Festival Salonu, Amriswil, İsviçre

Metin: Prof. Susanne Brenninkmeijer, PLDA

simgesel bir ayrıntı. Parlak aydınlatılmış giriş kapısı ziyaretçileri içeri çekiyor. Temel olarak doğru bir karar ve iyi bir fikir. Ancak, girişin etrafındaki ışık da çok yoğun olduğu için, eğimli duvarların üstü ve girişin çerçevesini oluşturan yan duvarlar, boydan boya ışık aldığından giriş alanı sönük kalabiliyor. Dolayısıyla temel uyumu sağlamak için aydınlatma tasarımı özel ilgi gerektiriyor. Bu uyum ise, meydanda ve duvar boyunca kullanılan aynı ışık rengindeki LED’ler ile sağlanıyor.

İsviçre’nin Konstans gölü ve St. Gallen bölgesi arasındaki küçük kasaba Amriswil’in kaldırım taşı kaplamalı meydanı, gökkuşağı renklerinde görünen ve gölgelerin tüm nüanslarını sergileyen yeni festival salonunu kutluyor. Bu, uygulamanın parlak, aşırı gösterişli ve cicili bicili olduğu anlamına gelmiyor. Aslında tipik İsviçre tarzı bile denilebilir: çok iyi tanımlanmış, çok kontrollü ve üstün kalitede. Işık sanatı ve aydınlatma tasarımı ile, meydana, gece ortamında konukların ilgisini çekme ve onları festival salonuna doğru yönlendirme gibi önemli bir rol yüklenmiş ve bu işlevlere göre ışıklandırılmış.

Üstteki fotoğraf: Meydanın içi, masif bank ve meşeden yapılmış bağlantılar ve de çakıl taşından oluşturulmuş ve meydanın zemini de sanatsal konsepti yansıtan adacıklar ile bölünmüş. Monica Germann ve Daniel Lorenzi adlı sanatçılar, “Kesit Projeleri” için meydana, binanın içine kadar giden çizgiler çizdiler. Sokak işaretleme renginden oluşan iki sembolik çizgi, meydan boyunca festival binasının fuayesine kadar sürüyor.

Soldaki fotoğraf: Zemine yerleştirilen ışık kanalı üzerinde bulunan cam difüzör, çeşitli cam katmanlarından oluşuyor. Cam katmanları arasına yerleştirilen bir siyah şablon, gölge görüntülerini yaratıyor. Renkli cam parçaları ise ayrıca renk efektleri oluşturuyor.

36 Amriswil’in100 yıllık festival binası tahribata uğradığından, pazar meydanının karşısındaki yolun çaprazında bulunan küçük boş alan, sadece yeni bir etkinlik yeri inşa etme fırsatı değil, aynı zamanda bu kent alanının etrafını 11000 kent sakininin faydalanacağı şekilde yeniden tasarlama olanağını sundu. Hemen bir ihale açıldı ve Zürih’li mimarlık ofisi Müller Sigrist Architects’den Pascal Müller ve Peter Sigrist adlı mimarlar, kendilerine bu yarışmayı kazandıran bir tasarım ile geldiler. Tasarım artık hayata geçirilmiş durumda ve T’nin tüm isteklerini karşılıyor. Bina beşgen biçimli yapısı nedeniyle, kısa sürede “Pentorama” adını aldı. Binanın oturduğu alan yeni meydan tarafında, yoldan uzak, dolayısıyla dış alanı sakin bir ortama davet ediyor.

St. Gallen istikametinden ana caddeden yaklaşan ziyaretçiler meydana, pazar meydanının karşı çaprazından giriyorlar ve hemen yeni festival salonunu görünce seviniyorlar. Üç tarafı kapalı olan meydana girildiğinde ise ziyaretçi, kendini güvende ve ana caddenin hareketliliğinden uzak hissediyor, doğal olarak rahatlayıp bu alanın keyfini çıkarıyor. Sağ tarafta bulunan hafif meğilli bir duvar gelenleri festival salonunun etkileyici girişine yönlendiriyor. Meydan ve caddeyi birbirinden ayıran sıra halindeki akçaağaçlar doğal bir arayüz oluşturuyor.

