Staten Island Memorial

Metin: Brian Mosbacher, Charles Stone, Petra Steiner, Joachim Ritter

Fotoğraf: Ed Massery, Masayuki Sonso, Kevin Frary

Staten Island Memorial’ın iki kanadı çok çok uzaklardan görülebiliyor. Görmemek mümkün değil, 11 Eylül 2001 tarihinde birçok kişinin yanı sıra 267 Staten Island sakininin de hayatını kaybettiği yer olan Ground Zero’yu siper alan bu anıtı. Geride kalan yakınlarının hatıralarında yaşayan bu insanlar, Eylül 2004 tarihinden beridir de anıtın ziyaretçilerinin anılarında yaşamaya başlamışlardır. Çünkü orada, anıt üzerinde kurbanların profilleri granitin içerisineişlenmiş, isimleri, doğum tarihleri ve meslekleri kazınmış. Karanlığın çökmesi ile siluetleri iki boyutlu yüzeyden yükselerek ışık içerisinde şekil alıyor. Çok incelik ve sonsuz denemeler gerekmiş, ışık en doğru şekilde vurgulana kadar. Kaybolan ruhlara, her gece yeniden, devasa bir kartpostal üzerinden selam gönderiliyor.

Zarfların dış yüzeyleri 70 Watt’lık zemine yerleştirilen projektörler, CDM, ışık rengi 830 ile aydınlatıldı ve böylece anıt daha vurgulandı. Yansıtılan ışığın gücü, anıtın iç yüzeyinde kalan yüzlerin hatlarını belirginleştirmek için yeterli.

2004 yılı yazında bu etkileyici anıt, “Postcards”

(Kartpostallar), Mimar Masyuki Sono tarafından tasarlandı ve mesai arkadaşı Lapshan Fon ile birlikte, hayatlarını kaybedenlerin anısına yapıldı. Anıt, Staten Island’da bulunan St. George Esplanade üzerinde bulunuyor. Bir zamanlar, New York limanının karşı cephesinde bulunan Dünya Ticaret Merkezi’ni görsel bir çerçeve içerisine alıyor. “Postcards” iki tane 14 metre yüksekliğinde beyaz, kanatları andıran heykelden oluşuyor. Eğik yüzeyler, 11 Eylül 2001 tarihinde Dünya Ticaret Merkezi’ne yapılan saldırıda ölenlerin arkadaşları ve Staten Island semtindeki aile fertlerine gönderilecek büyük formatlı kartpostalları temsil ediyor. 267 tablanın her biri bir anı işareti. Granitten yapılan anı tablaları üzerinde kurbanların isimleri yer alıyor ve eşit olmayan, etkileyici bir resim yaratıyor. Karanlığın çökmesi ile ışık, bu ortama daha yoğun duygularla yüklü bir boyut ekliyor ve böylece mimarın hissettirdiği vizyonu da daha güçlü kılıyor. Işığın ve karanlığın sert gücü atmosferi oluşturuyor. Işık her bir anı tablasının arkasından yansıyor ve siluetlerin her birini aydınlatıyor. Sono’nun ikili “Postcard” anıtı İkiz Kulelerin bulunduğu alanı mecazi olarak işaret ediyor.

Mimar, kurbanları ve geride kalanlar arasındaki bağlantıyı devam ettirmek istiyordu. Mobil telefon ve e-posta çağında bile, kartpostal, daha uzak mesafelere gönderilebilen el yazılı bir haberleşme aracı olarak kalabiliyor. Anı kartpostalının boyutları 267 kez büyütülmüş, böylece Staten Island kaybının boyutları yansıtılmaya çalışılmış. Kartpostalların uçları, sanki Origami katlamasında olduğu gibi, kişisel bir bilgiyi tutmak ister gibi katlanmış.

Güneş bir profilin üzerine yansıdığında, arka planda granit taşı üzerinde bir gölge oluşuyor. Mevsimlere göre doğan ve batan güneş, profilleri arkadan aydınlatıyor. Geceleri ise suni ışık, güneşin görevini üstleniyor. Profiller üzerindeki ışık ve gölgeler anıtın yüzeyini canlı tutuyor. Mühendisi ile birlikte Masayuki Sono bu projeyi tek mimar olarak, 2003 tarihinde gerçekleştirilen bir tasarım yarışmasında kazandı. Sono, oluşturduğu kavramın son derece sade kalitede olmasının sonucunda, ışık planlamasının gayet karmaşık ve zorlaştırıcı olacağını anlamıştı.

Projenin gücü, tasarımı oluşturan bütünlüğü ustaca barındıran yalın, akıcı formunda saklı. Işık, mimarı aydınlatma için sadece bir araç değil, anıtın ifadesinin entegre bir parçası. Anıt, ışık ve gölge etkisinin insan ruhuna doğrudan girişi olan bir duygu faktörünün kanıtı. Kurbanların siluetleri ise bu etkinin sonucu. Geride kalanların anıları şekilleniyor. Facianın nasıl oluştuğu, siyasi gerginlik, her şey önemini yitiriyor, geriye kalan sadece anılarımızda, aramızda olan insanlar.

Aydınlatma tasarımcıları Brian Mosbacher, Charles Stone, Kevin Frary ve David Burya, New York’taki ofislerinde gerçekleştirdikleri dijital simülasyonlarla mümkün olan en iyi ışık çözümü üzerinde çalıştılar.

