Şile’den parlayan ışıklar

Metin: Mehmet Ekerbiçer

Fotoğraf: Mehmet Ekerbiçer

“Kent bütündür” ilkesini hedef edinen anlayışı ve bunu gerektiren yapılanması ile İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Aydınlatma ve Enerji Müdürlüğü kent merkezinin yanı sıra tüm ilçelerini de kapsayan projelendirilmiş altyapı yatırımları ve personelinin büyük özverisiyle İstanbul ilçelerini yeni çehrelere kavuşturmaktadır. Başta İstanbul ile olan bağlantı yollarının genişletilmesi ve yenilenmesiyle başlayan bu yatırımlar; su, kanalizasyon, elektrik şebekelerinin ve şehir içi yolların renevasyonu projeleriyle devam etmektedir.

Bu yatırımların önemli bir ayağını da ilçe içi tarihi ve işlevsel mekan ve yolların aydınlatmalarının yenilenmesidir.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Aydınlatma ve Enerji Müdürlüğü tarafından uygulaması yapılan projelerden biri de, İstanbul’un en gözde ve şirin sayfiye yerlerinden biri olan Şile ilçesi liman bölgesinin sahil şehrine yakışır bir biçimde aydınlatılarak gece de ilçede yaşayanların ve ziyaretçilerin hizmetine açılmasıdır.

Dolgu Bölgesi olarak bilinen yerde bulunan festival alanı ve onun önündeki sahil şeridini, uzun mendirek yolu ve gemi barınaklarını, uzun ve kısa mendirekler ile tarihi Şile Kalesi’ni içine alan bu proje için modern aydınlatma teknikleri ve armatürler kullanıldı. Burada oluşturulan konsept doğrultusunda armatür seçimlerinde en fazla dikkat edilen husus estetik bir forma ve aydınlatma etkisi olarak da yüksek verime sahip olmaları idi.

Festival alanı olarak bilinen çayırlık alan özellikle her yıl ilçede düzenlenen kültür sanat festivaline ve diğer sosyal aktivitelere ev sahipliği yapmaktadır. İki aşamalı bir aydınlatmanın uygulanması tasarlanan bu bölgedeki ilk aşama aydınlatma, URBİS yüksek endirekt aydınlatma direkleriyle yapıldı. Bu ürünle alanda dengeli ve görsel performansı yüksek bir aydınlatma elde edilmeye çalışıldı. Her direkte 2 adet endirekt yansıtma paneli bulunan ve bu panellere odaklanmış 3 adet 150 Watt HIT özel projektörler kullanıldı. Panellerin en büyük özellikleri ışığı dengeli ve kamaşma yapmayacak bir biçimde alana yaymasıdır. Yurtdışında özellikle meydan aydınlatmalarında tercih edilen bu aydınlatma mekana kullanıcılar için eşsiz bir görsel konfor sağlamıştır.

Bunlara ek olarak ikinci aşamada gerekli hallerde kullanılmak için direk üzerine yerleştirilmiş ekstra aparatlara projektörler takılabilir ve alanda daha yüksek bir aydınlık seviyesine sahip olunabililir.

Festival alanının deniz tarafında bulunan sahil bölgesinde ise ortalama 20 metre aralıkla yerleştirilen FİERO model çift kollu aydınlatma direkleri kullanılmıştır. Deniz ve şehir konseptine uygun “balıkçı teknesi direği” formuna sahip olan bu direkler bilgisayar ortamında aydınlatma eğrileri göz önüne alınarak aydınlatma hesapları yapılarak yerleri belirlenmiş ve buna göre yerleştirilmiştir. Bu aydınlatma direklerinin yerleştirilmesine bağlı olarak sahil şeridinde konumlandırılan ahşap kafelerle özellikle yaz aylarında ilçe ziyaretçilerinin hoşça vakit geçirebilecekleri bir mekân oluşturulmuştur.

Balıkçı barınakları ve uzun mendireğe giden yol boyu üzerinde 8 metrelik aydınlatma direkleri bulunmaktaydı. Tarihi Şile Kalesi’nin önünde bulunan bu bölgedeki mevcut aydınlatma direkleri görüntü kirliliği yaratmaktaydı. Gidiş yolunun sağında bulunan ekonomik ömrünü de tamamlamış bu direklerin yerine aydınlatma hesapları doğrultusunda bariyer tipi ORUS aydınlatma armatürü kullanıldı. Bu ürünün en büyük özelliği alçak seviyeden uygulanmasına rağmen yatayda 160 derecelik bir açıda 15 metre ileri kadar bir aydınlatma yapabilmesidir.

Aynı yolun sol tarafında bulunan balıkçı kahvesi ve balıkçı barınağı kaldırımı için projeye ve Şile’ye özel tasarlanan ve üretilen bir bolard tipi aydınlatma armatürü kullanılmıştır. ŞİLE FENERİ olarak adlandırılan 37 kilo ağırlığındaki işlenmiş etli borudan ve 11 Watt kompakt flüoresan ampulün kullanıldığı ışık kaynağından oluşan bu armatür 1.80 metre aralıkla yerleştirildi. Aralarına ise kaldırımda yürüyenlerin denize düşmemeleri için dekoratif zincirler yerleştirildi. Böylece aydınlatma ve yaya güvenliği tek bir hamlede çözülmüş oldu.

