Sınav tamam!

Metin: Kai Becker

Öğrenci iken gerçek bir projede önemli bir rol oynama fırsatı kaç defa bulunur? Kural olarak, genç mimarlar veya mimarlık öğrencileri tarafından geliştirilen yaratıcı tasarımlar, çizgi panosunun ötesine geçmez. Bu nedenle akademik bir öğrenimde pratik deneyim ve çalışma grupları, özellikle mimari ve ışığın ilişkisi gibi önemli bir husus ele alındığında ve çalışma grubu, profesyonel bir aydınlatma tasarımcısı tarafından yönetildiğinde, gerçekten öğrenci için çok önemlidir..

Her şey bir hayli önce başladı. Almanya’nın Konztans’daki Teknoloji, Ekonomi ve Tasarım Üniversitesi’nde 2006 yılının yaz döneminde eğitim gören öğrenciler için eğitim yılı, bir sonraki birkaç ayı kapsayacak şekilde belli bir sırada belirlenmiş konular için yapılan liste ile başladı. Her zamanki gibi zor bir seçimdi. Opsiyonlardan biri “Bir alanı ibadethaneye çeviren unsurlar nelerdir? konusuydu. Thomas Blarer öğrenci yurdu yakınındaki ibadethanenin mimari açıdan yeniden düzenlenmesi için bir konseptin tasarlanması isteniyordu. Profesör Myriam Gautschi, görevi şöyle tanımladı: “Mümkün olduğu kadar sade bir araç kullanarak ve bütçeyi düşük tutarak insanların dini duygu ve duyularına hitap edecek bir mekan yaratın. Mekan orantılarını, malzeme, renk, ışık ve gölgeleri de dikkate almak zorundasınız”. Hikayenin en iyi kısmı: Hazırlanacak farklı konsept önerileri, uluslararası bir jüriye sunulacak ve kazanan konsept, takip eden kış eğitim döneminde öğrenciler tarafından geliştirilecekti.

Öyle de oldu. Öğrenciler planlama ve tasarım yapmak üzere kolları sıvadılar, jüri toplandı, konsepti değerlendirdi ve kazananı seçti. Öğrenciler birden, gerçek iş yaşamının ciddiyeti ile karşı karşıya kaldılar. Yapmaları gereken bir iş vardı ve alan bekliyordu. Bu zor görev ile yalnız bırakılmaları söz konusu değildi: Onlara bu çalışmalarında peder Karl Menger ve profesyonel aydınlatma tasarımcısı Mario Rechtsteiner rehberlik edecekti. Mario Rechtsteiner halen Üniversite’de öğretim görevlisi ve mimari aydınlatma tasarımı eğitiminden sorumlu kişi olarak çalışıyor.

Aydınlatmanın mimarlık fakültesinin programına entegrasyonu üniversitenin belli özelliklerinden sadece biri. Bu sayede öğrenciler aydınlatma tasarımını mimari tasarımın merkezi bir bileşeni olarak işlemeyi öğreniyorlar.

Kazanan ibadethane konsepti “Minimal Sanatsal Hareket” fikrine dayanıyor ki bunun kökleri 1960’lı yılların New York’unda görülüyor. Minimalizm Mies van der Rohe’nin “az çoktur” özdeyişi ile sanat ve tasarımda özelliklerin tamamen özüne indirgenmesine gönderme yapılarak tanımlanıyor. Projede çalışan öğrencilerden biri olan Philipp Reifenscheid şöyle anlatıyor: “İbadethane projesinin biçimsel dili önemli ayrıntılara indirgenmeliydi”. Daha az malzeme kullanmak ve belli efektler için ışık uygulamak suretiyle duyuları en önemli ancak az sayıdaki ayrıntıya odaklama fikri doğdu. Dini bağlamda düşünülürse bu konsept en uygun yaklaşımdı, böylece derin düşüncelere dalmak için en uygun şartları sunuyordu.

