Işık tasarımcısının değeri

Ah, ah, şu para. Para konusu aydınlatma tasarımında da geçmeseydi, bu çok garip olurdu. Bu konuda konuşulmak istenilseydi, aydınlatma tasarımcılarının ücretleri bir gece boyu tartışılabilirdi. Aydınlatma tasarımcısı neden kendisine bir ücret ödenmesini bekler sanki. İş yaptıranlar açısından en iyisi tabi ki hiç ücret talep etmeyenler. Bu tür kişiler başını işten kaldıracak durumda olamaz. Karşılıksız hizmet veren firmaların olduğunu ve ışık planlamasını ücret almadan sunduklarını biliyor muydunuz?

Havadan ve sevgiden oluşan bir hayat. Ancak, bu firmalar verdiklere hizmete karşılık sadece kendi ürünlerinin kullanılmasını istiyorlar. Tabi ki bu ürünler, rakip ürünlere nazaran daha pahalı olabilirler veya bunların uygulanması halinde, tam istenilen sonuç elde edilememiş olabilir. Önemli değil; neticede ücretsiz bir planlama hizmetinden yararlanmışsınızdır. Özellikle akıllı üreticiler, bu tür planlamaları müteahhitlere sponsorluk olarak satabilenler ve hatta pazarlama etkisi yaratabilenlerdir.

Bir kıyaslama yaparsak; daha az iş yapan tipik ışık teknisyenleri var. Bunlar da gayet akıllı, çünkü çalışmalarını ışık kalitesi kılıfı altında satıyorlar, ancak tamamen yanlış yorumluyorlar. Sloganları, müteahhit veya normların talebine çok uygun, “az paraya çok ışık” (sodyum buharlı lamba) veya “çok para için az ışık” (LED’ler), çünkü teknik açıdan bakıldığında, bu tür uygulamalar günceldir veya uygulanabilir. Işık teknisyeni ücretleri düşük tutamaz, çünkü planlamalar genelde hızlı veya standart yazılımlar ile hazırlanır. İşte bu yüzden de kendisini ışık teknisyeni olarak tanımlar, çünkü yaptığı aydınlatma tasarımı değil sadece teknik ölçümlerle çalışabilmektedir.

İçlerinde en pahalısı bağımsız aydınlatma tasarımcısıdır. Nitelikli teknik bilgiye sahiptir, ışığı şekillendirir ve bir üretici tarafından sponsor edilmez. İyi bir aydınlatma tasarımcısı, ışığın insan psikolojisi ve fizyolojisi üzerindeki önemini bilir, kültürel farklılıkları dikkate alır, tasarımlarında insanın keyif alması konusuna odaklanırken, mimari ve mimarinin elemanlarını ön planda konumlandırmayı göz önünde tutar. Bunun yanı sıra, tasarımın teknik açıdan uygulanabilir ve en az araç ile enerji tasarrufu sağlayacak şekilde yapılmasını bilir. Bu da tüm üreticilerin ürünleri ve teslim kapasiteleri hakkında uzmanlık bilgilerini gerektirir.

Bu durumda aklıma şöyle bir soru takılıyor: Tüm bu bilgiler ve yeteneklere sahip bir aydınlatma tasarımcısı, başkalarının sadece teknik planlama, üstelik de bilgisayar ile yapılan çalışmalar (insani duyguların veya insana uygun tasarımın ne olduğunu bir bilgisayara söylemeye çalışın, bakalım ne olacak) veya üretici tarafından sponsorlukla yaptıkları çalışmalar için aldığı ücret ile nasıl çalışabilir?

İyi ışık isteyenler, bu konunun uzmanlarının daha farklı çalıştığını, dolayısıyla bu iş için yüksek bir ücret ödenmesi gerektiğini bilmelidir. Hizmet sektöründe bu son derece normal ve mantıklıdır. Başka açıdan bakarsak; Teknik ışık planlamasına yakın bir ücrete çalışmak üzere teklif veren aydınlatma tasarımcıları, bu işi ne kadar doğru yapabileceklerini düşünmelidirler. Yüksek ücret ödemeden, çalışmanın ve kalitenin yüksek tutulması inandırıcı değildir ve uzun vadede bağımsız aydınlatma tasarımcısının mesleğini yok edebilecektir. Aynı çalışma için rakiplerinden daha az ücret talep edenler, kendisini onlar ile aynı seviyeye koymuştur, bu tür kişiler ya henüz deneyimi olmayan mesleğe yeni başlayanlardır, ya ekonomik açıdan problemleri yoktur, ya yaşam sanatçılarıdır veya şarlatanlardır.

Joachim Ritter Professional Lighting Design Editörü

Dergide s. 16.