realities:united, Berlin, Almanya

Metin: Tim Edler

Bir uygulama raporu Birçok yeni LED ekranlara rağmen medya cephesi ve mimarisi çağı henüz başlamadı. Bunun en önemli nedeni ise; medya cephelerinin, mimari ve kentin yapısal elemanları olarak rolünün, henüz yeterli derecede araştırılmamış ve geliştirilmemiş olmasında yatıyor.

Son on yılda teknik açıdan yaşanan hızlı ilerlemelere rağmen, halen uygulama olan konseptleri çok az. Şu sıralar kentsel alanlarda yapılan medya uygulamalarının büyük bir kısmı ruhsuzca oturtulmuş XL formatındaki reklam televizyonu monitorlarından oluşuyor.

Medya cepheleri ve medya mimarisi konusuyla ilgili düzenli tartışmalar ise bu sevimsiz standartın paralelinde yürütülüyor. Bir grup, medya cephelerini mimari anlamda mümkün olduğu kadar yasaklamak istiyor. Bu anlaşılabilir ancak çok yanlış bir kanı. İkinci bir grup ise, medya ile ilgili elemanları en üst noktaya çıkartmak istiyor. Medyada kullanılan mimari elemanlar ile herhangi bir şekilde “hissedilen” gelecek arasındaki bağlantıyı kullanarak, kendileri daha çok geleneksel gelişim projelerinde ilerliyormuş havası vermek istiyorlar. Aslında bu hiç eğlenceli değil, çünkü kullanım ile fütürizmin yeni sömürge biçimi herhangi bir yenilik getirmiyor, sadece mevcut klişeleri ucuza elden çıkartıyor ve sürekli kendi tasarım elemanlarının değerini yok ediyor. Bu kaynağa dayanarak oluşturulan medya cepheleri 1970’li yıllardaki plastik ve aluminyum folyo dekor çalışmalarına eşit. Bunları da çok çabuk eskiteceğiz.

Uygulamacıların üçüncü gurubu sadece mimari üzerine felsefe yapmıyor, kentin dokusuna mümkün olduğu kadar çok ve büyük “uygulama pencereleri” yerleştirme olanakları arıyor. Bunların hedefi, kamusal alanların reklam resimleriyle optimum seviyede aydınlatılması.

Mimari açıdan bakıldığında, bu gruplardan hiç biri herhangi bir puan hak etmiyor, çünkü bu dönüşüm süreci içinde bu gruplar, mimariye fayda sağlayacak teklifler getirmek yerine daha çok problem yaratıyorlar.

Buradaki görev görünenden çok daha fazla. Medya konusuyla başlayan mimari, ortamın da gerektirdiği gibi gelecekte binaların biçimlerinin değişmesiyle statik ifade şeklinden hemen dinamik bir ifade yapısına doğru gelişecektir. Durağan resimlerin, hareket eden resimlere doğru gelişmesiyle karşılaştırıldığında, bu sürece teknik ve estetik zorluklar da eklenecektir. En iyi tahminle bu durum bir yüzyıl projesine dönüşecektir.

Bu süreç içinde öyle çok zaman ve duraklama süreçleri var ki, büyük ancak boşa giden iş ve aşamalar yerine daha küçük adımlarla daha sistematik bir gelişme uygulanabilir. Bir an için ayrıntılarını bir düşünelim: Açıkçası bilinçli olarak çalışılmamış ve hâkim olunmayan estetik, içerik ve teknik ayrıntılar var.

BIX Communicative Display Skin for the Kunsthaus Graz /Avusturya Bitiş tarihi: 2003 Medya cephesi tasarımı: realities:united, Berlin, Nieto Sobejano architects, Madrid/ İspanya işbirliğinde Tüm bina tasarımı: Spacelab İngiltere (Peter Cook & Colin Fornier/GB) & ÖBA Architektur Consult Teknoloji: 930 tekli lambalar, her biri tek tek kumanda edilebilen T5 flüoresanları, 0-100% dim edilebilir, monokrom beyaz, Saniyede 18 resim, VIP90 Adaptolux Fotoğraflar: Harry Schiffer, Graz - Avusturya realities:united bürosunun çalışmalarından son yılların beş projesi tanıtılıyor. Bunlardan ikisi tamamlanmış, ikisi yapım aşamasında ve birinin yapım hazırlıkları sürüyor. Tüm bu projeler ışıklı medya cepheleriyle ilgili.

