İsviçre Hayat Sigorta

Metin: Tuba Büyüktaşkın

Fotoğraf: Tanju Akleman

Günümüzde, modern çağın tüm gereklerini yerine getirmek ve her sektör gibi konfor ile teknoloji gelişimini yakalamak zorunda olan aydınlatma kavramının en klasik ve belki de en özenli yüzü ise dekorasyonun bir parçası olmaya hep devam edecektir. Teknolojiyi kullanmak ve daima kendini yenilemek zorunda olmasına karşın, eski ve klasik hali hala kullanılabilen ve hatta değer kazanan bir kavramdır aydınlatma. Geçmişi hiç unutmadan kucaklayan, geleceğe dönmüş aydınlık bir yüz.

Konağın Kısa Tarihçesi

İsmail Zühtü Paşa Konağı, ilk sahibinin farklı kişiliği nedeniyle, bir yaşam ortamı olmanın çok ötesinde, Osmanlı devrinin son günleriyle genç Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk günlerinin bazı olaylarına tanık olması ve ünlü isimlerini çatısı altına alması itibarıyla anıt hüviyetini kazanmış bir mimarlık harikasıdır.

Bu görkemli yapı, dönemin padişahı tarafından Enderun’a alınıp iki yıl sonra da mimar olarak mezun olan İsmail Zühtü Paşa tarafından 1868 tarihinde yazlık köşk olarak inşa ettirilmiştir.

Sultan Abdülmecit padişah olunca kendisini baş mimarlığa atamış ve Dolmabahçe Sarayı’nın inşaatı görevini vermiştir. Çalışkanlığı, dürüstlüğü ve başarılı hizmetleri ile ünü artmış; Beykoz Konakları, Küçük Su Kasrı, Taşkışla, Paşabahçe Şişe Cam Fabrikası, Zeytinburnu Fişek dökümhanesi, Defterdar Çuha Fabrikası, İzmit Hünkar Köşkü, Salıpazarı Çifte Saraylar gibi eserlere imza atmıştır.

Paşa’nın 85 yaşında ölümünden sonra el değiştiren konak, İsmail Hakkı Baltacıoğlu’nun köşke sahip çıkarak satınalması ile kaderini değiştirir.

O günden sonra dönemin renkli ve ünlü simalarını ağırlayan, Nazım Hikmet’in bir şiirine dahi konu olan köşk, Kurtuluş Savaşı sırasında, gerek önemli şahsiyetleri saklamak, gerekse savaşa destek vermek amacı ile merkez olarak kullanılma rolünü de üstlenmiştir.

Zamanla yıpranan konağın bakımı güçleşmiş, varislerin parsellemesi ile 4 dönümlük pay içinde kalmış ve 1987 senesinde STFA tarafından yenisinin yapılması niyeti ile satın alınmış ve örnekler alındıktan sonra yıkılmıştır. Yenisini yapmak ise İsviçre Grubuna kısmet olmuştur.

Aydınlatma Tasarımı

İnsanlık var oldukça geçmişe duyulan özlem, eskiye olan merak ve belki de tarihimize sahip çıkmanın önemi, her zaman ve her alanda ‘antika’ ve ‘klasik’ olgularını yaşatacaktır.

İsviçre Sigorta Genel Müdürlük binası, tam da bu kavramı birleştiren bir uygulama örneği olma özelliğindedir. İki ana bölümden oluşan proje, aydınlatmanın iki temel kavramı olan ‘klasik’ ve ‘modern’ aydınlatmanın aynı mekanda farklı iki mekan olgusu içinde kullanılma örneğidir.

Yapılışı 1868 yılına dayanan, gerek Osmanlı İmparatorluğu, gerekse yeni Türkiye Cumhuriyeti dönemlerinde oldukça önemli rolü olmuş konak kısmı, mekanın yapıldığı zamanki orijinal halinin birebir inşa edilmesi ile ‘klasik’ bölümüdür.

İstanbul 3 numaralı Kültür ve Tabiat varlıklarını koruma kurulu onayı ve Restoratör Yüksek Mimar Sn. Asuman Divan müellifliğinde konuttan iş yerine çevrilebilen mekanda kullanılan ahşap işçiliği, duvar boyamaları, tavan resimleri ve aydınlatma sisteminde orijinal halinin esaslarına hep sadık kalınmıştır.

Mekanın tarihi eser sınıfında olması, aydınlatma, elektrik tesisat ve alt yapıya müdahalede belirli kısıtlamalar getirmekte idi. Konakta bulunan hemen hemen tüm mekanların orta noktaları ve duvarlarda bulunan enerji çıkışları kullanılmak zorunda idi. Bu durumda, mekanın tarihi kimliği ve dekorasyon esasları göz önünde bulundurularak klasik avizeler yani ‘şandölye’ler tasarlandı. Paşa odaları, ana merdiven boşlukları ve girişleri gibi yüksek tavanlı en prestijli bölümlerinde, Kariyer Aydınlatma sahibi İbrahim Battal tarafından el işçiliği ile imal edilen bronz döküm avizeler, 24x60 W, 12x60 W ve 8x60 W enkandesan ampuller ve opal cam fanuslar ile bezenerek genel aydınlatma sağlandı. Duvar modülleri için mekanda tasarlanan avizelerde kullanılan motif ve süslemeler kullanılarak takım oluşturuldu.

