Ruentex Tun-Rein Konutları, Taipei

Metin: David Müller

Fotoğraf: Jeffrey Cheng

bulundu. Projektör, çok dar olan beş cm genişliğindeki kanal için idealdi. Ancak, üretici, bu küçük ve kapalı alanda ısının dağılacağının garantisini veremiyordu. Emniyet nedenlerinden dolayı aydınlatma tasarımcıları bir Watt’lık versiyonda karar kıldılar ancak lambaların sayısını artırdılar. Daha küçük olan ve aşağı doğru sarkıtılan obje için dört LED spotu ve büyük olan parça için altı LED spotu kullanıldı. Özel olarak proje için geliştirilen metal yuvalı bir LED lambası bu uygulamada kullanıldı. Metal çerçevenin tırtıllı camdan oluşma kapağı yerine, lambanın içine toz girmesini engellemek ve sürekli bir ışık hattı oluşturmak için bir tel süzgeç kullanıldı.

Yaratıcılık nedir? Internet üzerindeki bir sözlüğe göre “Edinilmiş becerileri kullanarak yeni problemleri çözme” şeklinde açıklanır. Yaratıcılık, aydınlatma tasarımı mesleğinin temelidir. Ancak, tasarım, sadece insana yönelik yapılmış ise iyidir. Aydınlatma tasarımcısı Ta-Wei Lin, mimar ve iç dekoratör Wing Hun Wong ile birlikte bir konutta, hem kaliteyi öne çıkartan hem de huzur verici bir ortam yarattı. Renkli aydınlatma ve istenmeyen parıltılı görüntülerle öne çıkmak yerine, gerçekleştirilen çözüm doğal biçim ve yapılara referans veriyor. Kendine özgü çekiciliği, ile Ruentex Tun-Rein Konutları konuklarını dev ahşap işçiliği, beyaz bir dil ile 155 cam puro ile karşılıyor.

Ruentex Tun-Rein, Taiwan’ın başkenti Taipei’de 70 metre genişliğindeki Tunhua South Caddesi ile 60 metre genişliğindeki Renai caddesinin kesiştiği noktada bulunan 27 katlı bir konut. Kentin ring yapan bu bölgesinde bulunan büyük holdinglerin merkezleri ve diğer temsili binalar, kent içinde son yüzyıl içinde gelişen farklı mimari akımlarını temsil ediyor. Kentin bu bölgesinde yer alan gayrimenkullerin fiyatları Taipei içinde olabilecek en yüksek fiyatlar olarak kabul ediliyor. Residansın solunda klasik boyutları ve ayrıntıları olan taştan yapılmış bir bina ve sağında kaplama cephesi olan modern bir bina arasında yer alıyor.

Mimar Wing Hung Wong, iki yapı arasında estetik bir geçiş sağlamayı başarmış. Bunun için 45 m yüksekliğindeki bir perde cepheye sahip yoğun fayanslı zemin katlı bir bina cephesi tasarlamış. Perde cephe üzerinde baskılı desenler yer alıyor ve aynı cephe binayı çevreleyen kent görüntüsünü yansıtıyor. Pei Cobb Freed & Partners tarafından tasarlanan ve ışık sistemi Fisher Marantz Stone tarafından geliştirilen karakteristik Tai Shin Finans Gökdeleni, ringin diğer tarafında residansın tam karşısında bulunuyor. Her iki simge yapı, Renai Caddesi’nin sonunda doğu yönünde yer alan Taipei Belediye Sarayı’nı çevreliyor (fotoğraf 1).

CWI Lighting Design Inc. projenin tasarım ekibine 2004 yılında katıldı. Yapı sahibi ve mimar, daha önce aydınlatma konusu üzerinde çok düşündüler. Hedef, kent sakinlerini rahatsız etmeden bir şekilde binanın görülmesini sağlamaktı. Bina şık bir şekilde aydınlatılacaktı ve aydınlatma enerji tasarruflu bir şekilde yapılacaktı. Yapı sahibinin tartışmaya açık olmayan bir şartı vardı: “Projenin tamamında MR16 gibi akkor flamalı ampul veya benzer ışık kaynakları kullanılmayacaktı”.

