Uniqa Tower, Viyana

Metin: Kai Becker

Fotoğraf: Werner Huthmacher

Yeni prestij yapılarının en son inşaat aşamasında, sigorta kuruluşu Uniqa’nın yönetim kurulu bina yüzeyini aydınlatma konusunda karar alıyor. Aydınlatma ile hem çok kaliteli hem de eşsiz bir çalışmanın gerçekleşmesi ve şirketin varlığının Viyana bölgesine yansıması isteniyor. Ancak aydıınlatma olanakları ve bunların teknik olabilirliği konusunda yönetim kurulunun çok açık bir fikri yok. Dolayısıyla, uygun bir aydınlatma konseptinin oluşturulması için aydınlatma uzmanları yarışa çıkarılıyor...

Geceleri kule dev bir reklam alanına dönüşüyor. Güncel yansıtma programının bir parçası, kurumsal kimlimin ana unsurlarından biri olan UNIQA yazısının akışı. Her 20 dakikada bir, yazı kuleyi iki ile üç kere dönüyor.

Gün içinde Uniqa binası: Kulenin değişim sanatı, karanlığın basması ile kendisini gösteriyor...

Her bir blok içine dörder LED yerleştirilmiş ve bloklar sekiz santimlik aralıklarla bir alüminyum profilin içine oturtulmuş.

Aydınlatma tesisatı mükemmel bir şekilde mevcut bina yüzeyine entegre edilmiş. Dışarıdan modülleri görmek mümkün değil.

Haziran 2004 tarihinde tamamlanan Uniqa Tower, Viyana’nın şehir merkezinin en belirgin mimari yapılarından kabul ediliyor. Bu konumlandırmayı bina, kendisini çevresinden öne çıkartan dış yüzeyindeki özelliklere borçlu. Bu bölge için sıradışı olan 75 metrenin yanısıra, kulenin eliptik temel kesimi, Uniqa logosunun mimarinin şekil diline yansıtıyor. Mimari alanda uygulanan bir başka mimari şeytanlı, çift kabuklu cam bina yüzeyi. Bu sayede binanın ve ofis mekanlarının doğal olarak havalandırılması sağlanıyor. İç mekanları tasarlarken, mimarlar yapının gelecekteki kullanıcıları için mümkün olan en iyi çalışma ortamlarını yaratmak istemişler. Örneğin tüm ofislerden dış alanlara bakış mümkün ve mekanlar en optimum seviyede gün ışığı alabiliyor.

1999 yılında Uniqa şirketinin kurucuları, geleceğe odaklı, şeffaf ve esnek bir şirketin kurulması hedefiyle ortaya çıkıyorlar.

Şirketin idari konuları ve pazardaki konumları ile ilgili stratejileri için geçerli olan bu hedeflerin, yeni firma merkezinin mimarisinde de kendisini yansıtmasını istiyorlar. Uluslararası açılan ihaleyi, Viyana’lı mimarlık bürosu Neumann ve Partner kazanıyor. Viyana’nın direkt Tuna kanalının yanında, gözde semti 1.inci bölgesinde 20 kat yükseklikteki ofis mekanlarının inşaatı başlıyor.

Mimar Heinz Neumann’ın teklifini değerlendiren şirket yönetimi, binaya taşınmadan önce, bina yüzeyinin aydınlatma tasarımı için sipariş vermiş. Uniqa’nın basın sözcüsü, Norbert Heller’e göre binada değişiklik yapılma kararı, şirket felsefesini görünür hale getirecek, bilinçli olarak başlatılan bir halkla ilişkiler çalışmasının devamı olarak anlaşılmış. Ancak o tarihte kimse bunun nasıl olacağı konusunda bir fikir sahibi değilmiş...

Sonuç olarak, aydınlatma tasarımını yaptırmak üzere bir yarışma hazırlanmış. Bonn’lu Ajans, “Licht Kunst Licht”, yönetim kurulunu, binanın mimarisini etkilemeden hatta kapatmadan, bu mimariye saygı gösteren bir konsept ile ikna etmiş. Aydınlatma tasarımcıları binanın tam alanı kullanılarak ışık ile oynanıldığı, mimariye doğal olarak entegre olan ve o şekilde de yorumlanabilen bir tasarım sunmufllar.

