Bilim ve Sanayi Müzesi, Şikago/ABD
Metin: Alison Ritter
Fotoğraf: MSI, J.B.Spector, ve JR Krauza
sergisinin hem bir bütünlük içinde görünmesi hem de her bir deneyin ortaya çıkabilmesi için bir konsept geliştirdi. Ziyaretçilerin etkileyici doğa fenomenlerini etkileşimli olarak geniş alanlarda deneyimleyeceği ortamlara yönelik tasarımcılar sahne aydınlatması alanında yapılan çözümlerden faydalandılar.
si8BWF(VJEFTv *ćLEBMHBT iletkenleri) yüzlerçe ışık dalga iletkeni kullanılarak tüm renk tayfının temel bilgileri gösteriliyor. si-JHIU#FIBWJPVSv *ćąO davranışı): Peter Sedgely adlı ışık sanatçısı ile iş birliğinde gerçekleştirilen sergi objesi, dikroitik camdan üretilmiş lamları yönlendirmek suretiyle yansıyan ışığın davranışını gösteriyor.
s*ćLUBOSFOLMFS:BLMBćLDN büyüklüğünde, kare biçimli bir oda, renk karışımlarının nasıl birbiri ile çakıştığını ve ışığın farklı dalga boylarının birbiri üzerindeki etkisini gösteriyor.
Okur yazar olmak koşuluyla, Londra doğa müzesindeki bilgilerin tamamını edinmek muhtemelen dört yılımızı alacaktır. Özellikle tatil döneminde ziyaretçiler - ki bunların arasında birçok okul öğrencisi var - müzeye girmek ve birkaç saat içinde müzeyi gezmek için saatlerce kuyrukta bekler. Bunu neden yapıyoruz? Birkaç saat içinde ne kadar bilgi özümseyebilir ve kaydedebiliriz? Focus Lighting, Şikago’daki Bilim ve Sanayi Müzesi’nde yer alan “Bilim Fırtınaları” için her !eyi kapsayan bir ortam yaratmakla görevlendirildiklerinde, muhtemelen kendilerine aynı soruları sordular. Müze ziyaretçilerine ışığın özelliklerini nasıl sunacaklardı? Cevap: Öyle bir etki yaratacaklardı ki izleyicinin oyunlarla deneyimledikleri, onları çok etkileyecek ve bu etkiyi hafızalarından silmek istemeyip, daha fazla !ey öğrenmek isteyeceklerdi.
18 Mart 2010 tarihinde Şikago’daki Bilim ve Sanayi Müzesi, daha önce hiç gerçekleştirilmemiş ve heyecan verici kalıcı bir sergi olan “Science Storms” (Bilim Fırtınaları) sergisini açtı. Sergi “Allstate Court” alanında yer alıyor. Burada en büyük doğa olaylarının ve büyüleyici fenomenleri, olağanüstü bilimi sergileniyor ve anlatılıyor: Tornadolar, şimşekler, ateş, tsunamiler, güneş ışığı, çığ ve hareket eden atomlar. Müze, gerçek ve öğretici aynı zamanda insanı yerine bağlayan ve etkileyen deneyimlerle, hepimizin içindeki mucit dehayı uyandırma vizyonuna sahip. Bilim ve Sanayi Müzesi (MSI)
1933 yılında kuruldu. Son 75 yıllık süresi içinde 175 milyon ziyaretçiyi ağırladı. Aşağıdaki metin, “ellenebilir tarihin” öne çıkanlarını gösteriyor ve MSI’yı eşsiz kılan o büyüleyici sergi objeleri, deneyim ve hatıralara kısa bir bakış sağlıyor. “Bilim Fırtınaları”nın arkasındaki ana fikir, doğal bilimleri anlaşılır hale getirmek ve bu alanda elde edilen bilimsel bilgileri oyuncul bir biçimde sunmak. Bina tamamen yeni ve yaklaşık 400 bin m2 bir sergi alanına sahip. Sergi tasarımcıları, sesli ve görüntülü alanda uzman planlamacılar, aydınlatma tasarımcıları ve konstrüktörlerden oluşan yüzden fazla uzman, ki bunlar sadece birkaçı, serginin gerçekleştirilmesi için “Evidence Design” adlı sergi tasarımcısı tarafından biraraya çağrıldı. Süreç içinde Focus Lighting aydınlatma tasarımcıları hem kendi fikirlerini oluşturabildiler hem de “Science Storms” tasarımının tüm aşamalarına aşina oldular. Ayrıca müze direktörü ile doğrudan sürekli irtibat içinde kaldılar.
