Akdeniz Plaj Evi, Lübnan

Metin: Petra Steiner

Fotoğraf: Richard Saad, Rabih Geha, Beyrut

Kim böyle deniz seviyesinden yüksekte yolunu izlemek istemez? Hava kararmaya başladığında, doğal ışık kaynağının yerini suni aydınlatma aldıktan sonra dahi, bu alan etkileyici bir senaryo sunabiliyor. Havuz bir aynaya dönüşüyor. Palmiyelerin kökleri, her biri dikey olarak sık yansıyan uplight’lar ile donatılmış, güneş ışığının batış renklerini andırıyor - alanın üç boyutluluğu gece de yaşanıyor. Aslında uplight’ların gömülü olarak yerleştirilmiş olması daha etkili olabilir ve daha az göze çarpabilirdi.

Bir binanın hangi tarz ile tanımlanabileceği ve hangi özelliklerin kendisine atfedilebileceği sadece mekan coğrafyasına ve bina yapısına bağlı değil. Hangi malzemenin kullanıldığı, bunların nasıl uygulandığı veya nasıl ön plana çıkartıldığı da etken. Her şey “görme”nin ve şekillendirici sanatsal eleman olarak, yapının fonksiyonlarına hizmet ediyor. Lübnan’daki plaj evi, bunların hepsinden biraz sunuyor; fonksiyonel, heyecan verici ve estetik olduğu kadar hem doğal hem de suni aydınlatma yaratılmış. Projects and Supplies firmasının Lübnanlı ışık planlamacıları ışığı öncelikle sanatın bir şekli veya tasarım elemanı olarak kullanma düşüncesini taşımışlar.

Plaj evi, Lübnan Batroun’un kayalık sahilinin kenarında bulunuyor ve gerçekten Akdeniz’e birkaç adım mesafede. Arazi sahil alanının büyük bir bölümünü kapsıyor ve gün ışığında ev, çevresine belirgin bir kontrast çiziyor. Evin beyaz kartezyen mimarisi ve düz yüzeyi, sert, kesik kayalıklara kontrast bir görüntü oluşturuyor. Ev ve deniz arasında kalan küçük çimlik alana palmiyeler yerleştirilmiş. Eşit mesafede dikilen palmiyeler koruma ve sınır görevi yapıyor.

Henüz kavramsal başlangıç aşamasında ışık kullanılarak mimarinin çevre ile karşılaştırılması hedeflenmiş. İç ve dış mekanın küçüklüğü ve doğrusal mantığı vurgulanmış ve aynı zamanda buna bağlı kalınmış. Farklı mekanlar birbirlerine zıt olarak duruyorlar veya ışığın kurnazca manipüle edilmesi ile birbirlerinin içerisine kaynıyorlar. Yüzeylerin üzerinde oynanan ışık sayesinde diğer yüzeyler vurgulanıyor, daha doğrusu gölgeler ile oynandığında mimari etki ön plana çıkartılıyor.

Işığın ayrıntısı konusunda bilinç yaratmak için, sanki bir müzik bestesindeki sessizlik gibi, bir mekanda karanlığın deneyimi en önemli elemanı teşkil ediyor.

Deniz seviyesinden biraz yüksekte bulunan plaj evi, karanlıkta çevresindeki diğer evler gibi; sadece bazı ışıklar bu evin orada olduğunu gösteriyor.

Projenin tamamı, iki birbirine sınırlı bina ve aralarında bulunan bir havuzdan ibaret. Bu alanı 50 metre uzunluğunda ve beş metre yüksekliğinde bir duvar kesiyor ve böylece farklı mekanları birbirine bağlıyor. Gün içinde büyük yüzeyi ile varlığını ciddi bir şekilde sergileyen bu duvar, akşamları bir ışık hücresine dönüşerek doğal ufuk çizgisini andırıyor.

Burada kullanılan aydınlatma, eşit mesafelerde, iki bina arasında bulunan yola yerleştirilen armatürlerden oluşuyor. Aslında tek görevi güneş ışığını yansıtmak olan duvar, farklılaştırılıyor. Masif dikey bir yüzey olarak algılanan duvar, aydınlatma sayesinde bir çizgiye dönüşüyor. Bakışlarınızı, aydınlatılan alt alanlara yönelttiğinizde bunu görebiliyorsunuz. Işık sayesinde, duvardan daha çok zemin ön plana çıkıyor ve bakış ufuğa doğru yönleniyor. Gün içinde armatürler neredeyse görülmüyor. Karanlık çöktüğünde ve duvar gizlendiğinde, duvar ışık sayesinde sadece yapısal bir eleman olarak algılanıyor.

