düşürülüyor ve sadece birkaç parlayan yıldız görülüyor, gece sessizliğine terkediliyor.
Işık kirliliği konusunda istenildiği kadar konuşulabilir. Gerçek şu ki, önümüzdeki kısa süre içinde kentlerimizde artık orjinal bir yıldızlı gökyüzü görme şansımız giderek azalıyor. Kent yaşamının etkileri, yapısı ve güvenliğe verilen önem çok yüksek. İşte bu nedenle problemin üzerine gidiliyor. Kent içinde kendi yıldızlı gökyüzümüzü yaratıyoruz ve bunu bilinçli bir şekilde teknik bir eser olarak kabul ediyoruz.
LED’ler bunu sağlıyor. Küçük ışık noktaları, konsantre ışık, her biri kumanda edilebiliyor.
Kent neslimizin sevdiği türde mükemmel bir illüzyon. Bilişim dünyasından bilinen 2.0 tarzında yıldızlı bir gökyüzü. Projenin başarısı tasarımcıları haklı çıkarıyor. Bu anlamda Niklas Oedman, Hyllie semti sakinlerine gökyüzündeki yıldızları getiriyor ve bunları kolayca yerden 20 m yüksekliğe yerleştiriyor. Artık yıldızlı bir gökyüzünün ışığı bize gelmek istemiyorsa, o zaman biz de kendi yıldızlı gökyüzümüzü yaratırız…
Projeye katılanlar
Yapı sahibi: Stadt Malmö / İsveç Mimarlar:
C.F. Møller Architects, Aarhus / DK; www.cfmoller.com Peyzaj mimarları:
Thorbjörn Andersson / SWECO, Stockholm/İsveç; www.sweco.se Aydınlatma tasarımı:
Black Ljusdesign AB, Stockholm / İsveç; www.blackljusdesign.se Kullanılan ürünler:
LED ışık zincirleri: Flex SLX Philips / ColorKinetics LED Tekniği: Insta Elektro GmbH, Lüdenscheid / Almanya; www.insta.de Kontrol sistemi: Pharos Controls’dan LPC 30
Ağaçlardan yaratılan ay ışığı etkisi projektörler ile sağlanıyor. Projektörler, yeşil alana yerleştirilen on iki metre yükseklikteki direklere monte edilmiş. Oturma banklarının ön cephesi sıcak beyaz LED’lerle donatılmış düz çizgide lambalar ile aydınlatılıyor. Poller türü lambalardan gelen sıcak beyaz ışık ağaç gövdelerinin aydınlatması için de kullanılıyor. Burada hedef ormandaymış hissi yaratmaktı.
Dergide s. 36.