Aydınlatma tasarımcıları, bina cephesi, bahçe, asansör ve lobby alanı için bir konsept geliştirecekti. Dış mekân aydınlatmasında, yapı sahibinin isteklerini karşılayacaklarını biliyorlardı. Ancak iç alandaki özel konseptleri gözden geçirdiklerinde, büyük zorluklarla karşı karşıya olduklarını anladılar. Mimar Wing Hung, ana caddeden, binanın konutlara girişe kadar olan kısmı için bir pasaj tasarladı. On bir çarpı on beş metre genişliğinde ve yedi metre yüksekliğindeki Lobby gerçekten eşsiz bir tasarıma sahip. Yapı üç boyutlu ve yumurta biçimli. Yapı, çelik borulardan oluşuyor. İç alanı ahşap şeritlerle örülmüş (plan 1 ve 2). Wing Hung Wong, Lobby’i davet edici sıcak ve yumuşak bir ışıkla aydınlatacaktı. Lobby’nin çok büyük bir penceresi olduğu için caddeden geçenler rahatlıkla içerisini ve Lobby’nin alışılmadık biçimini görebiliyor. Ahşap örgü aynı zamanda, konutlarda kalanlara belli bir özel alan yaratmak için, dışardan içeri bakışı da engelliyor, çünkü dokunun en geniş aralığı sekiz çarpı sekiz santimden daha az.

Gün içinde bu pencere güneş ışığını doğrudan alıyor ve giriş alanında ve Lobby’nin yüzeylerinde büyüleyici gölge desenleri oluşturuyor. Aydınlatma tasarımcıları bu ışık atmosferini gecenin ilerleyen saatlerine kadar taşımak istediler. Sadece konseptin aksi yönde çalışması gerekiyordu. Işık içerden dışarı doğru yansıyacaktı. Tasarımcılar, yumuşak bir ışığı ve hafif gölge efektleri olan bir mekân yaratmaya çalıştılar. Mekânın içi, sokaktan binanın içine bakıldığında yumurta biçimini görecek aydınlıkta olacaktı. Sıcak bir ışık atmosferi yaratmak için tabiki akkor flamalı ampuller ideal. Ancak, yapı sahibinin, bunların kullanımını tamamen reddetmesi ile CWI başka bir çözüm bulmak zorunda kaldı.

Büyülü dünyaya hoşgeldiniz.

Taipei’deki Ruentex Tun-Rein Konutlarının konuklarını beyaz dev bir dili andıran bir yapı karşılıyor. Bina içinde kullanılan en güzel malzeme, yön gösterici tasarımı ve sürprizlerle dolu büyüleyici atmosferi ile bir masal dünyasını andırıyor.

Geleneksel olmayan mekân, aydınlatma tasarımcılarını, LED ve küçük boyutlu CDM-ampullü lambalar gibi yeni teknolojiler kullanmaya teşvik etti. 2004 yılında, akkor flamalı ampullerin etkisini veren sıcak LED çözümleri ile ilgili alternatifler henüz çok kısıtlıydı. Çoğu üründen yeterli verim alınamıyordu. Bu nedenle, ortaya çıkacak efektleri tam olarak kontrol edebilmek için maketler hazırlandı ve yerinde birçok test yapıldı. Bugün Lobby aydınlatmasının yaklaşık %94’ü LED’ler ile sağlanıyor. Toplam enerji tüketimi metre kare başına 14,7 Watt ve konsept aşamasında hesaplanan tüketimin de altında. Lobby’e dört farklı LED türü yerleştirildi. Genel aydınlatma, çepeçevre oluşturulan bir ışık bandı olan Belt Light’lar ve Downlight’lar ile sağlanıyor. Yumurta biçimi ise “Cigar Lights” olarak adlandırılan lambalar ile öne çıkartılıyor. Aşağı doğru sarkıtılan konstrüksiyon üzerine monte edilen lambalar mekânın belli noktalarına yönlendirilmiş (fotoğraf 2).