Duvara paralel olarak havuz kenarında, palmiyeler bir dizi uplight’lar ile aydınlatılıyor. Gün içinde gölge sağlayan palmiyelerin algılanması, karanlıkta değişiyor, arazinin sınırlarını çiziyor ve evin çeşitli giriş ve çıkışlarını vurguluyor. Palmiyeleri aydınlatan uplight’ların ışığı evin duvarlarına yansıyor ve böylece ışık-gölge dönüşümü sağlanmış oluyor.

Giriş boyunca alt seviyelere yerleştirilen armatürler evin içerisine doğru yönlendiriliyor ve bir dizi içe dönük odalara erişiliyor. Gün ışığı odalara küçük pencere veya vasistaslardan giriyor. Mimaride entegre aydınlatma metoduna uygun olarak vasistaslara gizli projektörler yerleştirilmiş. Karanlık ile odayı sıcak bir ışık kaplıyor. Evin farklı katlarını bağlayan merdivenler uplight’lar ile vurgulanıyor ve diğer odaların keşfedilmesine davet ediyor. Evin içerisinde bulunan tüm koridorlarda aynı armatürler tekrar tekrar farklı bir ilişkide ortaya çıkıyor ve evin içinde dolaşana, daha önce yaşanmış olanı veya çok kısa bir süre sonra bir şeyler yaşayacağını hatırlatıyor.

Deniz kenarında, medeniyetin gürültüsünden uzak olan bu yalnız evin özelliğini geniş odalar, formal açıdan katı ve belirgin çizgiler oluşturuyor. Taş, ahşap ve sıvalı duvarlar ve bunların renkleri evin temel mekanlarını oluşturuyor, aşırı elemanlardan kaçınılmış. Işık yapısını, yüzeyini ve özellikle kullanılan malzemelerin güzelliklerini vurguluyor. Işık evin içerisinden akıyor, büyük cam yüzeylerden, tavan kırıklarından, kapak ve küçük oyuntulardan mekana giriş yapıyor. Tasarım için oluşturulan kavramı etkileyen en etkileyici ışık durumları oluşuyor. Bir de bunlara, en ince ayrıntısına kadar düşünülmüş, birbirine uyumlu ve birbirini tamamlayıcı kontrastlar ve renk uyumları eklendiğinde, mükemmel bir ortam yaratılmış oluyor. Projects and Supplies ışık planlayıcıları sadece bu kriterleri yerine getirmemiş, bunun ötesinde, mimari açıdan çok detaylı olarak çalışılan kavramın sertliği, ışık ile yumuşatılmış. Çok fazla malzeme kullanılarak kabarık bir aydınlatma listesine gerek duyulmamış. Burada tekrar, atmosferi armatürlerin değil, ışığın kendisinin ve de kullanılan ışık tekniğinin anlamı görülüyor.

Hiç şüphesiz, plaj evi, “Duyuların dingin vahası” olarak tanımlanabilir. Doğal ve yapılandırılan çevre, ışık da eklendiğinde, neredeyse mükemmel bir ortak yaşam alanını oluşturuyorlar. Işık, ev ve çevre arasında bağlayıcı parça olarak görev alıyor ve bina içerisinde en farklı mekan resimleri üretebiliyor. Belki de plaj evinin adını “ışığın vahası” olarak değiştirmemiz gerekir - bu tanımlamayı kesinlikle hak ediyor.

Projeye katılanlar

Aydınlatma Tasarımı ve proje gerçekleştirme: Projects and Supplies, Beyrut Mimar: Assouman Tourbah, Beyrut Kullanılan ürünler:

Özel üretilen duvar lambası: Kompakt flüoresan 26 Watt / G24d-3/830 Palmiyeler için (havuzun yanındakiler) uplightlar, gömülü armatürler, IP 65, dar yansımalı, halojen lamba 75 Watt/12 Volt/GY6,35: iGuzzini Çim alan üzerindeki Uplightlar : iGuzzini Havuz, Duvar armatürleri IP 68, QR 111, 100 Watt/12 Volt/G53/80: Wibre Vasistaslardaki elektrik kanalları üzerinde projektörler QR111, 75 Watt/ 12 Volt/G53/24O: iGuzzini Monte edilebilen-Downlight, dar ışımalı, 75 Watt/PAR 30: Viabbizzuno Yayılma filtreli zemine gömülü armatür, QR - CBC 35 Watt/12 Volt/ GU5,3/380: Viabbizzuno

Dergide s. 33.