Focus, ekibe muhtemel sergi objelerinin aydınlatması konusunda yirmi fikir sundu. Bunlardan üçü sonuç olarak geliştirilmek üzere finale kaldı. Tasarımlar artık “Science Storms” sergisinin bir parçası:
Ziyaretçilerin yedi metre üzerine, titreşen su tankları yerleştirilmiş. 20 m yükseklikten sahne projektörleri ışığı tankların arasından geçirerek yansıtıyor. Böylece zeminde heyecan verici desenler oluşuyor.
Işık nasıl davranır: Yansıma ve ışığın kırılması ile ilgili temel bilgileri göstererek, ışığın davranışını anlamaya yardımcı olan bir ışık deneyi (sol üst). Deney, Alman ışık sanatçısı Peter Sedgley’in bir sanat eseri.
Işıktan renkler Yaklaşık 430 cm büyüklüğündeki küp biçimli mekânın dışından izleyiciler renkli ışığın yumuşak karışımlarını görebiliyor. Mekânın içi, opal akril duvarların arkasına monte edilmiş LED ışık rayları üzerinden üretilen kırmızı, yeşil ve mavi ışıktan oluşan düz ışık huzmeleri ile doluyor.
Ziyaretçiler, kumanda panosunun üzerindeki düğmeyi değiştirerek LED’leri ayarlayabiliyor ve dalga boylarına, kırmızı, yeşil veya mavi ışık ekleyebiliyor veya çıkartabiliyor. Kumanda panosunun üzerine yerleştirilmiş daire biçimli diskler renk tayfının farklı bir renk tonunda ve üzerinde yazılar yer alıyor. Ziyaretçiler renkli ışıkları değiştirdikçe, yuvarlak disklerin rengi de farklı algılanıyor.
Işık dalgası iletkenleri Focus Lighting “Işık dalgası iletkenlerini” fiberoptik ışık iletkenlerinin nasıl çalıştığını göstermek için tasarladı.
Projektörler, açıkta yüzlerce fiber optik ucu olan bir kumanda panosunu aydınlatıyor. Işık iletkenlerinin diğer uçları, kumanda panosunun arkasındaki büyük ekrana bağlı. Ziyaretçiler büyük şekilleri harekete geçirdiğinde ve kumanda panosu üzerinde gölgeler oluştuğunda, bunların daha büyük görüntüleri ekrana yansıyor ve herkes tarafından görülüyor.
Işık davranışı “Light Behaviour” (ışık davranışı), hem yansımanın temeli ve ışığın kırılmasını gösteren bir sergi objesi hem de bir sanat eseri. Berlin’de yaşayan ışık sanatçısı Peter Sedgley çok güzel renkli ışık desenleri oluşturmak ve yansıyan ışığın davranışını sergilemek için dikroitik camdan oluşan lamlar, döner, yansıtan yüzeyler ve aynalı silindrik biçimler kullanıyor.
Focus Lighting ekibi tarafından geliştirilen bir başka sergi objesinin adı “Sunlight” (güneş ışığı). Bu obje üzerinden ziyaretçiler ışık ve renk bilimini keşfedebiliyor. Bu obje için binanın çatısına tam otomatik olarak çalışan bir Heliostat kuruldu.
Sistem güneşin hareketini takip ediyor ve güneş ışınlarını aşağı, mekâna yansıtıyor. Müzede ziyaretçiler, gökkuşağı üretmek için prizmalar kullanarak ışık ile deneyler yapabiliyor. Isaac Newton’un prizma ile yaptığı deneylerinde olduğu gibi. Gökyüzü kapalı olduğunda veya gece etkinliklerinde Focus Lighting tarafından üzerinde değişiklik yapılan yüksek performanslı tam tayf lambalı sahne projektörleri güneşin yerini alıyor. Bunun dışında Focus Lighting, 26.000 m²’lik alanda kalıcı “Science Storms”
“Sunlight” adlı sergi objesi. Galeri seviyesinde bulunan interaktif kumanda ögeleri ayna ve prizmalara bağlı. Bunlar ise daire biçimli bir çerçeve ile tavandan aşağı doğru sarkıtılmış. Bu deneyle Newton’un prizma deneyi tekrarlanmış. Ziyaretçiler aynayı döndürebiliyor ve çatıdan içeri giren güneş ışığını yakalayabiliyor. Bunun üzerine prizmalar hareket ediyor ve beyaz ışık yakalanıp, gökkuşağının tüm renklerine kırılıyor. Peki deney için beyaz ışık nereden alınıyor? Güneşli günlerde ışık, çatıdaki bir aralığa yerleştirilen bir helostat aracılığı ile mekâna yansıtılıyor. Kapalı günlerde ise, güneşin rolünü suni bir ışık kaynağı üstleniyor.