Mimar, yumurta biçimli yapıyı hafifçe aşağıdan, içten ve dıştan aydınlatmak istedi. Bunun için yapının alt tarafına bir lamba kanalı entegre edildi. Bu kanal sayesinde aydınlatmanın havalandırması sağlandı ve ışık tekniği ile ilgili donanım yerleştirildi. LED’ler peşpeşe beş cm genişliğinde ve sekiz cm derinliğindeki kanala monte edildi. LED’lerin 63 cm’lik versiyonu ise, geniş kanala monte edildi. Her aydınlatma objesinin içinde 1 Watt’lık yedi LED bulunuyor, sistem 3000K’lik bir ışık gücü ile 120 derecelik yansıma açısına sahipti. Tırtıllı opal camdan yapılmış kaplamalar kanalın üst kenarına monte edildi. Böylece lambanın içinin görülmemesi ve kamaşma engellendi. LED’ler yumurta biçimli yapının alt tarafını hafifçe aydınlatıyor. Lobby’nin dışında bulunan çiçek saksılarına peşpeşe yerleştirilen LED’ler de yapının aydınlığına katkı sağlıyor ve pencereden bakınca, sanki bu yapının havada süzülüyormuş hissini uyandırıyor. (Detay 1)

Mimar, Lobby’nin sürrealistik biçimi için yine sürrealistik bir efekt yaratmak istedi. Buradaki ana fikir 155 adet “Cigar Lights”ları (puro ışıkları) kullanmaktı. Yumurta biçimli çelik yapının her bir düğüm noktası için 20 cm uzunluğundaki puro biçimli lambaların monte edilebilmesi amacıyla 25 cm çaplı bir metal plaka oluşturuldu. Orjinal ölçülerde hazırlanan maket çalışmasından sonra aydınlatma tasarımcıları, metal plakaya 3000Kelvin’lik bir Watt’lık LED’leri entegre etmeyi önerdiler. Bunun üzerine, kısmen kum serpmeli akril cam yerleştirilecek ve saten görüntü efekti elde edilecekti. Puro biçimli lambaların yarısı içe doğru yönlendirilirken, diğerleri dışa doğru yönlendirildi. (fotoğraf 10). Camdan yapılma puro biçimli 155 lamba, sadece yapılan yatırımın çekiciliğini ve yaratıcılığını ortaya koymuyor, aynı zamanda, kendisine şekil ve boyut kazandıran bu benzersiz mekânın alışılmadık biçimini de öne çıkartıyor. Puro biçimli lambalar başlı başına dekoratif ögeler olmalarına rağmen, bu alışılmadık mekânın ihtiyaç duyduğu ve hakettiği olağanüstü aydınlatma tasarımını sağlamak için de bir tarz aracı olarak hizmet ediyor. Gerçekten muhteşem bir çözüm.

16 benzer lamba yine tavandan aşağı doğru sarkıtılacak ve mekânı, ahşap örgünün arasından geçen ışık ile aydınlatacaktı. CDM ampulleri kullanma kararı, 5,4 metre yükseklikteki yumurta biçimli alanın zemininde ortalama 200 Lux gücünde bir aydınlatma elde etme ithiyacı ile oluştu. Gün içinde Lobby zaten gayet aydınlıktı. Kontrastı dengelemek için Downlight’lar gerekti. CDM ampulleri ile oluşturulan çözüm sayesinde yeterli ışık sunuluyor. Özel bir kumanda sistemi aracılığı ile ışık, istenildiğinde dim edilebiliyor. CWI Lighting Design firmasından Ta-Wei Lin: “Metrekare başına 4,2 Watt ile aslında çok fazla Downlight kullandığımızı anladık. Ancak, ahşap profillerin aralarındaki açıklıkların farklı boyutlarda olmalarından dolayı, yatay görünümde istenilen aydınlatma gücü garanti edilemiyordu. Bu nedenle, aydınlatma aşamasında daha fazla ışık planlamanın iyi olacağını hissettik” dedi.

