Santa Maria Kilisesi

Metin: Nergiz Arifoğlu

Fotoğraf: Aydan Hacaloğlu

Yüzyıllar boyunca farklı medeniyetlerin beşiği tarihi İstanbul şehrini gezdikçe ilginç kültürler, dokular ve yaşanmışlıklar ile karşılaşmak mümkündür. Tarihi yarımadanın dışına çıktıkça özellikle Galata-Pera bölgesinde farklı din ve mezhep motiflerinin harmonik zenginliğini gözlemleyebiliriz.

Tünel’den Galatasaray’a doğru giderken arada, giriş kapısından aşağı doğru geniş taştan merdivenler ile sizi karşılayan kilise İstiklal Caddesi’nin kalabalığından gizlenmiş bir görüntü içerisindedir.

Asıl adı Santa Maria Drapes Kilisesi olan yapı geçirdiği birkaç yangından sonra son halini 1789 yılında almıştır.

Archipol Mimarlık, Yük. İç Mimar Meltem Etcheberry tarafından 2004 yılında genel bir bakıma alınan bu tarihi yapı günümüz koşullarına uygun bir konfora getirilmiştir.

Tasarım Amacı: Dini yapı aydınlatmalarında ilklerde karanlık denilebilecek bir aydınlık düzeni istenmekte idi. Mumlar, şamdanlar, meşaleler... Teknolojinin gelişmesi ile birlikte kent yaşamının getirdiği farklı düşünceler ile ortamda kullanılan ışık kaynakları değişirken hacmin ve mekanların da aydınlanması önem kazanmıştır.

Yapının işlevi gereği sıcak renkli ışık kaynaklarının kullanımı; huzur, güven ve dinginlik hissi için en önemli unsundur. Tapınaklardaki mistik havayı yakalamak ve bunu bozmadan belli dengelerde ışık senaryoları ile istenileni vurgulamak ya da sönümletmek tamamı ile bizim elimizdedir.

Tasarım Kavramları: Özellikle tarihi dini yapılarda rutin ibadet günlerinin yanı sıra; turistik amaçlı gelen ziyaretçiler için yapının ihtişamını destekleyen, akılda kalıcı ve etkileyici bir atmosfer yakalamak iyi bir aydınlatma tasarımı ile mümkündür. Tüm bu ayin günlerinde bir senaryo, ziyaret saatlerinde ya da özel kutlama günlerinde ayrı bir senaryo sağlama imkanı yaratmak.

• Her türlü işleve uygun ışık senaryosu dahilinde esnek bir sistem hazırlamak. Örneğin:

• Sıcak ışık kaynağı kullanmak. Işığı kısıp artırarak, istenilen huzurlu ve mistik bir sıcak havayı oluşturmak dim edilebilir sıcak ışık kaynakları ile mümkündür. • Yapının tavanlarında ve duvarlarında bulunan bezeme, heykel ya da dini motiflerin işlendiği panolar, ışıkla vurgu yapılarak dengeli bir biçimde aydınlatılırken; yapının mimari öğelerini ve tarihi değerini ortaya çıkartacak bir tasarım hazırlanması.

• Kullanılan ışık kaynaklarının ziyaretçilerde kamaşma yapmayacak bir biçimde konumlandırılması ve ayarlanması.

Tasarım Uygulaması: İstiklal Caddesi’nde yer alan bu tarihi dini yapının aydınlatılma çözümü aydınlatma tasarımcıları tarafından dünyada benzeri birçok önemli yapıda kullanılan Erco marka ürünler ile profesyonel bir tasarım anlayışı içerisinde hazırlanmıştır.

Simetrik ve dikdörtgen bir tarzda inşa edilmiş yapının kolonlar arasında yer alan dolu yüzeylerindeki panolardaki tasvirler; önünde kamaşma önleyici aksesuar takılan Erco Optec serisi spotlar yönlendirilerek vurgulanmıştır.

Yapının tonoz şeklindeki tavanında bulunan döneme ait renkli bezemeler üst kottaki kornişin içine monte edilen asimetrik reflektör özellikli ve istenilen ışık seviyesi ayarlama imkanı sağlayan sıcak renkli ışık kaynağı ile Erco Trion aplik kullanılarak; hem genel aydınlatmaya katkı sağlanmış, hem de tavanın etkileyici yüksekliği vurgulanarak büyüklük hissi kuvvetlendirilmiştir.

Kilisenin içinde mihrap kısmında ayin sırasında yanan mumların yanı sıra, vurgu amacı ile fondaki heykeller ve öndeki haç etkili bir biçimde aydınlatılarak kapı girişinden ibaret çekici ve odaklayıcı bir bölüm izlenimi oluşturulmuştur.

Kilisenin girişinde solda yer alan dua edilen kısımda, önünde magenta rengi filtre takılı Erco Optec spot ile özel bir ortam yaratılırken, sağ tarafta yer alan mağara içindeki Meryem Ana heykeli Erco Pollux spot ile dramatik bir efekt sağlanmıştır.

Asma katta merkezde yer alan tarihi org ve düşey elemanları geniş ve dar açılı spotlar ile etki bir biçimde aydınlatılarak alt kattan bakış açısında yukarıya dikkat çekmesi sağlanmıştır.

ihtiyaçları karşılayabilecek temel kavramlar aşağıdaki gibi sıralanabilir.

Proje katılımcıları

İşveren: Archipol Mimarlık, Yük. İçmimar Meltem Etcheberry Aydınlatma tasarımı: Total Aydınlatma Kullanılan ürünler:

Tonoz aydınlatma: Erco Trion Uplight Panodaki tasvirler ve heykeller: Erco Optec serisi Meryem Ana heykeli: Erco Pollux spot

Dergide s. 60.