Bunu yaparken, Stefan Hofmann’ın ekibi yenilikçi aydınlatma tekniğinin uygulanması konusunda ısrar etmişler. Neyse ki, bu ısrar geleceğe odaklı işverenin de taleplerine uymuş.

Planlama kapsamında binanın 7.000 m²’lik cam yüzeyine

LED elemanları uygulanmış. Sadece kulenin en alt kısmı olan eşik tabanı, maliyetler açısından bu konsept içine alınmamış.

Konseptin teknik açıdan uygulanması kapsamında, planlamacılar çift duvarlı cam bina yüzeyinin 50 cm’lik ara alnından faydalanmışlar. Binadaki LED kafesinin konstrüksiyonu işi, Belçikalı Barco flirketine verilmiş. Sonuç kendisini, üzerinde 180.000 resim noktaları bulunan ve her biri kontrol edilebilen dev bir aydınlatma tesisatı olarak göstermiş. Her bir resim noktası içinde temel renkler kırmızı, yeşil ve mavi bulunuyor. Beyaz rengin yanısıra, düflünülebilen her renk oluşturulabiliyor. Bilgisayarla kontrol edilen toplam 370 birim, resim üreten sinyalleri tesisata gönderiyor. Saniyede 25 resim ile video kalitesinde görsel etki yaratılıyor.

LED’leri bina cephesine monte etmek için, LED’ler dörtlü gruplar halinde bloklara yerleştirilmiş ve bu bloklar sekizer cm’lik aralıklarla alüminyum profillerine tutturulmuş. Ustalar dikey olarak bu tür modüllerden 2900 adet monte etmişler. Özel olarak geliştirilen serbest asılı montaj sistemi sayesinde, elemanlar gerektişinde teknik yedek alet kullanmadan çıkartılabiliyor ve bakımı yapılabiliyor. İnanılmaz boyuttaki tekniğe rağmen, tesisat, inşaat sahiplerinin taleplerini tam olarak karşılıyor ve zarifçe mimari ile bütünleşiyor. Çünkü gün içinde aydınlatma tesisatının görüntüsü yapıyı gerçekten etkilemiyor.

Bina cephesinin görsel tasarımı hakkında Stefan Hoffman, ilk dönemde şirketin avans ödemeler konusunda çekimser kaldığını belirtiyor. Uniqa basınla ilişkiler birimine göre, projenin özellikle kaliteli ve eşsiz olmasının ön planda bulunduğu ifade ediliyor. Aydınlatma tasarımcıları tarafından geliştirilen aydınlatma konsepti bu taleplere fazlasıyla karşılık vermiş. Medya tasarımcısı Mader, Stublic ve Wiermann ile birlikte 3D-simulasyon filmleri hazırlanmış, filmler daha sonra “Licht Kunst Licht” tarafından yapı sahiplerinin görüşlerine sunulmuş. Uniqa yönetim kurulu konsepte hayran kalmış ve sonuç olarak sadece içerik ve şekilsel geliştirme çalışmaları için ödemeler yapılmaya başlanmış. Bu ödemelerden birisi görselin renk spektrumu ile ilgiliymifl. Burada değerlendirmeler şirketin kurumsal kimliği üzerine odaklanmış. Firma kendisini daha çok mavi renklerle sunduğundan, aydınlatma senaryosunun renk paletinden kırmızı ve turuncu renkler çıkartılmış.

Teknik açıdan bakıldığında, bina cephe görseli ile ilgili olanaklara hiçbir sınır konulmamış. Monokromdan rengarenge kadar, her şey mümkün; yine de çekimser kalınmış. Uniqa basınla ilişkiler biriminden alınan bilgilere göre aydınlatma tesisatı şu anda iki farklı görseli yansıtabiliyor: İlk görsel 2005 yılının Noel’inde başlatılmış, ikincisi ise Nisan 2006’da devreye sokulan “Twists and Turns” programı. Halen gösterimde olan videonun temel motifi, LED modüllerinin montaj şekli ile oluşturulan bir çizgi. Bu ışık çizgileri yapıyı farklı istikametlere doğru yorumluyorlar. Bunu yaparken hız, konstelasyon ve şekiller programlama kapsamında sürekli değişiyor. Temel yapısı içinde, görsel mimarinin dinamik şekline uyuyor. Hareketli ışık ve kafes konstelasyonları yapının mevcut konstrüksiyonundan çıkarak geliştiriliyor. Medya tasarımcılarının tanımı bu şekilde. Bütünün bir başka parçası ise, firmanın Uniqa logosu. 20 dakikalık aralıklarla iki ile üç kere binanın etrafını dönüyor. “Twists and Turns” videosu, medya tasarımcılarının web sitesinden (www.webblick.de) görülebilir.

