Otoban köprüleri Nyborg / Danimarka
Metin: David Müller
Fotoğraf: Lars Bahl
Otobanda gece yapılan uzun yolculuklar seyahat etmenin sevimsiz olan yönleridir. Özellikle bitmez tükenmez hissi uyandıran gri üzerinde asfaltta gidildiğinde. Zaman zaman yol işaretleri veya benzin istasyonları geçilir. Yine de gecenin karanlığı sürüp gider. Ama birden yerden eğik olarak yukarı doğru yükselen ağaç gövdeleri görülür. Bunların hemen üzerinde beyaz yapraklı bir katman vardır. Bu sık ormanın oluşmasından Danimarkalı AF-Hansen & Henneberg adlı firmanın aydınlatma tasarımcıları sorumlu. Danimarka’nın iki otoban köprüsüne uyguladıkları aydınlatma tasarımı sadece bakmak için ilginç değil, aynı zamanda köprünün yapısal özelliklerini öne çıkartıyor ve ağaçlara baktıkça ortadan kaybolan karanlıkta kazaların önlenmesini amaçlıyor.
Yıllarca, Danimarkanın Nyborg yakınlarındaki bu iki köprüde sayısız kazalar oldu. Bu nedenle bu köprülerin çok iyi bir biçimde aydınlatılması planlandı. Organik desenler veren Gobolarla köprüler, çevre görüntüsüne entegre olacak şekilde aydınlatıldı.
Geçmiş yıllarda her iki köprünün yakın bir alanında bir dizi kazalar oldu. Bu kazalardan birinde tren köprüsüne çarpıldı. Otoyola çok yakın konumları ve hemen üzerine eğimleri ile, köprülerden birinin V biçimli taşıyıcıları son derece talihsiz ve dar bir kapı geçişini andırıyor. Köprünün altındaki otoyolun bu dar noktası daha belirgin aydınlatılmış olsa idi, bu tür kazalar olmayabilirdi. Köprü aydınlatması konusunda yapılan bir araştırma, köprü yapılarının karmaşıklığını görünür bir biçimde sergilemek için standart aydınlatma ile sağlanamadığını ortaya koydu. Bunun dışında, her iki köprüye özgü bir konseptin geliştirilmesi kararlaştırıldı. Tasarımcılar, sürücülerin dikkatinin, köprünün aydınlatmasına odaklanacağından ve bu nedenle bir sonraki köprüye dikkat etmeyecekleri-ni düşündüler.
Ülkenin yol işlerinden sorumlu en büyük kuruluşu, Danish Road Directorate, Danimarka’daki otoyol ağının büyük bölümlerinin aydınlatmasından sorumlu. Bunlara, çoğu sürücüyü taşıyan ağlar da dahil. Bu nedenle, kamuya açık otoyolların aydınlatması, sürücü ve halkın Danimarka çevresini ve yapılandırılmış alanları yaşamasında çok etkili. Kuruluş, otoyolların mümkün olduğu kadar bulundukları çevreye entegre edilebilir olmasını öngörüyor. “Her iki objenin aydınlatması böylece çifte bir amaca hizmet ediyor: hem tamamen işaretlenmiş ve yolun güvenli bir bölümünü şekillendiriyor, hem de estetiğe uygun ışık yaratıyor ve sürücüler için eşsiz bir deneyim olanağı sunuyor” diyor Hansen & Henneberg firmasının baş tasarımcısı Christian Klinge.
Konsept her iki isteği aynı anda karşılıyor. Görülebilir ve davetkâr bir giriş ortamı yaratıyor, buradan güvenli bir biçimde geçilmesini sağlıyor ve aslında gecenin karanlığında çok net görülmeyen ortamı görülmeye değer bir alana çeviriyor. Her iki köprünün aydınlatma tasarımı, belirgin bir biçimde aynı özellikler kullanılarak yapılmış, böylece iki köprü arasında bir ilişki kuruluyor. Konsept hızlı otoyolun “sert” ögelerine, “yumuşak” bir çevre ile cevap veriyor. Aydınlatma tasarımcıları bu alanı bir “Hayvanlar dünyası (fauna) tüneli”ne çevirmişler. Konsept gerçekten eşsiz ve aydınlatma tasarımcılarının yaratıcı düşüncesi ile iş sahibi, Danish Road Directorate’in yaratıcılığa açık görüşlülüğünü gösteriyor. Kamusal alanlarda bulunan trafik objelerini renkli ışık ve öne çıkan resimlere daldırmak, birçok başka ülkede düşünülemezdi. Bununla birlikte, aydınlatma tasarımının kendisi de bir deney.