İç alandaki ahşap örgü dokusu 2008 yazında monte edildi. Aydınlatma tasarımcıları, bu dönemde önemli iki problem ile başetmeleri gerektiğini biliyorlardı. Bunlardan biri, ahşap profillerin arasındaki deliklerin, beklenilenden daha küçük olmasıydı. Diğeri ise, ahşap profillerin, CDM ampullerinin verdiği ısıya dayanamayacağıydı. Bu durum, CDM lambaları bir saat süreyle açık kaldığında tespit edilmişti. Sonuç olarak CDM lambaları söküldü. Tesadüf eseri, üreticilerden biri daha önce PAR30 benzeri 12 Watt’lık LED’ler göndermişti. Işık kaynağının renk ısısı ve renk verimi kontrol edildi ve aydınlatma tasarımcıları bu ürünün proje için en uygun çözüm olduğuna kanaat getirdiler.

Bir şemsiye, 155 adet puro ve kendine özgü çekicilik. Ruentex Tun-Rein Konutlarının lobby’si yeni oluşan bir yaratığın rahmini andırıyor. Burada güzellik, organik ögeler ve dengeli tasarım ile içiçe geçiyor. Taipei’deki bu yapı, teknolojik unsurları değil, doğadan aldığı referans noktaları ile dikkat çekiyor.

Aşırı ısı, LED teknolojisinde önemli bir konu. Ancak bu projede herhangi bir problem teşkil etmedi, çünkü lambalar açık bir tavana asıldı ve ısı sıkıntısı yaşanmadı.

Planlamacıların üstesinden gelmeleri gereken bir diğer konu da aydınlıktı. Bir adet 35 Watt’lık CDM lambasının yerine lamba sayısı üç katına çıkartılarak bir noktada 36 Watt’a ulaşılmasına rağmen, CDM lambasının sağladığı aydınlığı oluşturmak yine de mümkün değildi (Ayrıntı 2).

Aydınlatma tasarımcıları kendilerine şu soruyu sordular: “Gerçekten bu kadar ışığa ihtiyacımız var mı? Işığı dim edebilmek için bu kadar pahalı bir ışık kumanda sistemi mi kullanmalıyız?”

Ahşap panellerin arkasına Downlight’lar entegre edildi ve bunların önüne 20 cm uzunluğunda kamaşmayı önleyecek kapaklar konuldu. İhtiyaç duyulan aydınlık derecesine ulaşmak için çok daha fazla LED - Downlight’larına ihtiyaç vardı. Ta-Wei Lin itiraf ediyor: “Panel ve yumurtanın biçimi üzerinde çok daha fazla ışık noktası oluşacağı için biz bunu kesinlikle istemiyorduk, bu konuda çok tereddüt ettik”. Şantiyeye yapılan birçok ziyaret sonrasında, zamanla aşağı doğru sarkıtılan öğelerin içindeki ayaklı lambalar, masa lambaları ve avizeler sayesinde, mekânın eşit oranda aydınlatılması gerekmeyecekti. Yine de hedefler arasında, hafif aydınlatılmış mekânda birkaç gölge efekti yaratma yer aldı. LED Downlight’ların farklı noktalara yerleştirilmesi ile birçok alanda 200 Lux ışık gücü sağlandı. Mekân, daha karanlık arka plan ile çok daha ilginç görünüyor. CDM lambalarına göre LED’ler kullanmak suretiyle enerji tasarrufu sağlamak mümkün olmadı. Ancak yine de bütçe, objelerin farklı aydınlatılması ile düşürülebildi.