Bu proje için geliştirilen meydan, sadece festival salonuna gitmek isteyenler için oluşturulmuş bir alan değil. Alan, hem bu şehirde yaşayanlar hem de çevreden gelenlerin her zaman faydalanabileceği halka açık hoş bir mekan. Festival salonu bölgeye yönelik fuarlar, festivaller ve uluslararası sanatçıların katılımları ile düzenlenen konserlere ev sahipliği yapıyor. Tüm etkinlikler genelde gece saatlerinde gerçekleştirildiğinden, binanın dış alanındaki aydınlatma özel ilgi gerektirdi. Meydan bir eğlence mekanı, arkadaş buluşmaları ve serbest zaman için çekici bir yer. Festival salonundaki etkinliğe katılmadan önce vakit geçirilebilecek heyecan verici bir alan. Merkezi St. Gallen’de bulunan ve aydınlatma tasarımı uygulamaları yapan Hellraum firması tasarımcıları Adrian Hostettler ve Patricia Golling tarafından çalışılan aydınlatma tasarımı ise mekânın yukarıda belirtilen tüm işlevlerini sağlıyor. Aydınlatma konsepti, Zürih’ten Lorenz Eugster tarafından geliştirilen çevre tasarımını ustaca destekliyor. Ancak binanın eğimli yan duvarı boyunca yerleştirilen renkli ışık ve gölgelerin projeksiyonu, kendine güvenen bir ifadeyi de sergiliyor. Bu tasarım iki işlevi yerine getiriyor: Birincisi mimari aydınlatma çözümü, çünkü burada oluşturulan aydınlatma sayesinde meydanın genel ışıklandırılması sağlanıyor ve diğeri ise senaryonun geneline olan sanatsal katkısı.

Buradaki aydınlatma, yön tayinine yardımcı oluyor ve yaya yolunun görünmez ancak doğru bir biçimde aydınlatmasını sağlayan gizlenmiş aydınlatıcılarının prensibini izliyor. Işık, duvarın arkasına ve basamakların üzerindeki duvara monte edilen ve aşağı doğru yönlendirilmiş, asimetrik reflektörlerle donatılmış, izolasyonu iyi yapılmış bir dizi gömülü lambalar ile sağlanıyor. Lambaların konumu ve mesafeleri, bulundukları yere göre değişebiliyor. Yayaların geçtiği alanlarda diz seviyesinde veya biraz üzerine monte edilmişler. Bisiklet standlarının olduğu yerlerde ise, park edilen bisikletlerin üzerinden yeterli ışığın sağlanmasını garanti etmek için 1.35 m’lik bir yüksekliğe monte edilmişler.

Soldaki fotoğraf: Festival salonunun meydana açılan ön cephesi. Festival salonunun kapasitesi 2500 kişilik olmasına karşın bina, hacmi ve çevrenin boyutlarına göre büyüklüğü açısından gayet çekimser kalıyor. Bina üç tarafa kapalı ve bu durum binanın asil yapısını destekliyor. Sadece ön cephe devasa bir giriş ile açık ve ziyaretçileri bir boruya benzer girişe doğru çekiyor. Bu efekt, karanlıkla birlikte ışık ile güçlendiriliyor. Işık üç taraftan keskin bir beyazlıkla neredeyse antika girişi öne çıkartıyor.

Meydanın bir kenarını oluşturan, duvara yansıtılan uzun bir ekranı andıran ışık, ziyaretçilere festival salonuna doğru eşlik ederken hayranlık uyandırıyor. Dinamik ışık ve gölge uygulaması, uygulamanın önünden geçenlerin hareketlerini takip ediyor. Duvar boyunca gölgeler, folyolama ile ışık filtrelemesi yapılmış gibi organik bir hareketlilik içinde kayıyorlar. Işığın aşağıdan gelmesi ve doğal olmadığı duygusunu uyandırması, olaya bir tür gizem katıyor.

Gölgelerin çoğu özellikle çok keskin kontürler oluşturuyor, ki bu genelde güneş ışığı ile oluşan gölgelerde görülür. Diğerleri ise bulanık ve üstüste biniyorlar. Işığın dikroik camlardan geçerken renk değiştirme şekli ile programlanan yavaşça geçişi sayesinde büyüleyici efektler oluşuyor. Meydanda bulunanlar, renkli ışık ve gölgelerin ustaca birbirine geçişini bilinç altında algılama eğilimindeler. Çünkü bu dinamik hareket rüzgar etkisiyle de oluşabilirdi. Uygulama özellikle yağmur yağdığında çok güzel oluyor. Lambaların üzerine düşen yağmur damlaları çeşitli yansımalar yaratıyor. Sanki duvar boyunca gizemli şekiller dans ediyor ve Hobgoblin’ler soğuk havanın keyfini çıkartıyor.

Teknik olarak bakıldığında, uygulama için 44 metre uzunluk ve 50 cm genişlikte cam kaplı bir kanal, duvarın önündeki zemine yerleştirilmiş. Kanal boydan boya, peşpeşe dizilmiş farklı uzunluklarda 25 LED lambası ile donatılmış. Cam difizör birkaç cam katmanından oluşuyor. Uzunlamasına monte edilmiş bir goboyu andıran cam katmanları arasına yerleştirilen siyah şablon, gölge görüntülerini yaratıyor.