740 metre uzunluğunda bulunan uzun mendirek ve 250 metre uzunluğundaki kısa mendirek üzerine ise yine balıkçı barınağında kullanılan ŞİLE FENERİ model aydınlatma armatürü 3.20 metre aralıkla kullanıldı. Bu ürün o kadar etkili oldu ki uzun mendirek tarafındaki balıkçı gemilerinin yanaştığı bölgede bulunan 8 metrelik aydınlatma direklerine gerek kalmadı. Bu direkler aynı zamanda balıkçılar için yakamoz yaptıkları içinde pek sevilmemekteydiler. Bu alan içinde aydınlatması yenilenen bir başka yer ise liman bölgesinde yer alan restoranlar bölgesidir. Bu bölgede genel aydınlatma için kullanılan 8 metrelik standart tip sodyum ampullü direkler yerine yine çift kollu 5 metre direk boylu FİERO dekoratif aydınlatma direkleri ve çocuk parkı içinse 2 adet URBİS endirekt aydınlatma direği kullanılmıştır.

Bütün bu aydınlatmalara ek olarak da tarihi Şile Kalesi aydınlatma projesi hazırlanmıştır. Tarihi milattan öncesine kadar uzanan bu kale konumu itibariyle İstanbul’a giden deniz yolu üzerinde bulunmaktadır. Zamanın yıkıcı etkisine kısmen karşı durarak ayakta durmaya çalışan bu kaleden 4 duvarlı kare formlu bir burç kalmış. Şimdilerde martı ve karabatakların yumurtlama alanı olan bu ada üzerindeki kale gündüzleri bütün ihtişamıyla ayakta dururken geceleri maalesef herhangi bir aydınlatma yapılmadığı için karanlık içinde ortadan kaybolmaktadır. Şile’nin bir simgesi durumundaki tarihi kale uygulanacak koruma zihniyetli tarihi eser aydınlatma mantığı ile tüm ihtişamını gece de ortaya çıkaracaktır.

Kalenin aydınlatma projesinde dikkat edilen önemli bir husus ise adada yaşayan kuşların doğal ortam ve ekolojilerine zarar verilmemesiydi. Kullanılacak yüksek enerjili ve ısıveren armatürler hem oradaki yumurtlama sahalarına zarar verebilecek, hem de yüksek ısı dolayısıyla olası bir yangına neden olabilecekti. Bütün bu hususlar göz önüne alınarak aydınlatma için düşük enerji ile çalışan ve ısı yaymayan LED teknolojisi seçildi. Ayrıca enerji ihtiyacı için adaya enerji sağlamanın güçlüğü göz önüne alınarak solar panellerden enerji elde edilmesi tercih edildi. Bu seçim aynı zamanda İ.B.B. Şehir Aydınlatma ve Enerji Müdürlüğünün enerji verimliliği ve kullanımı konusundaki yenilikçi düşüncesini yansıtmaktadır.

Sarı kesme taşlardan inşa edilen kalenin dış cephesinin, amber renkli LED projektörler kullanılarak wall washing yöntemiyle aydınlatılması tasarlandı. Bu tekniğin en önemli özelliği uygulandığı bölgenin yüzeyindeki özellikleri tamamıyla ortaya çıkarmasıdır. Kalenin içinden uygulanacak soğuk beyaz renkli LED projektör ile de kalenin pencereleri ve gediklerinin, renk farklılıkları kullanılarak ortaya çıkarılması planlandı.

Bunlarla beraber kalenin üzerinde bulunan adanın değişik yerlerdeki mağara ve oyuklarda yine mavi renkli LED projektörler suyun yüzerinden yansıtılarak uygulanacak. Böylece suyun dinamikliği adanın belirli bölgelerinde daha belirgin olarak görülebilmektedir.

Şehir Aydınlatma ve Enerji Müdürlüğünün Şile için aydınlatma projeleri devam etmektedir. Bütün bu projelerin bitimiyle beraber ilçenin güzellikleri geceleriyle de bütünlük kazanarak akılda kalıcı etkiler ortaya çıkacaktır. Yapılan aydınlatma uygulamalarıyla liman bölgesi karanlık havasından kurtuldu ve ilçeye yakışır güzelliklere kavuştu. İnsanların güneş batımından sonra karanlıklar içindeki liman bölgesine gitme konusundaki çekinceleri tamamen ortadan kalktı. Şu an gecenin her saatinde yürüyüş yapan veya mendireklerde oltalarıyla balık yakalamaya çalışan insanları

PROJE Şile Limanı, İstanbul görmek mümkün. Alan gözle görülür bir canlığa kavuşmuş durumda. Tavsiyem Şile’ye gidenlerin Belediye Meydanı’nda bulunan teraslı balık restoranlarına veya cafelere uğrayarak liman manzarası eşliğinde güneşin batışını seyretmeleri ve gece ışıkların yanmasıyla oluşan ambiyansın zevkine varmalarıdır.

Projeye katılanlar

İşveren: İ.B.B. Şehir Aydınlatma ve Enerji Müdürlüğü Proje tasarımı ve proje direktörü: Mehmet Ekerbiçer, Aydınlatma Tasarımcısı, Mavi Boyut Aydınlatma Tasarımı & Danışmanlık Ürün tasarımı: ŞİLE FENERİ - Mavi Boyut Aydınlatma Tasarımı & Danışmanlık Uygulanan ürünler:

URBİS Endirekt aydınlatma direği (HEPER+MOONLIGHT), FİERO Dekoratif aydınlatma direği (HEPER+MOONLIGHT), ŞİLE FENERİ Bolard tipi armatür (MSM Aydınlatma), ORUS Bariyer tipi aydınlatma armatürü (THORN), LED ARMATÜRLER (ELİMSAN), SOLAR PANELLER (ELİMSAN)

Dergide s. 58.