Bir başka zorluk ise, aşağı doğru sarkıtılan tunçtan yapılmış gingko yaprağı görünümlü biçimlerin aydınlatma tasarımını geliştirmekti. Projenin başında CWI firması birçok öneri getirdi. Bu şekillerin masa lambalarından oluşan bir kombinasyonla, LED Uplight’lar ile veya puro biçimli lambaların üzerine monte edilen küçük bir LED spot’u ile aydınlatılmasını önerdi. Ancak, mimar tüm bu önerileri reddetti. Çünkü objelerin herhangi bir görsel gürültüden arınmış olmasını istiyordu. Ekip, kararı, ithal edilen biçimlerin, iç dekorasyon aşamasında önlerine geldiğinde vermek istiyordu.

Yerinde yapılan yoğun tartışmalardan sonra mimar, Belt Lights için spot’u, lamba kanalına görünmeyecek şekilde entegre etmeyi önerdi.

Çapı sadec 2,7cm olan ayarlanabilir bir LED projektörü (üç Watt)

Ta-Wei Lin şöyle diyor: “Spotlar, bükülmüş ahşap çıtaların üzerinde gölgeler oluşturuyordu. Bunlar çok güzel görünüyordu. Herşey mükemmeldi. Sadece bir ayrıntı canımızı sıkıyordu. Projektörlerden biri göz alıyordu”. Mimar bunun önüne bir sandalye koydu. Buna rağmen obje fazlasıyla ışık alıyordu. (Fotoğraf 7, 11). Çok kolay ve efektif bir çözüm.

İç mekâna göre dış alanların aydınlatması çok daha kolay çalışıldı. Yapı sahibi de mimar da bina cephesini doğrudan LED ışığı ile aydınlatmak istemiyordu. Mimar, lambaların nereye konulması gerektiğini önceden düşünmüş ve bunlar için yer hazırlamıştı. İnşaat aşamasında mimar ve aydınlatma tasarımcısı çok yoğun ve sabırla birlikte çalıştılar. Sık sık birlikte maketlere baktılar ve farklı üreticilere ait değişik lambaları kontrol ettiler ve problemlere çözüm getirdiler. Ortaya çıkan mükemmel sonuç, mimar, iç dekoratör ve aydınlatma tasarımcısının yoğun işbirliğinin bir ürünüydü. Uzmanlığın, yaratıcı düşünce ve iyi organizasyonun en mükemmel örneğiydi.

Bina cephesi aydınlatma sistemi dört ana ögeden oluşuyor: perde cephe, çerçeve ve bina köşeleri. Nihai tasarım yüzde 75 oranında LED lambalarından ve %23 oranında metal buharlı ampullü lambalardan oluşuyor Kalan kısımda flüorsanlar kullanılıyor. Enerji tüketimi ise metre kare başına 1,23 Watt. Cephe boyunca uygulanan metal profiller, kaplama cephenin cam plakalarını tutuyor ve pencere kasaları ve binanın köşelerindeki metal ögeler arasında bağlantı oluşturuyor. Benzer ayrıntılar, en üst kattaki ışık kulesinin yüzeyinde görülüyor. Kaplama cephenin metalleri aşağıdan, düz bir çizgi şeklinde uygulanmış 3000 Kelvin’lik LED lambaları ile aydınlatılıyor. Lambaların hemen üzerinde beyaz akril kapaklar (kaplama cephede metre başına 21 Watt ve ışık kulesi ve köşeler için dokuz Watt kullanılıyor) bulunuyor. Lambaların yerleştirildiği kanal sadece 2,8 cm genişlikte ve 2,4 cm derinlikte. Bu nedenle, lamba montajı için çok hassas çalışmalar yapılmış. Kablolama, sudan koruma, şebeke bağlantılarının konumunu tespit etmek ve konutlarda oturanların ışıktan rahatsız olmamaları için orjinal ölçekte bir maket üzerinden denemeler yapılmış. Detayların, mimar ile birlikte değerlendirilerek, binanın yapım aşamasında, tüm talepleri karşılaması sağlanmış (fotoğraf 6, ayrıntı 4). Bina cephelerine uygulanan LED’lerin doğrudan ışığı çoğu zaman binaların düz görünmesine neden oluyor. Bundan dolayı, yapınınbüyüklüğünü öne çıkartmak için projektörler olması gerektiği şekilde yerleştirilmiş. Altı adet 70 Watt’lık HIT projektörü perde cepheyi eşit orantılı olarak aydınlatıyor. Tüm binanın istenilen şekilde öne çıkması için 26 adet 70Watt’lık PAR38 CDM lambası cam kulenin içine monte edilmiş.

