PLD TÜRKİYE’den Merhaba

20 20 PLD TÜRKİYE’den

Merhaba,

Dünya mimarları Türkiye’de. Dünya Mimarlık Kongre’lerinin yirmiikincisi gerçekleşiyor ve Rem Koolhaas’tan Zvi Hecker’e, Ross Lovegrove’dan Zaha Hadid’e birçok ünlü mimarın konuşmacı olarak içlerinde yer alacağı binlerce mimarı İstanbul ağırlamakta. Mimari adına; mimarinin her türlü farklı boyutu, farklı açılımı adına hummalı bir koşuşturma söz konusu. 2010’un kültür başkentlerinden biri olma yolunda ilerleyen o güzelim İstanbul, kongre ile mimarlıkların pazaryerine dönüşmüş durumda. Yılların büyük çabaları sonucu oluşan bir organizasyon bu, İstanbul’u yerinden oynatacak. Oynatacak ama yine büyük çoğunlukların yalnızca kulağına çalınacak, o büyük çoğunluklar duymayacak. Onların aklı Ağustos ayındaki Formula1’de olacak, onların aklı Schumacher’de olacak. O büyük çoğunluk, her zaman olduğu gibi, bakacak ama görmeyecek, duyacak ama işitmeyecek.

Dünya Mimarlık Kongresi’ne ev sahipliği yapıyor İstanbul. Gizli mimari zenginlikleri ile bu ev sahipliğini fazlası ile hak ediyor. Ama mimari yine de gizli. Görkemli sarayların, camilerin, kiliselerin ve bir-iki önemli yapının dışında, Moda’nın bir ara sokağında, Göztepe’de tren yolunun kenarında, Anadoluhisarı’nın sokak aralarında, Arnavutköy’de denizin hemen yanı başında kendine yer bulan gizli bir mimari bu. Sanki kendi insanından gizlenen bir mimari... Hırpalanmamak için kendi insanından köşe bucak kaçan bir mimari...

Bu mimari çaktırmaksızın Park Otel’e bakıyor, sonra başını o harabeden biraz yana çeviriyor Gökkafes’e bakıyor, sonra Boğaz’ın iki yakasında sırtlara kayıyor gözü, sonra ana siluetin dışında kalan semtlere, caddelere, ilçelere doğru gözbebekleri ilerliyor. O mimari sonra gözlerini kapıyor, 40’ların İstanbul’una, 40’ların Türkiye’sine geri dönüyor düşünde. O mimari gözlerini kapıyor ya da gördüklerini görmemek için kendi bağasının içine doğru biraz daha kapanıyor, biraz daha çekiliyor. Gizleniyor o mimari günümüz insanından...

İsmail Zühtü Paşa Konağı. O mimarilerden biri. Tarihi eski, Osmanlı kadar eski, Kurtuluş Savaşı yılları kadar eski, Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk yılları kadar eski. O mimarilerden biri, ama şanslı biri. Küllerinden yeniden doğmuş. İsviçre Hayat Sigorta küllerinden yeniden doğmasında ona aracılık etmiş, ona hayat ağacının çiçeklerinden güzel bir demet vermiş. Onu yeniden yaşama döndürmüş. Dış cephesi ile, tavanları ile, mobilyaları ile ve bizi ilgilendiren yönü, ışıklandırması ile. İsmail Zühtü Paşa Konağı, o geçmişten geleceğe aydınlık bir yüz olmuş. Artık saklanmıyor...

Miniatürk. O mimariler, Anadolu’nun binlerce yıllık geçmişinden bugüne saray olup, tapınak olup, cami olup, köprü olup, tren istasyonu olup, kümbet olup, ev olup, okul olup, farklı farklı noktalara serpiştirilen o mimariler. Onların minyatür örnekleri Sütlüce’de, Miniatürk’te. Biz burada küçücüğüz ama aslında büyük olarak bir yerlerdeyiz diyorlar sanki, Anadolu’nun binlerce yıllık kültürünün simgeleri olarak bir yerlerdeyiz diyorlar. Gelin bulun bizi, saklanmıyoruz diyorlar. Sanki geçmişten bugüne gelen küçük çığlıklarını duyar gibiyiz.

O küçük çığlıklar büyüyor Dünya Mimarlık Kongresi’ne dönüşüyor, o küçük çığlıklar büyüyor İstanbul’u, kimbilir, kültür başkentine dönüştürüyor, o küçük çığlıklar büyüyor Tarihi Kentler Birliği altında toplanıyor, nice farklı çalışmalara imza atıyor.

Ama bakıp ta görmeyen yine görmüyor, duyup ta işitmeyen yine işitmiyor. O, yine evden işe, işten eve gidiyor. O, yine önüne konandan fazlasını merak bile etmiyor. O, yine ‘’Hafıza-i beşer, nisyan ile maluldür’’ özdeyişini doğrulamakla meşgul. O, yine kırmızı ışıkta geçiyor. O, yine sokaklara, denize ve daha nice yerlere çöp atıyor...

Görenlerin ve işitenlerin çoğalması umutlarımızla bol ışıklı ve aydınlık günlere...

Tanju Akleman Professional Lighting Design Türkiye Genel Yayın Yönetmeni

Dergide s. 20.