Octavio Frias de Oliveira Köprüsü, Sao Paolo

Sao Paulo’nun kent görüntüsü aslında karanlık ve kente sokak lambalarının sarı ışığı hakim. Yeni inşa edilen Octavio Frias de Oliveira Köprüsü bu görüntüyü tamamen değiştirdi. Her ne kadar Brezilya Karnavalı gibi renkli olmasa da yağmur ormanlarından çıkan bir kelebeğin hafifliğini anımsatan başarılı bir çalışma.

Sadece köprü ayaklarının altından geçilen bölge dinamik ışık bileşenleri ile donatıldı. Nehrin diğer tarafına geçiş her gün yepyeni bir deneyime dönüşüyor. Köprü yolu için halojen metal buharlı ışığın kullanılması çok önemliydi. Sodyum ışığı bu etkiyi yok edebilirdi.

“Devasa. Sadece devasa. Cadde boyunca ilerliyorsun ve karşına bu dev, renkli canavar çıkıyor ve içinden geçiyorsun. Çok seviyorum, çünkü muhteşem görünüyor ve kentimize turist çekiyor”. Hemşire Olivia Dias’ın her sabah işe giderken bu derece heyecanlı olmasına şaşmamak gerekiyor, çünkü Brazilya, Sao Paolo’nun en etkileyici yapılarından, Octavio Frias de Oliveira köprüsünden geçiyor. Bu köprü üzerinde iki geniş yolu tek bir beton ayak üzerinde taşıyan ve modern mimarisi ile yepyeni bir yol izleyen dünyanın ilk ve tek asma köprüsü. Aydınlatma tasarımcısı Plinio Godoy burada yeni teknikleri yaratıcılığı çerçevesinde uygulayarak mimar Joao Valente’nin fikirlerini destekledi.

Ponte Espaidada (Asma Köprü) Sao Paulo Bakanı Jose Serra’nın katılımıyla 10 Mayıs 2008 tarihinde hizmete girdi.

Köprüye, iki yıl once vefaat eden matbaacı Octavio Frias de Oliveira’nın adı verildi. Oliveira, altmışlı yıllarda Brezilya’nın üç büyük gazetesini kurmuş ve Sao Paolo’yu Brazilya’nın en önemli medya metropolü haline getirmişti. Köprü, kentin Brooklin ve Real Parque adlı bölgeleri arasında çok daha iyi bir bağlantı kurmak ve limana ulaşımı kolaylaştırmak için gerekliydi. Artık her gün saatte yaklaşık 5000 araç toplam 580 metre uzunluğundaki köprü yolunu kullanıyor.

Köprünün orta ayağını oluşturan x-biçimli yapı betondan inşa edildi ve massif bir çelik iskelet ile güçlendirildi. Konstrüksiyon 138 m yüksekliğe sahip ve Pinheiros nehri üzerinde dik açıda bulunan iki geniş yolu taşıyor. Yollar toplam 144 çelik halat ile taşınıyor. Aydınlatma tasarımcısı Plinio Godoy; “Köprü mimarisi açısından bu tasarım benzersiz” diyor.

Yolun altındaki alan da tamamen yeni inşa edildi.

Önceleri, derbeder bir görüntüye sahip olan nehir kenarında artık 10.000 metre kare büyüklüğünde bir alışveriş sokağı ve büyük bir park yeri bulunuyor. “İnsanlar burada yürüyüş yapabiliyor, çiçek veya kitap satın alabiliyor ve vakit geçirebiliyor”.

Aydınlatma tasarımcısına yaklaşık 1 milyon Euro’luk bir bütçe verildi. Hedefi aydınlatma konsepti ile köprünün mimarisini daha güçlü bir biçimde öne çıkarmak ve “tasarımın sanatsal unsurları anlaşılır hale getirmekti”. Bu unsurların en önemlisi mimar Joao Valente tarafından Godoy’a önceden verildi.

Yolu taşıyan çelik halatlar tamamen sarı olarak ışıklandırıldı. Ağ dokulu düzeni sayesinde, renk ve biçimleri ile gri beton köprü ayağına ve Sao Paolo’nun her zaman masmavi gökyüzüne bir kontrast oluşturuyor. Çok büyük etkisi olan çok kolay bir araç. Doğal günışığı efektif bir biçimde tasarım fikirlerine dahil edildi ve bu sayede köprünün genel görüntüsü kentin görüntüsüne doğrudan entegre edilebildi.

Godoy’un çalışması asıl etkisini gece gösteriyor. Aslında sanatçı köprünün gündüz görüntüsünü işlemeyi hedeflemişti. Artık kablolar değil, köprünün ayağı görüntünün merkezini oluşturuyor. Bu temel fikirden yola çıkarak, kontrastlar ve iç ve dış oyunu ile ilgili tasarımsal bir çalışma geliştirdi. Renk dinamiği ile temel konsepte biraz tuz biber katılmış oldu. Brazilya, renkli bir yaşam felsefesine sahip. Çalışmanın sonucunda ortaya bir renk cümbüşu ve aşırı “ışıklandırma” çıkmadı.