Aydınlatma tasarımcıları, yüksek basınçlı sodyum buhar ampulleri (2200 Kelvin) ile donatılmış sokak lambalarının bulunduğu kaldırımdan, sıcak beyaz renkle aydınlatılmış pasaja (3000 Kelvin) görsel olarak yumuşak bir geçiş sağlamak istediler. 120 Watt’lık PAR 38 ampuller ile donatıldı Downlight’lar görünmeyecek şekilde ön çatıya yerleştirildi. Tüm proje içinde akkor flamanlı ampullerin kullanıldığı tek alan burası oldu (Fotoğraf 8).

Tamamen yeni ve gerçekten benzersiz bir şey yaratmak çok kolay değil. Özellikle, yeni teknolojileri kullanma isteği dünyanın diğer yerlerine göre yüksek olan Asyada hiç değil. LED’lerin, renk değişimi gibi bilinen özelliklerinden faydalanmak ve bunlarla oynamak yerine, CWI aydınlatma tasarımcıları, bu olağanüstü mekân için en doğru çözümleri bulmaya çalıştılar. Tasarımları işe yaradı. İnsanlar kendilerini bu olağanüstü mekânda iyi hissediyorlar. Malzeme olarak ahşap kullanarak ve sıcak, yumuşak bir ışık ile büyük, yuvarlak biçimlerin kombinasyonunda tasarım, doğal biçim ve yapılara atıfta bulunuyor ki insanlar bunlarla kendilerini özdeşleştirebiliyor. Camdan yapılmış puro biçimli lambalarla tasarımcılar, eşsiz ve sanatsal çok güzel bir mekân yarattılar. Deneyim ve uzmanlığın ve becerinin, yalın yaratıcılıkla kombinasyonunun çekici bir örneği. Bina cephesi konusunda tasarımcılar, mimariyi öne çıkartacak ve burada oturanlara rahat bir atmosfer sunacak yollar aradılar. Aydınlatma sayesinde bina, ışık açısından aşırıya kaçmadan Taipei kentinin görüntüsünü oluşturan kilit simgelerden biri haline geldi. Ruentex Tunhyua-Renai binasının kalitesini hissetmek için Lobby’e girmek ve mekânı deneyimlemek gerekiyor. Proje, büyüleyici ve ilham verici. Buradaki hedef, insanları binaya çekmek değil. Mekân keşfedilmek, görülmek ve hissedilmek istiyor.

Projeye katılanlar

Yapı sahibi: Ruentex Development Co., Ltd.

Mimarlar: Wong&Wong Associates, Architects and Planners İç dekorasyon: Holly Design Fotoğraflar: Jeffrey Cheng Uygulanan ürünler:

Dış alan

Çizgi şeklinde uygulanan LED-lambalar: 3000 Kelvin, For Shine Lighting Corporation Kaplama cephe: 70 Watt HIT’lık ışıklık, For Shine Lighting Corporation Cam kule: 26 ışıklık 70 Watt PAR38 CDM-ampulleri, For Shine Lighting İç alan:

Belt Lights (Çepeçevre): Çizgi şeklinde uygulanan LED-Lambalar, 3000 Kelvin, Charm Home Lighting Co., Ltd.

LED-Downlight’lar: 12 Watt, 3000 Kelvin, Charm Home Lighting Co., Ltd Puro biçimli lambalar: 155 adet bir Watt’lık LED’ler, 3000 Kelvin, Chung Den Int. Lighting Corporation Aşağı doğru sarkıtılan objenin lambaları: Üç Watt’lık LED-Spot’ları, Mixer Lighting Enterprise Co. Ltd.

Dergide s. 48.