Ziyaretçiler festival salonuna doğru ilerlerken, onlara yavaşça değişen motifler eşlik ediyor veya bu seyredilmesi zevk veren görsel efekt oyalanmaya teşvik ediliyor. Renkli ışık ve gölge desenleri duvar üzerinde yavaşça akıyor, dans ediyor, bulanıklaşıyor ve sonra yeniden netleşiyor. Kent alanı için hayranlık uyandıran bir mucize gibi.

Aydınlatma tasarımcıları özellikle bu proje için bir dizi farklı yaprak motifleri geliştirdiler ve bunları duvar boyunca yerleştirdiler. İkinci bir katman üzerine şekilsiz dikroik cam elemanları konuldu ve bu sayede karanlıkta da duvarın üzerine renkli ışığın projekte edilmesi sağlandı. Bu uygulama, gün içinde güneş ışığını yansıtarak renkleri tamamladı. Dikroik cam elemanları da şablonlarda çalışılan biçimler ile uyumlu olacak şekilde tasarlandı. Işık kanalının gün ışığı saatlerinde de belli bir işlevi olmasından dolayı, gün ışığı altında da iyi bir görüntü vermesi gerekiyordu.

Duvarın üzerinde hareket eden gölge biçimlerinin bir başka doğal görüntüsü ise, meydanı yoldan ayıran ağaçların etrafındaki ışık ve gölgelerin ilginç oyunu oldu. Ağaçlar, geceleri projektörler ile ışıklandırılıyor. Projektörler ise sekiz metre yükseklikte, direklere monte edildi. Işık, folyo arasından aşağı doğru yansıtılıyor ve zemine yaprak gölgeleri desenlerini bırakıyor. Bu motifler duvara yansıtılanlarla uyumlu ve duvardaki uygulama ile rekabet etmeyecek şekilde ayarlanmış. Seçilen ışık kaynakları yine şu fikri destekliyor: 50 Watt’lık tungsten halojen lambalar. Bu aydınlatma bileşeni, aydınlatma seviyeleri ve ışıklandırma rengi açısından genel konsept ile tamamen uyumlu. Meydandaki banklar üzerinde oturanlar, fondaki karanlıkta üzerlerine ışık vurulmuş gibi ortaya çıkmıyorlar. Zemine yansıyan yaprak gölgeleri ise rüzgarda hafifçe sallanıyor ve dinamik ışık ve gölgelerin ikinci bir katmanını oluşturuyor. Ağaçlar ile ilgili konsept, ağaçların büyüyeceğini ve halen projektörlerde kullanılan ışık kaynaklarının ileride metal halide lambalar ile değiştirilmesini öngörüyor. Gelecekte lamba renklerini düzeltmek için filtreler kullanılacak. Bugünün koşullarında dahi daha düşük Watt’lı bir ampul renk filtre kullanımına rağmen çok fazla olurdu.

Güneş ışığı, su ve rüzgar gibi doğal bileşenlerin, aydınlatma tasarımına hem duvar projeksionu olarak dahil edilmesi hem de dinamik ışıklandırma çözümü olarak ağaçlarda uygulanması, bunaltıcı olmadan ilgi çeken heyecan verici bir sahne oluşturuyor. Projenin tamamı çok iyi tasarlanmış bir mimari aydınlatma ve çekimser bir tasarım ve zarif bir oyunun başarılı bir biçimde yan yana olabileceğini gösteriyor.

Proje ekibi

Aydınlatma tasarımı: Hellraum Lichtgestaltung/ Innenarchitektur, St. Gallen/İsviçre, Adrian Hostettler, Patricia Golling Teknik destek/ışık duvarı: SE Lichtmanagement, Spreitenbach/İsviçre, Markus Müller Uygulanan ürünler:

Projeksiyon duvarı: Osram Dragon 2 LED’leri ile donatılmış batonlar, yansıma açısı 200, 5400 Kelvin, 4 kanal dimmer, SE ışık yönetimi.

Ağaçlar: Bega 8315, 50 watt QT12-ax, 230 açılık parlama korumalı, çapraz kelepçeli Bega 836 direğinin sekizinci metresine monte edildi.

Bisiklet standı ve yol aydınlatması: Bega 2106, duvara gömülü ışıklıklar, PL 10 Watt, 830 Giriş: Plastik difüzörlü LED’ler, geniş yansıma açısı (mimarlar tarafından tasarlandı)

Üst sağ fotoğraf: 25 LED batonunun her biri ikili, üçlü veya dörtlü LED modülünden oluşuyor. Bunlardan her biri ayrı ayrı kontrol edilebilen dört LED’le donatılmış. Dört kanal dimmer üzerinden ışık parlaklığı, dim etme ve peşpeşe akış efekti kontrol edilebiliyor. Aydınlatma, sanki rüzgarın gücü ile yavaşça değişmek üzere programlandı. Tüm duvarda tüketilen toplam enerji sadece 300 Watt.

Dergide s. 34.