Viyana’da kulenin gösterisi karanlığın basması ile başlıyor, gece yarısı tesisat kapanıyor. Yetkili makamlar ve bölge idaresi ile kararlaştırıldığı gibi, ışığın yoğunluğu saat 22:00’den sonra yarı kapasite düşürülüyor.

Peki, asıl yapılmasını teklif eden ancak planlamasına katılmayan mimar acaba cephe aydınlatmasına ne diyor? Fikrini sorduğumuzda, projenin uygulamasından memnun olduğunu söylüyor. Ancak mimara göre, binanın eğik alt kısmının da tasarımcılar tarafından entegre edilmesini tercih edeceğini ifade ediyor. Ona göre, tasarım içinde yapının tamamı çok daha iyi öne çıkarılırdı. Binanın kendisi Ekim ayında “Bauherrenpreis 2006” (yapı sahibi ödülü 2006) ödülünü aldı. Bu arada jüri, özellikle ödülü alma gerekçesi ile ilgili ve aydınlatma tesisatı hakkında pozitif görüşlere yer verdi.

Bu gayet yerinde yapılmış bir kompliman, çünkü aydınlatma tasarımcıları, zaten belirgin bir mimarinin özenle altını çizen bir aydınlatma çözümü geliştirmişler. Tesisatın teknik olanakları neredeyse her tür şekil ve efektin oluşturulmasını sağlasa da, buradaki görsel, çekimser ve gösterişsiz. “Licht Kunst Licht” ve medya tasarımcıları tarafından gerçekleştirilen konsept, Viyana’nın gece görüntüsüne uyumlu bir şekilde yerini almış. Bundan sonra ancak kulenin gelecekte bir Noel ağacı gibi rengarenk ortaya çıkmaması istenebilir. Ümit edelim ki, şu anda yeni bir görsel konseptin üzerinde çalışan işletmeciler aynı görüşleri paylaşsınlar.

Uniqa firması her koşulda aydınlatma konseptinden faydalanıyor. Aydınlatma tasarımcıları tarafından geliştirilen LED cephe sayesinde, kurumsal kimliği neredeyse tüm Viyana’lılar tarafından tanınıyor. Stefan Hofman’a göre, projenin başında, 2004 yılının yazında hiçbir taksi şöförü, “Uniqa Kulesine, lütfen“ denildiğinde, bu kulenin nerede olduğunu bilmiyordu. Bugün ise flöföre “ışıldayan kuleye lütfen“ demeniz yeterli.

Kulenin alt seviyesindeki eğik yapı ve cephe kısmı, ki eleştirel sesler tarafından “mimari yanlışlık” olarak değerlendiriliyor, aydınlatma tasarımcıları tarafından konsept içine alınmadı. Yapının mimarı ise, bu kısmında diğer aydınlatılan bölge ile bütünleştirilmesini isterdi.

Projeye katılanlar

Mimarlar: Neumann & Partner, Viyana (www.neumannundpartner.com)

Aydınlatma tasarımı montajı LED kafesi: LichtKunstLicht Bonn, Berlin (www.lichtkunstlicht.de) Proje sorumlusu: Stefan Hofmann Proje sorumlusu Uniqa: Ernst Morgenbesser, Viyana (www.uniqa.at)

Video görüntüsünün konsepti ve uygulaması: Mader, Stublic, Wiemann, Berlin (www.webblick.de) Kullanılan ürünler:

LED tekniği: Barco, Kontrijk/ Belçika (www.barco.com)

Geceye özgü renklerin ve huzursuz şekillerin kombinasyonunda, cephe etksi değişiyor. Uyumlu ve sessizce geceye karışan “Twist ve Turns”lerin yerini burada önce şehrin kalbine kendisini zorla sokan sonra gecenin ilerleyen saatlerinde yavaş yavaş azalan, keskin bir değişim alıyor.

Dergide s. 26.