Viyana Parkında Kromotoplar
Metin: Victoria Coeln, Kai Becker
Fotoğraf: Victoria Coeln
Güneşin batması ile birlikte karanlık, kentin üzerini kaplıyor. Gecenin içinden, açık renkli kaldırım taşlarının üzerinde dağılan küçük küçük ışık adacıkları öne çıkıyor ve insanları kendisine çekiyor. Hemen bu adaların içinde yer alan ışık direklerinden yansıyan gölgeler garip, çünkü bu gölgeler renkli! Meraklı ziyaretçiler yavaşça bu değişik mekana yaklaşıyor ve ışık adacıklarının içine giriyorlar. Çok zaman geçmeden, kendi bedenlerinin de kaldırım taşına renkli gölgeler verdiğini anlıyorlar. Işık oyunu başlıyor...
Oyunun sahnelendiği yer Avusturya’nın başkenti Viyana. Kentin merkezinde, hemen birinci ve dördüncü bölge sınırında, Karls Kilisesi, Teknik Üniversite, Müzik Derneği gibi sanatsal kurumların veya Viyana Müzesi gibi önemli mimari yapıların arasında Karlsplatz (Meydan) yer alıyor. Yerin altından üç metro hattı geçiyor, yerin üzerinde ise, bir eyalet caddesi üzerinde trafik akıyor. Aynı bölge içinde ayrıca, kapsamlı bir yenileme sürecinden geçerek değerlendirilen Resselpark yer alıyor. Parkın yeniden biçimlendirilmesi ile, yeşil alanlar konusuna yeni vurgular yapıldı. Parkın bitki örtüsü modernleştirilerek daha sadeleştirildi, park aydınlatıldı ve kentte yaşayanlar için 21. yüzyıla uygun modern bir görüntüye kavuşturuldu. Çalışmalarda ağırlık özellikle görüş orantılarına, genel güvenlik duygusunun artırılmasına ve parkın tüm görüntüsünün zamana uygun olarak yorumlanmasına verildi.
Yeniden şekillendirme çalışmalarının ana noktasını “Işık Alanları Kunstplatz / Karlsplatz“ projesi oluşturdu.
Kamusal alanların aydınlatılmasından sorumlu Viyana Sulh Yargıçlığı departmanı bu çalışma için sanatçı Victoria Coeln ile birlikte çalıştı. Bu işbirliğinin ortak amacı, günün karanlık saatlerinde ortam kalitesinin artırılması oldu. İdari birimler öncelikle yeni aydınlatma çalışması çerçevesinde uygulamaya alınan objektif ve subjektif güvenliğin en uygun biçimde sağlanmasına odaklandılar. Mevcut tüm yol bağlantılarına direk lambaları yerleştirdiler. Sert alüminyum dökümünden üretilen dörtbuçuk metre yükseklikteki lambalar, optik olarak uyumlu bir biçimde parkın görüntüsüne entegre oldu. 60 Watt’lık metal halojen ampuller ile donatılan direkler, yüzde 10 oranında bir tasarruf sağlarken, aydınlatma gücünü yüzde 300 oranında artırdı.
Temel aydınlatmanın yanı sıra ışık, parkın belli alanlarının öne çıkmasını sağlamak için kullanıldı. Burada ışık sanatçısı Victoria Coeln devreye girdi. Viyanalı sanatçı için bu projede en önemli husus, bireylerin kendilerini iyi hissetmelerine yönelik oldu. Parkı gezenlerde bu duyguyu, bir anda alışık olmadıkları ışık ve ışık renkleri ile karşılaşmalarıyla yaratmak istedi.
Victoria Coeln, Kromotop olarak adlandırdığı ışık alanlarını yaratıyor. Bugüne kadarki çalışmaları, sadece geçici etkinlikler için uygulandı. Viyana kenti ise ilk defa kamusal bir alanda yapılan kalıcı bir uygulamaya kavuştu. Fakat, Kromotop nedir?