Buna göre ziyaretçiler 12 m yüksekliğindeki bir sütunun önünde durup, buradan yayılan buhar ve ışığı kontrol edip bir tornadonun içinde nasıl güçlü bir enerjinin olduğunu deneyimleyebiliyorlar. Mekânda, üzerinde şimşekler yaratan Tesla transformatörü, lacivert renkli tavandaki bakırımsı halkaların görünmemesini sağlamak için turuncu renkte çizgisel bir ışıkla aydınlatılıyor. 18 m yükseklikten projektörler, ışığı tamamen sıvı ile doldurulmuş şeffaf camlardan geçiriyor. Burada da zeminde dalga biçimli şekiller oluşuyor.
Ziyaretçi akıcı dalgaların dinamiğini anlıyor. Projekte edilmiş hareketle ilgili sergi deneyinde, tenis topları salonun bir tarafından diğer tarafına atılıyor. Bu deneyin yakınında bulunan diğer deneylerin önemsiz kalmamasını sağlamak için ve ışık kamaşmasını önlemek için Focus Lighting, ultraviyole ışık kullanıyor. Bu şekilde, geleneksel bir aydınlatmayla aşırı açık renkte görülecek olan sarı topların istenmeyen etki oluşturmadan gösterilmesi sağlanıyor. Metrekare başına elektrik tüketimi 33 Watt olarak tahmin ediliyor.
Öğrenme zevk vermeli. Zevk verirse, her şeyi bellemek daha kolaylaşır. Ekibin yıllarca sürmesi beklenen projesinin başarısı, çocukların doğa bilimlerine olan ilgisini çekme yönündeki ortak hedefine dayanıyor. “Science Storms” sergisi 18 Mart 2010 tarihinde gösterime girdi. Focus Lighting, Evidence Design ile birlikte sergi içinde “fantastik”, “davetkâr”, “büyüleyici”, “dinlendirici” ve “eşsiz” olarak tanımlanabilecek ve sergiye ilk defa adımını atan ziyaretçide sessiz bir hayranlık uyandıracak, “vay be” dedirtecek derecede olmasından dolayı sayısız ödüller kazandıran ve serginin daha uzun yıllar, hangi yaşta olursa olsun ziyaretçilerin aklında kalacak bir yaşam deneyimi yarattı.
Aydınlatma tasarımcısı Paul Gregory şöyle diyor: “Hem işveren, hem çalışan firma ve de tüm tasarım ekibinin karşılıklı onayını alarak bu duyguları yaratan böylesine bir proje hayatta sadece bir kere yapılır”. Şikago Bilim ve Sanayi Müzesi Proje Yöneticisi Chris Wilson ise: “Science Storms tüm süreçleri açısından mükemmel bir iş birliğinin en güzel örneği. Hiç daha önce sergi tasarımından uygulama süreçlerine bu kadar ayrıntılı olarak eğilen ve çalışan bir aydınlatma planlaması ofisi ile çalışmamıştım.
Gerçekten, bazı etkileşimli sergi parçaları Focus Lighting’in katkıları ile öne çıkıyor. En sevdiğim objelerden ikisi, çoğumuzun daha önce tanımadığı ve Focus’un çalışmaları yönünde dikkatimize sunduğu Peter Sedgely’nin çalışması. Başarının tamamının anahtarı Focus Lighting’in her bir ayrıntıya ayırdığı zaman ve projenin tüm aşamalarındaki çalışmalarında yatıyor.
Şikago’daki Bilim ve Sanayi Müzesi’ndeki “Science Storms” sergisinin açılışının üzerinden bir yıl geçti. Bu süre içinde sergi, eleştirmenler, uzman meslektaşlarımız ile ziyaretçiler tarafından eşsiz övgüler aldı. Science Storms, açılışından beri 17 sanayi ödülünü aldı. Bunların arasında mükemmel çalışmalarından dolayı Amerikan Müzeler Derneği’nin verdiği “NAME” ödülü var. Ancak her şeyin ötesinde, her gün her yaştan ziyaretçi sergiyi gezip büyüleniyor ve doğal dünyamızı keşfetme olanağı buluyor. Bu başarıda Focus Lighting’in önemli bir katkısı var. Profesyonellikleri, ayrıntıya olan katkıları ve ilgileri herkesi ve herşeyi aştı”.
Projeye katılanlar
İşveren: Bilim ve Sanayi Müzesi, Şikago, İllinois / ABD Tasarım mimarları ve sergi tasarım yöneticileri:
Evidence Design – Jack Pascarosa ve Shari Berman Aydınlatma tasarımı: Focus Lighting Inc. – Paul Gregory, JR Krauza, Joshua Spitzig, Dan Henry, Kenny Schutz Sponsorlar: The Allstate Corporation, Allstate-Vakfı, Bay ve Bayan David W. Grainger ve Grainger-Vakfı ile ABD Enerji Bakanlığı (ABD Enerji İşlerinden Sorumlu Bakanlık)
Dergide s. 64.