Konak bölümündeki ikincil alanlar yani koridorlar ve küçük ölçekli odalar, tavan yüksekliği nedeni ile daha küçük ama yine mekanın klasik kimliğine paralel sarkıt ve sıva üstü plafonyer armatürler ve duvar apliği takımları ile aydınlatıldı. Kırk Sanat Evi sahibi Kapriyel Boğosyan tarafından el işçiliği ile üretilen ürünlerde 4x60 W enkandesan ampuller kullanılarak genel aydınlatması sağlandı. Özel tasarım ve imalat olarak yaptırılan armatürlerin bronz döküm olma özelliği, konak ile paralel olarak zamanla değerlenmesi ve antika değeri kazanmasını da sağlamış oldu.

Binanın zemin kotunun altında olan üç kat, binanın oturma alanı kadar toprak seviyesinin altında ilerlemektedir. Bu bölüm, açık ofis sistem çalışma mekanları olup, mekanın ‘modern’ dekorasyonlu yeni yapılan bölümüdür.

Açık ofislerin zemin kotunun altında olması ve gün ışığı almamasının, çalışanlar üzerinde oluşturduğu negatif etki, kullanılan aydınlatma sistemi ile engellenmeye çalışılmıştır.

İlk kattaki ofislerde çalışan sayısının yoğun olması, bu mekana ayrı bir özen gösterilmesini de beraberinde getirmiştir. Bu kat tavanının bahçe zemininde olması avantajı kullanılarak, tavanda gün ışığı pencereleri açılmış, mekana %20-25 oranında eritilmiş gün ışığı sağlanmıştır. Genel çalışma aydınlatması için ise , asma tavana gömme 2x54 W enerji tasarruflu ve uzun ömürlü T5 flüoresan ampullü lineer armatürler kullanılmıştır.

Mekanın kalabalıklığı ve penceresinin olamaması nedeni ile aydınlık düzeyi yüksek tutulmuş, bu sayede mekanın depresif etkisi azaltılmıştır. Ancak yüksek aydınlık düzeyi nedeni ile kamaşma kontrolü sağlanması daha da önem kazanmış, Philips marka ‘omni-directional luminance control’ (OLC) reflektörlü ürünler kullanılarak kamaşma kontrolü sağlanırken aydınlık düzeyi arttırılmıştır.

Duvarlarda pencere olmayışı ancak insan gözünün duvardan gelen ışığa alışkın olması nedeni ile duvarlar suni ışık ile yalatılmış, bu sayede duvardan gelen ışık simülasyonu oluşturulmuştur. Bunun için Philips marka darklight reflektörlü 1x18 W kısa flüoresan ampullü gömme ürünler kullanılarak duvar aydınlatması sağlanmıştır. Aydınlatma armatürlerinin tüm gün boyunca maksimum güçte açık olarak kullanılma zorunluluğu, ürünlerin elektronik balastlarla kullanılması ve böylece hem gereksiz enerji sarfiyatının sınırlanması hem de ampul ömrünün uzaması ile kompanze edilmiştir. Doğal gün ışığından mahrum olan mekanda, ışık rengi ve ısısı gün ışığına yakın seçilerek, aydınlatmanın motivasyon üzerindeki etkisi arttırılmaya çalışılmıştır.

Yine alt katlarda olan eğitim ve seminer salonu, ofis çalışanlarının sıkça kullandıkları ve uzun süre harcadıkları bir mekandır. Bu mekanda gün ışığı penceresi açılma olasılığı olmaması nedeniyle tavan, ışıklı gergi tavan sistemine göre tasarlanmıştır. Bu şekilde mekan, tavandan gün ışığı alıyormuşçasına senaryolanabilmekte, mekanın yüksek ve kubbeli tavanı ortaya çıkarılabilmekte ve göz konforu sağlanabilmektedir.

Parçalı kullanılan gergi tavan, mekanın zemindeki daireselliğini tavanda da vurgulamakta ve aynı zamanda farklı kumanda edilen parçalar ile farklı ışık senaryoları oluşturulabilmektedir. Işık geçirgenliği olan gergi tavan arkasında kullanılan flüoresan ampuller elektronik dim edilebilir balastlar ile kullanılmış ve uygulanan dimming sistemi sayesinde salonun farklı kullanım amaçları için farklı ışık seviyeleri oluşturularak aydınlatılması sağlanmıştır.

Oldukça hareketli ve tarihi olan dış cephe, tamamen ahşap kaplamadır. Kullanılan ahşap renginin gece görüntüsünde daha dramatik ve koyu olması istemi, cephe aydınlatmasında kullanılan ışık kaynağının sodyum buharlı deşarj ampul olmasını gerektirmiş, Philips marka geniş açılı cephe projektörleri ile bina ışıkla tamamen yalatılarak, görkemi ortaya çıkarılmıştır.

Proje katılımcıları

Yatırımcı-mal sahibi: İsviçre Hayat Sigorta Proje müellifi: Restoratör - Y. Mimar Asuman Divan İnşaat koordinatörü: Muammer Aygar (İsviçre Sigorta) Aydınlatma danışmanı: Optimum Aydınlatma, Tuba Büyüktaşkın İç dekorasyon: SA Mimarlık Kullanılan ürünler:

Tarihi mekanlar

Özel İmalat - Kariyer Aydınlatma, İbrahim Battal Özel İmalat - Kırk Sanat Evi, Kapriyel Boğosyan Yeni inşa edilen mekanlar:

Ofisler: Philips TBS 631/ 2xTL5 54 W/ 840 HFP D7-60 Phillips FBH 146/ 2xPLC 18W/ 840 HFP + ZZG 146 RG-FR-P Barrisol ışıklı gergi tavanı sistemi Dış cephe: Philips SNF 300Y/ SON-T 250W / 220 V

Dergide s. 52.