4-Mevsim Bahçe Sistemi

Metin: Serena Tellini, Francesco Iannone, Kai Becker

Fotoğraf: Prisma

Dış alanlar için yeni bir aydınlatma sistemi mi? – Neden? Zaten ışık sektörü bize dış alan ve bahçelerin aydınlatılması için yeterli ölçüde ışık tayfı sunmuyor mu? Güncel teknik standartlar çerçevesinde geliştirilen tüm bu ürünler, caddeleri, duvarları veya mimarileri aydınlatarak tüm kullanım ihtiyaçlarına cevap veriyor. Öyleyse, başka neye ihtiyacımız var? Bunun cevabını, bitkilerin gece sahnelenmesi için tasarladıkları doğaya uygun bir lamba koleksiyonu ile tanınan Consuline firmasının aydınlatma tasarımcıları veriyor ve “Kullanım bakış açısı altında geliştirilmiş bir inovasyon“dan bahsediyorlar.

Aydınlatma tasarımcılarının hipotezine göre, bitkilerin aydınlatmasına yönelik piyasaya sunulan lambalar aslında doğaya uygun değil. Onlara göre, lambanın teknik kalitesi ve performansı ön planda işleniyor ve asıl objenin aydınlatması geri planda kalıyor. Çam ağacının nasıl aydınlatılması gerektiği sorusu, aydınlatma tasarımcıları Serena Tellini ve Francesco Iannone’ye, bugünkü ışık tekniğinin buna cevap veremediğini ve bahçeleri aydınlatma görevinin gerçek bir sanat olduğunu gösterdi. Bu tespitten yola çıkarak, ekip yeni bir geliştirme sürecini başlattı ve çalışmanın çıkış noktası olarak doğanın kullandığı unsurları ele aldı ve bir tür aydınlatma felsefesi ve yepyeni bir aydınlatma sistemi geliştirdi.

Doğada yapılan gözlemler ve gün ışığı koşulları, gün boyunca ışık koşullarının ve böylece bitki ve ağaç görüntülerinin sürekli değişim içinde olduğunu gösterdi. Doğanın oluşturduğu sahne, ışık ve gölgeler ile beslenen, tamamen birbirini tamamlayan elementlerden oluşuyor.

Aydınlatma tasarımcıları, bu iki aktörün oyunu içinde doğal biçimlerin dolu dolu ve heybetli bir biçimde kendilerini gösterdiklerini tespit ettiler. Günümüzde ağaçlar için çoğunlukla kullanılan dikey aydınlatma sistemleri genelde doğaya özgü kontrast oluşumlarını engelliyor, özellikle geceleri doğanın güzelliği tamamen bozuluyor. Bu tespitten yola çıkarak, doğanın kendi oluşumlarını örnek alma ve bitki dünyasını günün karanlık saatlerinde de ışık ve gölge içine yerleştirme fikri doğdu. Bunun dışında başka parametreler de değerlendirildi. Çünkü doğal bir elementin en uygun biçimde aydınlatılması için, kendi şeklinin ayrıntılarının ve “kişiliğinin“ ortaya çıkartılması gerekiyor, boyutunun ve mümkün olan büyüme hacminin hesaplanması gerekiyor ve görüntüsünün dört mevsimde nasıl olacağının tespit edilmesi gerekiyordu. Bugüne kadar yapılan çalışmalarda farklı bitki ve ağaç türleri, kendilerine özgü büyüme döngüleri içinde aydınlatma açısından büyük bir zorluk oluşturdu.

Bu tür bir fikrin geliştirilmesi için, sanayi tarafında yeniliklere açık bir ortak gerekiyordu. Consuline ekibi, bu tür bir ortağı, bir süredir 4Seasons Garden Systems olarak adlandırılan ürün serisini üreten yan kuruluşu Prisma Architectural’ın sahibi Performance in Lighting firmasında buldu. “4Seasons“ tanımı simgesel bir ad. Vivaldi’nin “Dört Mevsim“ini veya edebi metinleri hatırlatıyor. Ancak bunun ötesinde hayatın gelişimini anımsatıyor, sonuç itibariyle doğanın değişmeyen yapısı kendisini dört mevsimin ritminde ifade ediyor. 4 Mevsim Bahçe Sistemi sayesinde kullanıcı, ışık emisyonu ve lambaların konumu arasındaki oyunu en uygun bir biçinde hesaplayabiliyor. Sistem her bir özel uygulama alanının ihtiyacını karşılayacak şekide üç değişik temel model olarak sunuluyor.