Projenin en zor kısmı, anıtı kendi yumuşak eğik formunda yapılandırmaktı. Pozitif eğim momentumlarına karşı çelik beton doğru olmayabilirdi. Anıtın ömrü açısından, iklimsel koşullar ve bakım ile ilgili sorular akla geliyordu. Statik hesaplamayı yaptıktan sonra, mühendisler, güvenlik camı, köpük çekirdeği ve suni reçineden oluşan bir cam elyaf ürününe karar verdiler. Daha önceden tamamlanarak oturtulan duvarlar, herhangi bir çatlama olmaksızın yüksek rüzgarlara ve tekrarlanan eğim momentumlarına dayanabilmekteydiler.

Manhattan’ın görüntüsü önünde dışa doğru açılan yüzeyler parlıyor.

Temel motif olarak iki kartpostal katlanıyor ve yapıştırılıyor ve hayatlarını kaybeden ada sakinlerinin sayısı 267 kat büyütülüyor. Kaybedilen sevgililerden geride kalan yakınlarına gönderilen dünyanın en büyük kartpostalı.

Daha ilk başlarda aydınlatma tasarımcıları oturtmaya çalıştıkları kavramın, son derece sade olmasına karşın, çok zor gerçekleştirileceğinin farkına vardılar. Maliyetli Radiosity ve Ray-Trace simülasyonları üzerinden, ışığın boş bir alanda, iki duvar arasında nasıl etki bırakacağı gözlemlendi. Takım bu çalışmaları esnasında anıt tablaları üzerinde bulunan siluet etkilerini yok edebilecek rahatsız edici gölgeler gördü. Işık planlamasının büyük bir bölümü sayısal olarak geliştirildiğinde ve tamamlandığında, takım 1:1-Mockup’lara başladı, böylece anıtın ışık tasarım etkisi ölçülmek isteniyordu. Bu yöntem değeri biçilemez bir yöntemdi, çünkü uplight’ların düzeni ve ışığın yansıma açısı çok hassas olarak tanımlanabiliyor ve böylece mimarların vizyonları gerçekleştiriliyordu. En sonunda, üzerinde profiller bulunan anıt tablaları eşit oranda tüm duvar alanı üzerinde belirdiler. Bunun için aydınlatmanın da tam olarak pozisyonlanması gerekiyordu ve ayarlarda tolerans iki santimetreyi geçmeyecek şekilde yapılmalıydı.

Işık ne kadar inanılmaz boyutta etkili ise, sadece zemine yerleştirilen lambalar ile siluet efektlerinin sağlanması o derece şaşırtıcı oldu. Siluetlerin arkasına hiçbir arka aydınlatma, hiçbir fiber optik, hiçbir LED yerleştirilmedi. Her bir alan için ayrıca bir aydınlatma koymanın sadece cesaret ile ilgisi yoktu, bu ancak ışığın ve etkisinin yaratacağı derin olanaklar ile ilgisi vardı. Uplight’lar anıtın arka cephesinde siluetleri içeride yatay olarak vurguladıkları için, sanki ışık kırılıyor görüntüsündeydi. Neredeyse sihirli bir efekt.

Sonuç olarak tüm projede iki aydınlatma türü ile çalışıldı. Zemine yerleştirilen CDM - lambalarının her biri 70 Watt’lık gücü ile kartpostalların arka duvarlarını aydınlatıyor ve aynı zamanda siluet efektini yaratıyor.

Kartpostalların arasına ise küçük (çapları yaklaşık 2 santimetre olan) işaretleme ışıkları olarak kullanılan gömülü LED ışıkları yerleştirilmiş.

Sadelik ikna edici ve bu sadelik, ışık tekniği ve ışık tasarımı bilgisi ile yaratılmış. Her ne kadar, tasarım ve çözüm başarılı ve ikna edici olsa da, anıtın yerine, Manhattan’daki İkiz Kulelerin bulunduğu yere bakan ışıklandırılmamış bir park bankının konulması, sanki herkesin daha tercih edeceği bir şeymiş gibi bir his uyandırıyor.

Projeye katılanlar

Yapı sahibi: New York Belediye Başkanı Michael R. Bloomberg ve Staten Island Borough Başkanı James P.Molinaro, New York City Economic Development Corporation - David Kane, Leonard Greco, Mel Glickman Koordinasyon: Staten Island, Sanat ve İnsanlık Konseyi - Laura Jean Watters, Veronica Carle Mimarlar: Masayuki Sono, New York, ortak çalışma Lapshan Fong Sanatçılar - Profil: Toshihiko Oka Yapı mühendisi: Weidlinger Associates, New York - Seth Wolf, Tian - Fang Jing, Salim Atileh, Kenneth Wang Aydınlatma tasarımı: Fisher Marantz Stone, New York - Brian Mosbacher, Charles G, Stone II, Kevin Frary, David Burya Elektro planlama: PA Collins Consulting Engineers - Andrew Collins, Marius Blanaru Peyzaj mimarları: Mathews Nielsen Landscape Architecture - Sine Nielsen, Robert De- Marco Jeo teknik mühendis: Hand-Padron Associates - Allan Waller Grafikler & İmzalar: That’s Nice - Nigel Walker, Mark Allen Kullanılan ürünler:

İşaretleme ışıkları: Designplan Duvarların arka aydınlatması: We-ef Lighting USA

Dergide s. 26.