Proje çalışması kapsamında tasarımın ve uygulamanın ışık, malzeme ve büyük bir masa gibi farklı kilit unsurlarına odaklanmak için büyük grubun alt gruplara ayrılması gerekti. Sonunda, tüm grup sanki küçük ölçekli bir mimarlık ofisi gibi çalışıyordu. Görevler verildi ve sorumluluklar çerçevesinde üstlenildi.

Gerektiğinde ustalar ile irtibata geçildi.

İç mekan dekorasyonu açısından masa, özellikle “toplumun simgesi” olarak ayrı bir öneme sahipti. Orijinal ahşap tavan, yerinden söküldükten sonra grup, anında buradan sökülen malzeme ile masa yapma fikrini buldu. Masanın tasarımı minimalist konsepte uygun sadelikteydi. Aynı konsept, sırtlıkları çıkartılabilen ve raf kapakları olarak işlev görebilen 20 sandalyede uygulandı.

Mekandaki en ufak jestin dahi çok özel bir öneme sahip olma prensibi ışık için de geçerli oldu. Orijinal aydınlatma konseptine göre tavandan ışıklandırılmış bir haç biçimi öne doğru çıkartılacaktı. Yapı tekniği açısından bu uygulama mümkün değildi. Bu nedenle başka bir çözüm bulunmalıydı ki bu öğrenciler için önemli bir deneyim oldu. Öğrenciler dikkatlerini, genel alanın indirgeyici kalitesine eşdeğer bir biçimli avizenin yapımına yönelttiler. Tüm çözümler arasında en sade olan seçeneğe karar verdiler ve bu avizede standart priz ve ampulleri kullandılar. Sonuç etkileyiciydi: 27 sarkıt, alanın başlıca ışık kaynağını oluşturdu. Geleneksel genel servis lambaları (20 Watt) ahşap masanın üzerinden üç sıra halinde asıldı. Asmak için kullanılan kablolar kumaş dokulu bir kordona sokuldu. Muhteşem bir avizenin; yansımalar, üst üste katmanlar ve parıltı gibi tipik efektlerini yaratmak için tavana, masa ile aynı boyutlarda yansıtma özellikli bir yüzey boyandı. Bu aydınlatma efekti odanın tavanına entegre edilen bir kenar alan ışıklandırması ile çeşitlendirildi. Bu, mekanda derinlik hissi uyandırıken aynı zamanda duvardaki metin elemanlarını zarifçe aydınlatıyor.

Öğrenciler: Sabine Sorg, Clemens Roth, Sonia Raddi, Stephanie Strasser, Roland Wirth, Markus Plenk, Jens Koppermann, Vansessa Neukirch, Carlo Tancredi, Marija Tokic, Luzian Kohler, Marco Berg, Christine Huber, Bassam Nahas, Philipp Reifenscheid; Professör: Myriam Gautschi; Peder: Karl Menger; Aydınlatma tasarımcısı: Mario Rechsteiner, PLDA (PLDA Profesyonel Uygulama Standartları Direktörü).

Öğrencilerin, kendilerini bu aydınlatma görevine tutku ile vermeleri pederin sıcak ifadesi ile takdir edildi: “Işık - çoğu zaman varolduğunu dahi önemsemeyiz, çünkü her zaman olacağını varsayarız. Sizler bize ışık ve gölgenin önemini hatırlattınız. Ayrıntının önemini gösterdiniz! Bu projede son derece büyük bir disiplin ve özenle çok çalıştınız. Önemsiz olanı sevdiniz - işte bu gerçek yeteneğinizdir”.

PROJE İbadethane, Konstanz - Almanya

“Proje süresince ne yaşadığımızı size kısaca anlatmalıyım.

Her milimetre kare hakettiği ilgiyi aldı. Her renk, malzeme seçimi, her gölge, ışığın her unsuru analiz edildi, görüşüldü, çıkartıldı ve yeniden gözden geçirildi. Lamba ve aydınlatıcılar milimetrik olarak yerleştirildi! Lambaları milimetrik olarak nasıl ayarladığınızı hiç bir zaman unutmayacağım”.

(Pfarrer Karl Menger)

Dergide s. 50.