Lambalar çoğunlukla uygulanılan 34x34 cm’lik kare şekillerde üretilmiş ve çeşitli geometrik şekil veya dekoratif elementler ile değiştirilebiliyor.

Aydınlatılacak objenin yüzeyine verilmek istenen ışık ve gölge efektlerine göre, takılabilir parçalar seçiliyor. Aslında geleneksel aydınlatmaya fark yaratan unsurlar, ışık ve gölgelerin karşılıklı değişim oyunu.

Sistem, vandalizme de dayanacak bir sabit uygulama olarak tasarlandı. Lambalar uygun parçaların takılması ile renkli ışık da yansıtabildiğinden, mevsimler yorumlanabiliyor, bir sahnenin özel elemanları öne çıkartılabiliyor veya festival türü geçici etkinlikler için ortam yaratıcı efektler verilebiliyor.

Teknik ayrıntıların geliştirilmesi dışında, aydınlatma tasarımcıları, lambaların en ideal konumlandırılmaları üzerinde de çalıştılar. Burada da yine doğayı kendilerine örnek aldılar. Buna göre örneğin, bitki dünyası kendi biçim dilini gösteriyor. Hemen görülmese de bitkilerin yapısı ve büyümesi de belli bir mantığı ve düzeni takip ediyor. Dolayısıyla bitkinin gövdesindeki yaprakların dizimi, doğanın rastgele isteği doğrultusunda değil, zeki bir düzene göre, yaprak yerleşimi öğretisinde tanımlanan filotaksi (Phyllotaxis) ile açıklandığı gibi oluşuyor. Bununla ilgili araştırma sonuçları örneğin, spiral biçimli yaprak yerleşimleri sayesinde bitkilerin ışığı en optimum düzeyde aldıklarını gösteriyor. Böylece bir yaprağın bir diğerinin tam üstüne gelmesi gibi ve birbirlerinin ışığını engellemelerine sebep olacak en kötü yerleşim olasılığı engellenmiş oluyor. Bu yaprak dizimi sistemi, bilinen Fibonacci sayılarının sayısal dizgisine dayanıyor ve altın kesitinin oranında gelişiyor. Aydınlatma tasarımcıları bu tür teorileri kendi peyzaj aydınlatma alanındaki deneyimleri ile karşılaştırarak, filotaksi prensibini ele alma fikrini buldular. Buna göre bitkilerin etrafında lambaların konumlandırılması için en uygun yeri tespit ettiler. Deneyleri sonucunda,

Fibonacci spirali boyunda lambaların yerleştirilmesi ile matematik işlemin grafik bir resminin oluşturulduğunu ve böylece ışık emisyonunun en uygun biçimde dağılımının yapıldığını gördüler.

Peki o takdirde, bir çam ağacını nasıl aydınlatmak gerekir? En azından ilk bakışta artık çok kolay. Ürün kataloğunda, uygulamacılara planlamanın ilk aşamalarında yardımcı olacak şekillerle gösterilmiş bir diyagram ve şablon sistemi yer alıyor. Daha kolay ifade etmek gerekirse, sistem şu şekilde işliyor: bitkinin görüntü şekli seçiliyor, şeffaf şablon üzerine yerleştiriliyor, böylece lambaların en uygun ışık kaynağı ve konumu belirleniyor ve uygun gölgelendirme olanakları seçiliyor – artık işlem tamam! Ancak dikkat, yardım almanız, sizi hobi olarak bahçıvanlık yapan birinden otomatik olarak bir aydınlatma tasarımcısı yapmıyor. Bunun için çok daha fazlasının gerektiğini, sistemi geliştirenler de özellikle vurguluyor. Bahçeleri aydınlatma işi, aydınlatma tasarımcısı için de malzeme konusunda ayrıntılı bilgi gerektiren ve çok deneyim isteyen, eskiden olduğu gibi bir sanat olarak kalacak.

Dergide s. 46.