Aydınlatma için tasarımcı üç farklı lamba kullandı: LED projektörleri, projektörler ve sokak lambaları.

Köprü ayağının dış yüzeylerine her biri 1000 Watt’lık 20 adet projektör yerleştirildi. Bunlar altı, metal dirsek üzerinde köprü ayağının etrafına monte edildi. Pozisyona göre farklı yansıma açıları ve ışık gücü veriyor ve köprü ayağının eşit oranda aydınlatılmasını sağlıyorlar. Buradan yansıyan ışığın sağa sola dağılımını asgari seviyede tutmak için kamaşmayı önleyecek donanımlar kullanıldı.

Projektörler X-biçimli köprü ayağının dış yüzeyine ve 144 çelik halata difüz bir ışık veriyor. Işığın büyük bir kısmı ince halatlardan geçtiği için, görüntüde kablolar yerine dev kule daha öne çıkıyor. Gün ışığında ise konsept bilinçli olarak tersine çevrilmiş, yani karmaşık kablo dokusu öne çıkıyor. Uygulama için tasarımsal açıdan ustaca bir adım.

Çelik halatları olan tüm köprü projelerinde olduğu gibi, bu aydınlatmanın tek dezavantajı, ışığın dağılması ve buradan çıkan ışık kirliliği oldu. Yine de bu ışık saçma değeri sınırda ve kent yaşamı içinde aşırı olmayacak düzeyde tutulabildi. Modern aydınlatma tasarımı, insanların yaşam alanını iyileştirmeyi ve çok daha rahat ortamların geliştirilmesini hedeflemeli. Işık kirliliği düzeyinin ne kadar olumsuz veya olumlu olarak algılandığı ise, bireylerin kendi tercihlerine kalıyor.

Köprü ayağının iç kısmı 146 LED projektörü ile aydınlatıldı. Projektörler, taşıyıcı iki ayağın arasında yer alan üç platforma yerleştirildi. Buradan dinamik renk oyununa veya özel kutlama günlerinde veya etkinliklerde istenilen renk tonunun seçilmesine olanak sağlandı. Burada da sarı kablolarla, etkileyici renk ve biçim oyunlarının kombinasyonları görülebiliyor. Araç sürücüleri için özellikle alt yoldaki küçük giriş görmeye değer. Godoy, “Buradan geçerken insanda renkli dev bir mekânda araç kullanıyor hissi uyanıyor” dedi.

Köprü ayağının üç platformu farklı yüksekliğe sahip. Ancak tüm yüzeyin tekdüze aydınlatılmasını sağlamak için her bir LED projektörü tek tek ayarlandı. Platformların en uç noktasındaki projektörler dar yansımalı, alt kısımdakiler ise geniş alan yansımalı.

Yol, toplam 236 direğe monte edilen 140 Watt’lık metal buharlı lambalar ile donatıldı. Aydınlatma tasarımcısı Godoy: “Bu lambalar sayesinde karanlıkta en uygun algılama ortamı yaratılıyor. Geleneksel akkor ampullere benzeyen beyaz bir ışığa sahipler. Belki olağan dışı değil ancak dikkate değer, çünkü en kötü durumda sodyum buharlı lamba kullanılabilirdi” diyor.

Işık, yol yüzeyine doğru yönlendirilirken, kule ve kablolar için ışık kaybı oluşmuyor. Böylece yol daha etkin bir biçimde ve trafik açısından güvenli bir şekilde aydınlatılıyor.

Octavio Frias de Oliveira Köprüsü inşa edilmeden once, sadece bir yol bağlantısı olmayacağı belliydi. Planlamacılar Sao Paolo için yepyeni bir sembol oluşturmak istediler. Plinio Godoy şöyle diyor: “Köprü kentin bir simgesi olacak, çevre ve de kente değer katacaktı.

Hemşire Olivia için bu hedefe kesin ulaşılmış. Köprünün mimarisinden çok etkileniyor ve kent görüntüsüne çok uyduğunu düşünüyor. Olivia Godoy’un çalışmasından da çok memnun ve şöyle diyor: “Bazen, köprünün ışıklı halini kaçırmamak için erken bile kalkıp yola koyulduğum oluyor”.

Projeye katılanlar

Mimar: Joao Valente Aydınlatma tasarımı: Plínio Godoy Uygulama: Luz Urbana Engeneharia Uygulanan ürünler:

ArenaVision 1000 Watt CAT’s 1 ‘den 5’e kadar, Philips ColorBlast 12 Powercore, Philips Solid State Lighting Solutions Data Enable, Philips Solid State Lighting Solutions iPlayer 3, Philips Solid State Lighting Solutions Milewide CosmoWhite 140 Watt – Philips Pompei CDM-T 70 Watt 820

LED lambalarının burada kullanılması ile bir kere daha geniş alanlar için LED tekniğinin kullanılabileceği gösterilmiş oldu. Burada lambaların konumlandırılması için üç seviye vardı. Dış yüzeyler 1000’er Watt’lık 20 projektör ile aydınlatıldı.

Dergide s. 35.