En azından realities:united firmasının bakış açısı bu yönde. Sloganları, büyük hedeflere yönelmek ancak konuları acele etmeden ancak sürekli ve radikal biçimde geliştirmeye devam etmek. İyice bakmak, elde edilen bilgileri daha geliştirmek, sınırları aşmak.

Büro ilk medya cephe projesi için başlangıçta herhangi bir sipariş almadı. Kendilerinden bu tür bir uygulamanın geliştirilmesi istenmedi, böylesine bir çalışmayı gerçekleştirmek için herhangi bir bütçe ve dünyada referans gösterilebilecek benzer bir proje yoktu, ayrıca realities:united proje ile ilgili arka plan bilgilere de sahip değildi. Gerçekleşme şansı neredeyse sıfırdı. Bu durumda realities:united bir “asimetrik” tasarım geliştirdi. Genel olarak bir medya cephesinden beklenenler listesinden bazı önemli unsurlar tanımlandı ve bu unsurlar diğer endişeler dikkate alınmaksızın maksimum ölçüde geliştirildi.

BIX ışık uygulamasında en önemli kriterler boyut ve uygulamanın ekonomik oluşu. Bunlar her biri ayrı kumanda edilebilen flüoresanları

Berlin (Almanya) Potsdamer Platz meydanında ışık ve medya uygulaması spotları Durum: 18 aylık etkinlik süresinden sonra plana uygun olarak söküldü.

Bitiş tarihi: 2005 Medya cephesi tasarımı: realities:united, Berlin / Almanya İşveren: HVB Immobilien AG, Münih / Almanya Toplam alan: Yaklaşık 1.350 m² Teknoloji: 1.774 ayrı lamba, her biri tek tek kumanda edilebilen flüoresan T5, 0-100% dim edilebilir, monokrom beyaz, Saniyede 18 resim, VIP9o Adaptolux Fotoğraflar: Bernd Hiepe, Berlin / Almanya kapsayan bir sistem ile sağlanıyor. Bunun için birçok alanda teknik standartın çok gerisine gidilmiş. Sistem renk verimine olanak sağlamıyor ve özellikle resim noktalarının veya gösterilen içeriğin boyutu ve miktarının az olması resmin çözünürlüğünü aşırı derecede sınırlıyor.

Bu uygulamanın motivasyonu, bir yarışma tasarımı çerçevesinde çalışılması istenilen bir binanın etrafını “deri” gibi kaplaması öngörülen bir tasarıma tepki olarak ortaya çıktı. Ancak Kunsthalle’nin (Sanat merkezi) yapı uygulama planlarında geçirgenliğin asıl unsuru olan bu zar şeklinde tasarlanan yapı elemanı neredeyse tanınmıyordu. Bu nedenle BIX tasarlandı. Şeffaflığı veya ışık geçirgenlik özelliğini tasarıma yeniden kazandıracaktı.

Proje son dakikada, işverenin, mimarların ve ümitsiz müze yöneticisinin beğenisini kazanarak gerçekleştirilebildi. Böylece temel sorular ve sorgulama aşamasındaki tereddütler projenin dışında kaldı ve takip eden projelerde etkilerini gösterdi.

