Reflective Flow, Doha/Katar

Metin: Joachim Ritter

Fotoğraf: Beau McClellan

Zevk, tarz ve güzellik anlayışı yaşa, cinsiyete ve kültüre bağlıdır. Ancak çoğu zaman küçücük bir ayrıntı cezbeder. Bu bir ayakkabının tokası, güzel piğirilmi! bir yemeğin tabaşının kenarındaki yıldız biçimli turp, !arabın kadeh içindeki hareketi, bir renk veya koku, ya da “bunu çok sevdim” duygusunu tetikleyecek en küçük !eydir. İlginç bir bina her zaman ilgi çeker. Bir de üstüne üstlük eşsiz bir ögeye sahip ise nefes kesici olur. Katar’ın Doha kentindeki Al Hitmi binasında, giri! alanının neredeyse boylu boyunca tüm alanına hakim olan camdan yapılmı! dünyanın en büyük avizesi bunun en güzel örneği.

Norr Group Consultants International Limited mimarları tarafından tasarlanan Al Hitmi binası, eşsiz bir yapı. Biçimi olağanüstü, görüntüsü samimi ve bir o kadar da hâkim. Yapı, özgüvenini yansıtıyor. Binanın uyandırdığı ilk izlenim, mimari bir yapı için sahip olduğu tipik olmayan şekli. Birbirine doğru eğilmiş iki ofis binası aynı zamanda birbirinden uzaklaşıyormuş izlenimi veriyor. Bu şekilde hafif bir “V” biçimi algılanıyor. Birbirine ses uyumlu ismi ile Hitmi Al Hitmi, yapı sahibi ve vizyoner bir kişi. Kanada’ya yaptığı bir seyahati esnasında birbirinden bağımsız duran iki kayadan etkilenmiş. Bina kompleksinin tasarımı da bu doğa harikasından esinlenilen fikre dayanıyor. Doğadaki bu iki kaya taklit ediliyor ancak; oluşumun tek eksiği, arasından geçen nehir oluyor. Bunun için Beau McClellan ve ekibi görevlendiriliyor. Yapı sahibinin verdiği görev, Al Hitmi binalarını dolduracak ve binanın mekânsal ihtiyaçlarını karşılayacak bir şey yaratma yönünde. Beau McClellan’ın, sanki baştan beri projenin bir parçasıymış havasını verecek bir ögenin geliştirmesi ve uygulaması ve bu ögenin kendisini oyuncul bir biçimde mekâna entegre etmesi isteniyor.

Beau McClellan şöyle açıklıyor: “Binalar ortadan yanlara doğru yönelimli. İşte bu noktada, bunları birbirine doğru, ters istikamette yönlendirecek ve onların yana yıkılmamamalarını sağlayacak duygusu yaratacak bir ögenin şaşırtıcı olacağını tasarladım”. Tasarım için kendisine altı hafta süre bırakılıyor. Tasarımı oluşturduktan sonra avizenin tekniği ve konstrüksiyonu için iki yıl süre kullanılıyor. Konstrüksiyon “Reflective Flow” olarak adlandırılmış.

Çok geniş bir alanı kaplayan konstrüksiyonun ağır yükünü askıda tutabilmek için avize tasarımcıları Norr’un mimarları ile birlikte çalışıyor. Sadece uygulama için bir aydan az bir süre kullanılıyor. Reflective Flow, her biri el yapımı olan 2.300 optik kristalden oluşuyor. Konstrüksiyonun her iki tarafı, üstün kaliteli bombeli, tek yansımalı katmana sahip camlı ögelerle kapatılmış. Cam katman bir aynanın özelliklerini taşıyor çünkü; çevresinde olan her şeyi -ki buna ışık ve hareket dahil-yansıtıyor. Katman anti-statik özellikli ve böylece toza karşı dayanıklı. Bu şekilde büyük uygulamalarda görülen temizleme problemi de asgariye indiriliyor. Her kristalin altına altı LED entegre edilmiş. 165.000’den fazla LED monte edilmiş. Bunlar, bu projeye özel olarak tasarlanan modern bir kumanda sistemi üzerinden kontrol ediliyor. 2.300 modülün her biri tek tek kumanda edilebiliyor, ki böylece maksimum sayıda bir renk ve grafik çeşitliliği olanağı sunuluyor. Işık uygulaması sürekli ve organik olarak değişiyor; renk, biçim ve ışık yeniden gelişiyor.

Ana malzemelerden biri de özellikle bu proje için tasarlanmış baskı alüminyum profilden yapılan üst çerçeve. Gerçekten bugüne kadar bu ölçekte alınmış en büyük kalıplardan biri. Kalıplanmış profiller oluşturmak için malzeme bir kalıp formuna alınıp istenen kesitte, basınç uygulamak suretiyle üretiliyor. Burada ihtiyaç duyulan kesit için aşırı sık bir malzeme ile çalışılması gerekti. Çerçeve konstrüksiyonunun büyük bir ağırlığı kaldırması ve aynı zamanda çeşitli bir dizi bileşenler ile birlikte işler halde olması gerekiyordu. Bileşenlerin çoğu emdelight GmbH, Frankfurt on Main / Almanya Uzaktan kumanda edilebilir video sistemi: LSI Saco Technologies Uygulamalarda planlama ve destek:

“arasından geçirildi” veya konstrüksiyona “sabitlendi”. Sonuç olarak devasa profil ile sadece bu şekilde çalışmak mümkündü. Işık uygulamasının dev boyutu ve uzunluğu, yine büyük oranlı bir profil gerektirdi ve sonuç ise büyüleyici.

