İstanbul'dan geçen gerillalar

Metin: Emre Güneş

Fotoğraf: Banu Beysungu, Başak Sarı, Beliz Koçak, Burak Dolu, Cem Türkmen, Güray Yolukar, Senem Kara, Tolga Altuntaş, Öncüm Yılmaz

10 Ekim Cumartesi günü saat 20.00’de Şişhane meydanını dolduran kalabalık, önce sarı yağmurlukları, ellerindeki büyük fenerleri ve filtreleri ile gerillaları gördüler. Şişhane meydanının alışık olmadığı bir karanlık hakimdi ortama. Sayıları azımsanmayacak kadar fotoğrafçı tripodlarını kurmak için doğru binayı aramakta, herkes bekliyor. Saat 20.10’da maçlarda duymaya alıştığımız bir korna sesi yankılanıyor meydanda. Ve ışıklar sahnede... Fikir olarak bir senede pişmiş, son 3 ay yoğunlaşmış emeklerin sonucuna şahitlik ediyor kalabalık. Şaşkınlık yerini alkışlara bırakıyor.

ETKİNLİK Guerrilla Lighting İstanbul 69

Proje tarihçesi Guerrilla Lighting fikri, 2007 yılında, şu anda Professional Lighting Designers’ Association (PLDA) başkanlığını da yürüten, BDP Lighting Direktörü Martin Lupton tarafından ortaya kondu. BDP çalışanları olarak Manchester’da gerçekleştirdikleri ilk eylemleri ses getirince, Switch on London etkinliğine davet edildiler. Buradaki performanslarıyla da taleplerin hızı iyice ivme kazandı ve etkinlik Dublin, Isle of Man, Finlandiya, Belfast, Birmingham, Polonya ve Portekiz’e kadar ulaştı. Türkiye’de bu etkinliği gerçekleştirme fikrini bir çok toplantıda seslendirdim. Potansiyel sponsor ve işbirliği yapabileceğimiz kurumlara anlattım. Galata perform tarafından bu yıl 5. düzenlenen “Görünürlük Projesi”nden haberdar olmam ise Mimar Aslı Kıyak

İngin ile görüşmem sayesinde oldu. Bu yılki temanın “Işık ve performans” olması Guerrilla Lighting için doğru zamanlamanın oluştuğunu da müjdeledi.

Ekip Etkinlik dışarıdan her ne kadar 50 kadar gönüllünün binalara ışık tutması gibi düzensiz ve plansız gözükse de, arka planında hazırlık süreci uzun ve yoğun geçti. Ekip 5 kişiden oluştu. Tasarımları Planlux Aydınlatma Tasarımı ofisinden genç aydınlatma tasarımcısı Faruk Uyan gerçekleştirirken, Planlux firmasından Korhan Şişman ve Studio Dekka’dan Chatelle Stewart ona destek oldu. Organizasyon ve süreçte ise ben ve bana destek olarak Studio Dekka’dan John Harrison görev aldı. Çalışmalara Haziran sonu gibi başladık.

Bina seçimi Bina seçimi için birkaç kriterimiz vardı. Öncelikle mimari olarak ilgi çekici ve özellikli olması, Görünürlük Projesi kapsamında gerçekleşeceğinden Galata ve çevresinde olması, birbirine yürüme mesafesinde olması, fotoğraf çekimine uygun şekilde önünde boşluk olması ve yine bir önemli bir nokta sosya-kültürel olarak bir anlam taşıması. Tüm bu kriterlerin sağlayan, şanslı bir bölgedeydik açıkcası.

Sırasıyla Beyoğlu Belediye Binası, Beyoğlu Vergi Dairesi, Sarkuysan Binası ve Galata Kulesinde karar kıldığımızda henüz bina sahiplerinden izin almamıştık. Ancak 4 bina da hem konumları hem de mimarileri ile biçilmiş kaftandı.

Denemeler Tasarım süreci ilk çıkan draft çalışmalar sonrası yurtdışı ile yapılan mail trafiği ile şekillendi. Sahada deneme yapmak için son 15 günü bekledik. Özellikle son 10 gün içerisinde Şişhane meydanı ikinci evimiz gibi olmuştu. Tekrar tekrar denemeler yaparken hem fenerlerin hem de filtrelerin performansını test ettik.

Gerillalar ve takım liderleri Gerillalar tamamen gönüllülük esasına göre seçildi. Etkinlik tanıtımına başlar başlamaz paylaştığımız e-mail adresine isim-soyad ve kontak bilgilerini paylaşan ilk 60 kişi gerilla olacaktı. Toplam başvuru sayısı 200’ü buldu. Etkinlik günü katılamayan ilk listeden eksikleri yedek listeden çağırdığımız liste ile tamamladık. Konsept gereği her 6-7 kişinin başında bir takım lideri

ETKİNLİK Guerrilla Lighting İstanbul 71 görevlendirildi. Takım liderleri sorum olduğu gerillalar ile ekip arasındaki iletişimi sağlamak ile görevli idiler. Tüm takım liderleri etkinlik öncesi hem bir deneme yaparak hem de Faruk’un hazırladığı takım liderleri paketlerine çalışarak hazırlandılar. Gerillaları etkinlik günü 17:30’ta toplayarak, binaları, yapılması gerekenleri anlattık ve takım liderleri ile tanıştırdık.