Konseptin uygulamasında iki farklı aydınlatma türü kullanıldı. Birinci tür, bitkilerin, taşıyıcıların beyaz zeminine karşıdan gelen trafiğin göreceği şekilde bitki silüetlerini atması için ışık ve gölge oyununu Chiaroscuro kullanıldı. Bu resimlerin oluşması için, standart halojen metal buharlı ampuller ile donatılmış Gobo’lar kullanıldı. Gobo’lar otobanın kenarlarında ve orta şeridinde bulunan direklere monte edildi. Gobo’ların yansıma açısı altı derece olarak ayarlandı. Sokak tabelaları da benzer şekilde aydınlatılıyor. Gobo ışığı, çevredeki ağaçların özelliklerine uygun olarak çam ağacı desenlerinden oluşuyor. Resimlerle köprünün biçimi belirgin bir biçimde ortaya çıkartılıyor ve çam ağaçlarının gecenin karanlık gökyüzüne doğru yükseldiği orman ile ilişki kuruyor.
İkinci aydınlatma türü olan “çevresel aydınlatma”, köprüyü destekleyen taşıyıcı ayakları yeşil ışık ile aydınlatıyor. Demir yolunun geçtiği, V biçimli taşıyıcı ayakları olan köprüde V-konstrüksiyonunun içe bakan tarafının tavanına çizgi şeklinde LED’ler yerleştirilmiş. Bu sayede konstrüksiyonun iç alanı ve ön ve arka kısmı geniş ve eşit bir biçimde aydınlatılıyor.
Özel olarak inşa edilen direklere yerleştirilen Gobo’lar halojen metal buharlı ampuller ile donatılmış ve köprünün ön yüzeylerindeki dokuya organik motifler yansıtıyor. Gobo’lar köprü kenarlarına olduğu gibi, yolun orta şeridine de yerleştirildi. Yansıma açısı altı derece olarak ayarlandı. Köprünün hemen altındaki ortam aydınlatması LED’ler ile sağlanıyor. LED’ler köprü tavanına yerleştirildi ve taşıyıcıları yeşil renkte aydınlatıyor.
V-konstrüksiyonunun dış kısmına LED’ler yerleştirilmemiş olsa da, ışık tüm köprüyü ve hatta yolu, hayaletler alemini andıran yeşil bir ortama büründürmeye yetiyor.
Otoyol köprüsü, ikinci köprünün sütunları da eşsiz bir biçime sahip. Ön ve arka tarafları kesilmiş uzun silindir biçimliler. Köprü sütunlarının her tarafı düz çizgide yerleştirilmiş LED’ler ile aydınlatılıyor. Bunlar köprü tavanına monte edilmiş. LED’ler sayesinde dikey yapılar, eşit dağılımlı yeşil bir ışık içinde kayboluyor ve yine de, bu köprüyü birinci köprüde olduğu gibi aynı büyüleyici yeşil ışık içinde aydınlatıyor. Christian Klinge şöyle diyor: “Yeşil ışık davetkâr bir atmosfer yaratıyor ve alanın çevresi ile bir bağ kuruyor. Ayrıca geçit olduğu izlenimini güçlendiriyor. Köprünün arasından geçerken, sütunlar arasındaki ışık ve gölge oyunu ormandan geçermiş hissi uyandırıyor”. Her iki köprünün aydınlatma tasarımı, aydınlatma tasarımının işlevsel ögelerinin çok ötesine çıkıyor. Aydınlatma ile tehlike arz eden taşıyıcılar öne çıkartılıyor ve otoyol çok daha güvenli bir hale getiriliyor.
Tasarım tamamen riskliydi, çünkü yeşil ışık ve gobolar, bir trafik objesinin aydınlatma tasarımında kullanılması beklenen ürünler değildi. İnsanlar sevmiş veya sevmemiş olabilir. Köprünün yapısını öne çıkartan nötr bir ışık konsepti de aynı işlevi sağlamış olabilir ve herkes mutlu edilmiş olabilirdi. Ama bu çok sıkıcı olurdu.
Nyborn’dan gece saatlerinde geçmiş, kesinlikle unutulmaz bir deneyim.
Projeye katılanlar
İşveren: The Danish Road Directorate Aydınlatma tasarımı: AF Hansen & Henneberg/Danimarka Uygulanan ürünler:
LED’ler: Ledline2 BCS71312xLED-LXN/GN EB I NB6 D10, Philips Ledline2 BCS716 24xLED-LXN/GN EB I NB6 D10, Philips Projektörler: PROflood DCP608 CDM-TSA, Philips Direk: Özel yapım, Milewide
Dergide s. 54.