Uygulama sırasında, cam girişin yapısı hazırdı. Bu nedenle, avizenin asılacağı noktaların ve konstrüksiyonun monte edileceği yerlerin belirlenmesi zor olacaktı. Binanın asıl yapısına dev sanat eserinin asılacağı yerler çok azdı. Avizenin planlaması ve montajında yardım eden BAE Dubai’daki Unusual Rigging & Engineering LLC firması iş birliğinde mekânın üç boyutlu modeli oluşturularak asma noktaları ile çerçevenin üst kısımlarındaki kablo girişleri belirlendi.

Konstrüksiyonu simüle eden bir yazılım sayesinde ekip, örneğin deprem gibi en aşırı şartlarda dahi avizenin sağlamlığını test etme olanağı buldu. Bir diğer zorlu etap ise konstrüksiyonun nakliyesiydi. Avizenin, dünyanın farklı yerlerinden Katar’a taşınması gerekiyordu. Avizenin uluslararası normlara uygun olması son derece önemliydi. Güvenlik açısından ve böylesine devasa boyutları olan bir tasarım objesi ile ilgili kısıtlamalar nedeniyle -ki burada 46 m uzunlukta ve 25 tonluk ağırlığa sahip bir avizeden bahsediyoruz- sürekli verileri kontrol eden bir çok ekip vardı. En büyük zorluk, dünyanın birçok noktasından erişim olan her noktada eşit çalışan ve düşük çözünürlüklü bir LED sisteminin kurulmasıydı. “Bu ışık nehrini yaratmak için LED kullandık. Bu şekilde istenilen sayıdaki renk ve ışık animasyonu geliştirebildik. Ancak LED RGB ışığı kaba, aynı anda berrak görülebilir. Bu nedenle, optik kristaller kullanarak, ışık hacmini artırdık ve yaydık. Bu sayede güzel ve pastel renkte gölgeler yarattık”.

LED’ler yardımıyla aydınlatma ile cam üzerine yansıyan katman, şeffaf veya yarı şeffaflık kazanıyor ve bunlar üzerinden görüntüler akıyor. Sanat eseri, binanın başka bir kısmında olan uzaktan kumandalı bir video sistemi ile yönetiliyor. Bilgi fiber optik üzerinden avizeye gönderiliyor. Sistemin tamamına internet üzerinden kumanda edilebiliyor. Yine internet üzerinden kumanda edilebilir kameralar sayesinde içerik harici reji sinyalleri ve RSS-Feed’lerle değiştirilebiliyor.

Beau McClellan yaratıcı avize tasarımları ile biliniyor. Reflective Flow, tasarım ekibinin gurur duyduğu Guinness dünya rekorunu yakaladı. Ancak bu projenin asıl hedefi değildi. “Biz etkilemek veya dünya rekorunu kırmak için aşırı boyutlu bir avize yapmak istemedik. Burası için uygundu ve yaptık. Konstrüksiyonun ilk üç boyutlu parçalarını üretmeye başlayınca devam etmemiz gerektiğine emin olduk”.

Şüphesiz tasarımcılar, boyutundan bağımsız olarak, eseri bulunduğu mimari ile uyumlu hale getirmek istedi. Dev yapılı avize binanın içinden bir nehir gibi süzülüyor ve dışardan binanın cam cephesinden bakıldığında da içerden muhteşem bir görüntü sergiliyor. Bina içine girildiğinde ve bakıldığında -ki insan mutlaka bakmak istiyor- mimari tamamen arka planda kalıyor ve parıldayan dev yapının arkasındaki yerini alıyor. Sanki binanın olduğu lig değil başka bir ligde oynuyormuş gibi.

Belki de mimarlar bunun için bina cephesini renk değiştiren ögeler ile donattılar, geceleri de binanın yaşıyor havasını yansıtmak için. Binanın mimari aydınlatması muhteşem yapılı avize ile rekabete girmiyor. Sanki yarışı kaybetmiş gibi duruyor. Belki de dinamik ışık kullanmakla cepheye hareket kazandırmak bilinçli bir satranç hamlesiydi. Dış cephenin tasarımı da ışık ve camla çalışıyor. Büyük konstrüksiyon ve tasarlanmış cephe, her iki uygulama birbiri ile henüz bir uyum içinde değil. Aslında bu alandaki fırsat kaçırılmış denilebilir. Yine de proje ikna edici. Birkaç önemli kişinin, örneğin Katar Başbakanı’nın binada ofisleri var. Ancak bina henüz kamuya açık değil.

Projeye katılanlar

Yapı sahibi: Hitmi Property Development Mimarlar: Norr Group Consultants International Limited Aydınlatma sanatı: Beau McClellan Cam cephe panelleri, kumanda edilebilir ışık sistemli:

Unusual Rigging & Engineering LLC, Dubai / BAE www.beaumcclellan.com

Modern ışık tekniği ile 2.300 modülün her biri kontrol edilebiliyor ve böylece sayısız renk ve grafik alternatifi ortaya çıkıyor. Fiber optik üzerinden 165.000 LED modülüne soyut resim bilgileri gönderiliyor. Hava durumu veya binanın önünden gelen geçenlerden alınan harici hareket sinyalleri ile ışık, biçim ve renk değiştirilebiliyor.

Dergide s. 58.