Ekranın aşırı çözünürlüğü ile ilgili tartışmalar neredeyse bir metre kare boyutlu “Pixel”ler yarattı. Bu objeler her açıdan başlı başına bir mimari eleman olarak görülmeli ve değerlendirilmeliydi. Yükseklik çarpı genişlik parametreleri ile tanımlanan yüzeyden bir ekran oluşuyor ve bu ekranda bir dizi başlı başına ve şekillendirilebilir objeler yer alıyor. Bu çok heyecan verici olabilir. Ekonomik zorunluluk dışında, böyle bir ekran çözünürlüğünü soyut olarak işlemeye götüren tasarımsal bir karar olabilir mi? Örneğin mimaride, 19’uncu yüzyıldan beri süslemelerden soyut yapılara doğru bir gelişme olduğu düşünülürse, yeni teknolojiler buna olanak sunduğu andan itibaren medya cephelerinin görüntüsü bu bağlam dışında tutulabilir ve saf bir beğeni ile yüksek çözünürlüklü, sayısal resimciklerin evlerin üzerine yapıştırılabilme düşüncesi garip gelebilir mi? Veya, en “yeni”

teknolojiyi ve en yeni ürünleri bir refleks şeklinde devralmak doğru mu? Bu aşamada da medya cepheleri ile ilgili olarak karmaşık bir değerlendirme süreci olmalı mı? Genelde mimaride “eski” malzeme ve kontrüksiyon teknolojilerinin yerini en yenilerinin alması sağlanmalı mı?

Süreç olarak BIX projesi bu konuda bir hassaslaşmaya ve konu itibariyle belli bir eşitliğe götürdü. Eğer ekranlar mimarinin bir elemanı olacaksa, o takdirde mümkün olan her seviyede tasarım, yapıların konularına göre tanımlanmalıdır. Tahmin edilenden fazla seviye var. Diğer medya cephe projelerinde bu tür düşünceler bir program haline getiriliyor.

Adım adım, ekranların temel özellikleri sorgulanıyor ve değiştiriliyor. Temel özelliklerinin araştırması yapılıyor. Dikdörtgen ve dik açılı yapıya sahip ekranlar istenmiyor. Tasarım geliştirmenin yönetim unsurları arasında öncelikle mimari ve kent içindeki çevre yapılar, her bir uygulamanın asıl amacı ve ekranda verilecek görüntü yer alıyor. Tasarım fikrinin arkasında ise genel hedefler bulunuyor. Bunlar genelde aracı ve objenin sentezi, yapılandırılmış cisim ve hareketli işaretler oluyor.

Spots projesinde önce dik açılı temel yapı hazırlanmış ve birden farklı piksel türleri de ortaya çıkmış. Bu farklı türlerden daha sonra ekran yüzeyinde orta formatta düzenlemeler yapılıyor. Teknoloji ve temel ölçü konuları (Resim noktalarının mesafesi 82 cm) bir önceki BIX projesinden yani piksellerden ortaya çıkan “kenar oluşturma” tartışması veya ekran yüzeyinden binanın diğer kısımlarına geçiş konusundan yola çıkılarak belirlenmiş. Bu projede net, geometrik figürler yaratılıyor ve bu figürler sonuç olarak iki kısımlı asimetrik resim alanını sınırlıyor.

Ekranı başlı başına bir biçim elemanı olarak tanımlama denemesi, yarı şeffaf cephe kaplamasının kesiminde ve renklendirmesinde başarısız oluyor. Piksellerin desen düzenine yerleştirilmesi, ekranın asimetrik biçimi ve geometrisi sayesinde resmin bu folyo ile kalıcı renk verimi garanti ediliyor ve böylece uygulama her zaman oynatılan içeriği ve objenin kendine özgü yapısı veya mekânın yapısı ile rahat algılanıyor.

Burada folyonun esas işlevi, gece ışıklı görüntüsüne denge oluşturmak ve binaya gündüz saatlerinde de ayrı bir görüntü katmak. Çünkü siparişin tanımı açık: Yapının belli ayarlamalar ile öne çıkması isteniyor. Merkezi bir konumda bulunan ancak görüntüsü itibariyle silik kalan büro kompleksi, 18 ay süreyle geçici kalacak ekran uygulaması ile Berlin kentinin bir “simgesi” olacak ve herkesin hafızalarında yer edinecek. Bu proje için birbirini takip eden bir sanat programı geliştirildi. Böylece hem sanat programı hem de mekân bir medya ortamı üzerinden sürekli tanıtılacaktı.

Dergide s. 50.