Victoria Coeln, Kromotop terimini sanatsal olarak yaratılan, birçok renkli filtreden geçirilen, ışık kaynakları tarafından emilen bir ışık alanı olarak tanımlıyor. Bu tür bir ışık birimi, metnin başında tarif edilen yaklaşık dört buçuk metre yüksekliğindeki ışık direklerine sabitlenen dört projektörden oluşuyor. Lambalar renkli boyanmış cam filtreler ile kaplı ve yönleri aşağı doğru zemine yönlendirilmiş. Reflektörler ise, zemindeki her bir ışık alanı üstüste binecek şekilde monte edilmiş ve ayarlanmış.
Filtrelerin boyama işleminde renk yoğunluğu, renk nüansı ve doku gibi parametreler önem taşıyor. Boyama işlemi sırasında, üstüste binme esnasında istenilen renk karışımı oluşacak şekilde filtrelerin açıklığı ve renk nüanslarına dikkat ediliyor. Zemindeki difüz açık renk ışık duygusu, renkleri filtrelenmiş ışık kaynaklarının karışımından, bir tür anti prizmatik etkiden meydana geliyor. Yansıtılacak alanlar ne kadar aydınlık ise, kromotopların yansıttığı görüntü o kadar iyi oluyor. Ressel parkında mümkün olan en iyi efekti elde etmek için, ilgili zemin alanlarına açık renkli, neredeyse beyaz ve böylece iyi yansıtabilen taşlar döşendi.
Kromotopların renkli ışık görüntüleri ise yine malzeme ile temas etmesi sonucusunda, ışık dalgalarının yansıması ile beliriyor. Park ziyaretçileri, kromotopların etki alanına girer girmez boyanmış ışık aktif hale geliyor. Bir anda çok katmanlı, kaleidoskop türünde renk gölgeleri açık renkli taşlar üzerinde görülüyor. Ziyaretçilerin hareketleri üzerine her an yeni, hızla kaçan, geçici, maddesel olmayan görüntüler ortaya çıkıyor. Bazı kimseler için bu ışık adaları sürpriz ve şiirsel anları ifade ederken başkaları, kendilerini bir oyun ortamında buluyorlar. Işık sanatının bu biçimi bilinçli olarak parkın birçok yerine entegre edildi. İlk anda sadece keyifli bir an, kendini iyi hissetme olarak algılanma isteniyor. Sonra, zamanla belki ışık adalarından birini geçerken, ziyaretçi özel olan, boyanmış olan ışığın canlılığını da keşfediyor. Renkli gölge oyunu, saat onikide ışık kaynaklarının enerjisi düzenli olarak kapatıldığında sona eriyor. Geriye sadece bu durumu beklemeyen ve şaşıran ve oyuncul hareketlerinin bir anda anlamı kalmayan ziyaretçiler kalıyor.
Lyon kentinin Gerland Parkı’nda da Laurent Fachard, etkileyici bir biçimde renkli gölgelerin doğa ile birlikte uyumunu sergiledi. Gerland Parkı’nı gezenler, öncelikle bitkilerin gölgelerinden keyif alırken, Viyana’nın kromotopları, tamamen insanları çekiyor. Karlsplatz örneği, kent içinde gezinti yapanları memnun etmek için her zaman büyük etkinliklere gerek olmadığını sergiliyor. Kromotoplar ise kamu bütçesini dahi zorlamıyor. Tam aksine, kent için büyük fayda taşıyor. Sonuç itibariyle Viyana şehri, göreceli düşük yapısal ve finansal maliyetlerle, kentin çekiciliğini belirgin ölçüde artırdı.
Işık sanatı burada, şehirde yaşayanların ve turistlerin hayatına bir deneyim daha katarak kent kültürünün bir parçası olarak anlaşıldı.
Projeye katılanlar
İşveren: Viyana Belediyesi, MA 33 Peyzaj mimarisi: Anna Detzlhofer, Jakob Fina, Cordula Loidl-Reisch Işık sanatı: Victoria Coeln Kullanılan ürünler:
Temel aydınlatma: Philips Direk lambaları Minimilewide SRS 419; 60 Watt ampul ile donatılmış, Philips Metallhalogenlampen CosmoPolis.
Kromotop: her birinde dört projektör olan yedi aydınlatma birimi; Halotech 28 adet boyalı ışık filtresi, Robax camı üzerine Reprolux Sarımsı-beyaz Tegula beton taşından üretilmiş kaldırım taşı
Dergide s. 42.