Süreç Saat 19:45’te 40 gerilla, 6 takım lideri, 8 fotoğrafçı ve 5 kişilik ekip olarak Şişhane meydanında hazırdık. İlk binamız Beyoğlu Belediyesi’ne saldırmak için saat 20:00’de hazırlıklarımızı tamamladık. Beyoğlu Belediye Başkanı Ahmet Misbah Demircan’ın da meydana gelmesi ile 20:10’da korna çalındı ve işaret bekleyen gerillalar aynı anda fenerlerini yaktı. Karanlığı delen ışıklar Beyoğlu Belediyesi üzerinde tasarımı oluştururken alkışlar ile karşılandı. 4 dakika açık kalan tasarım 2. korna ile yerini tekrar karanlığa bıraktı ve 2. binamız olan Beyoğlu Vergi Dairesine hareket edildi. Her binada gerillaların yerini alması ve hazırlık için 10 dakika kadar bekleyerek bu seansı tekrarladık. Sarkuysan binası sonrası Galata Kulesi etkinliğin finalini oluşturuyordu. Galata Kulesi meydanına vardığımızda kalabalık sayısı 600’ü bulmuştu. Kule’de 4 senaryo uygulandı. 2. kornada renk değişimi yapılırken, 3. senaryo fenerlerin açılıp kapanmasından, 4. senaryo ise gerillaların tamamen kendi isteklerini yapması üzerine kuruluydu. Serbest kalan gerillaların bina üzerinde ve meydana yönelttiği fenerler renkli görüntüler oluşturdu. Toplu çekilen fotoğraf ve Teutonia Salonunda gerçekleşen kapanış kutlaması sonrası ise etkinliği sonlandırdık.

Notlar - Etkinlik süresince birçok katılımcı ile enteresan diyaloglara imza attık. İlgi ile binalara bakan orta yaşlı bir bayanın “ne yapıyorsunuz?” sorusuna “bu binayı aydınlatıyoruz” diye cevap verdim. Sonra ne yapacaksınız dediğinde ise sırasıyla aydınlatacağımız binaları söyledim. Son sorusunu cevaplamak ise pek mümkün olmadı: “e ne olacak aydınlatınca?”. Cevapsız kalan sorusuna ilgisini kaybetmemiş olacak ki, tüm etkinlik boyunca 3 adım arkamdaydı.

- Takım liderleri ve ekip arasındaki iletişimi telsizler ile yürüttük. Galata

Kulesi tasarımı esnasında D takımında bir fenerin titrediğini görüyordum. Telsizden “Sağ tarafta bir fener titriyor” dediğimde. Ekibin takım lideri sevgili Oğuz Gönül’ün uyarısı ile kendime geldim. “Yoruldu tabii kollar, o da insan Emre”. Özellikle Galata Kulesinde 4 farklı senaryo olunca yaklaşık 10-12 dakika fenerlerin aynı doğrultuda tutulması gerekiyordu. Epeyi ağır fenerlerden bahsettiğimizi de eklemeliyim.

- Galata Kulesinde hazırlıklar devam ederken Galata Anemon Oteli ışıklarının rahatsız ettiğini fark ettik. Kapatmalarını rica etmek için otele girdiğimde arkamdan bir kol uzandı ve sertçe beni kenara çekip “Seninle bir şey konuşacağız” dedi. Şaşkınlığım kimliğini gösterenin sivil polis olduğunu anlamamla biraz geçse de,

ETKİNLİK Guerrilla Lighting İstanbul 73 sonrası daha enteresan oldu. Meğerse kalabalık Sarkuysan’dan Galata Kulesi ilerlerken Sinegog’un alarmı çalmış ve görevli arkadaşı durumu kontrol etmesi için göndermişler. Durumu anlatınca problem çözüldü.

- Her ne kadar etkinlik gerilla ruhuna sahip de olsa, tüm bina sahiplerinden izin almamız gerekti. Bu noktada hem Beyoğlu Belediyesinin hem de

İstanbul Büyükşehir Belediyesinin etkinliği desteklemesi izin konusunda çok yardımcı oldu. Bildiğiniz gibi Beyoğlu Vergi Dairesi, Şişhane Metro İstasyonu’nun çıkışına yakın. Çıkışı aydınlatan projektörler tasarımımızı etkileyince söndürülmesi gerekti. Ancak projektörlerin söndürülmesi demek metro istasyonu çıkışının 1 saat için de olsa kapatılması demekti. İ.B.B Şehir Aydınlatma ve Enerji Müdürü

Muhammet Garip’in de desteği ile İstanbul Ulaşım A.Ş’den gerekli izinler alındı ve istasyon kapatıldı. Hem tüm binaların hem de Şişhane ve Galata Meydanındaki Sokak ışıkları kapatılmıştı. Durumu anlattığım Chantelle, daha önceki Guerrilla Lighting etkinliklerinde olmayan bu manzara ile karşılaşınca komik bir soru sordu: “Şehrin anahtarını da verdiler mi?”

Teşekkür Özellikle katılımcı gerillalara, fotoğrafçı ekibimize, tasarımcımız Faruk Uyan’a, her konuda yardımını eksik etmeyen Korhan Şişman’a, misafirlerimiz Chantelle Stewart ve John Harrison’a, takım liderlerimiz Alex Berkman, Hatice Küstür, Damla Oral, Oğuz Gönül, Cem Bulundu, Soner Durak, sponsorlarımız Cemda€, İkizler, LSP ve Philips firmalarına, destekçilerimiz PLDA derneği, İstanbul Büyükşehir Belediyesi, Beyoğlu Belediyesine, kişisel olarak İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Aydınlatma ve Enerji Müdürü Muhammet Garip’e ve Görünürlük projesi organizatörü Galata Perform’a bu geceyi mümkün kıldıkları için çok teşekkür ederiz.