Boğaziçi Köprüsü, İstanbul

Metin: Engin Cebeci, Oğuz Gülsoy (Philips)

Fotoğraf: Kaan Verdioğlu

İstanbul Boğazı, Avrupa ile Asya kıtalarının birbirine en çok yaklaştığı yerdir. 20. yüzyılın ikinci yarısında İstanbul kentleşmesinin hızla gelişmesi, kentin yerleşim durumunun özelliği ve Avrupa- Asya arasındaki büyük trafik artışı Boğaziçi’ne köprü yapılmasını zorunlu kılmıştır. Yapımına 1970 yılında başlanan ve 29 Ekim 1973 yılında tamamlanarak dönemin Cumhurbaşkanı Fahri Korutürk tarafından hizmete açılan 1074 metre uzunluğundaki Boğaziçi Köprüsü, Avrupa ve Asya arasında ilk sabit bağlantı olma özelliğini taşımaktadır.

Avrupa Birliği tarafından 2010 yılında Avrupa Kültür Başkenti olması onaylanan İstanbul’u bir dünya kenti haline getirmeyi hedefleyen çalışmalar bünyesinde devam eden tarihsel eserlerin ve kent sembollerinin dekoratif olarak aydınlatılması kapsamında, dünyanın iki kıtayı birbirine bağlayan tek asma köprü olma özelliğini koruyan Boğaziçi Köprüsü de dekoratif olarak aydınlatıldı. Dünyada sadece asma köprüleri ile hatırlanan şehirlerin varlığı göz önüne alınırsa iki kıtayı birleştiren ve 33 yıldır İstanbul’un en önemli simglerinden biri olan Boğaziçi Köprüsü’nün dekoratif aydınlatması kentin kültürel gelişimi açısından büyük önem taşımaktadır.

Boğaziçi Köprüsü dekoratif aydınlatmasında, aydınlatma gereci olarak en son teknoloji ürünü LED sistemleri kullanıldı. LED sistemlerinin en önemli özellikleri arasında, standart ışık kaynaklarından farklı olarak birçok değişik renkte ışık elde edilebilmesi, çok uzun çalışma ömrüne sahip olmaları ve çok düşük enerji sarfiyatına sahip olmaları sayılabilir. Boğaziçi Köprüsü’nün mevcut aydınlatma sistemi 182 kW elektrik gücü harcamasına rağmen yeni tesis edilen aydınlatma sistemi yaklaşık %50 daha az enerji harcamaktadır. Çeşitli aydınlatma efektlerine olanak tanıyan yeni sistemin yazılımı bilgisayara yüklendikten sonra renk ve ışık gösterileri yapılmasına imkan yaratmaktadır. Dünyaca ünlü asma köprülerin ışıklandırma sistemleri de gözönüne alınarak hazırlanan yeni aydınlatma ile bir yandan ciddi bir enerji tasarufu sağlanırken diğer yandan dekoratif görünümü nedeniyle İstanbul Boğazı çok farklı bir silüet kazandı.

Boğaziçi Köprüsü aydınlatmasında genel olarak üç tip LED’li aydınlatma armatürü kullanıldı. Köprü kolonlarının aydınlatması için 120 cm uzunluğunda modeline göre 45-60W arası enerji tüketen LEDLINE tipi ürünler, korkuluklarda 60 cm uzunluğunda 13W enerji tüketen ve değişik açılardan rahatça görülebilmesi için prizmatik bir camı olan LEDLINE tipi ürünler, askı halatlarında ise 4,5W enerji tüketen ve içerisinde birer adet kırmızı, mavi, yeşil ve beyaz renkte 1W’lık “Power Led” bulunan LED MODÜL armatürler kullanıldı.

Bu değişik tipte armatürlerin istenen seviyede ve sürede yakılıp söndürülebilmesi için özel bir kontrol kumanda kablosu ve lambalara gerekli enerjiyi taşıyacak enerji kablosuna ihtiyaç vardır. Karayolları binası kontrol kulesinde bulunan merkezi bilgisayar sisteminden kumanda ve kontrol bilgileri, fiber-optik kablolar üzerinden taşınan TCP/IP protokolü vasıtası ile köprünün sekiz ana noktasına ulaştırılır. Bu noktalardaki elektronik adresleyicilerden her bir LED lambaya özel kontrol sinyali ise bölgesel kontrol modülleri ve DMX haberleşme protokolü ile ulaştırılır. Enerji ise köprü üzerinde yol seviyesinde, düğüm noktalarında ve kolonlar içersinde bulunan enerji panolarındaki güç kaynaklarından sağlanır.

Rakamsal değerlere bakılacak olursa askı halatları aydınlatması için 1760 adet LED MODÜL, ana kabloda düğüm noktaları aydınlatması için 664 adet led modül, korkuluk aydınlatması için 478 adet prizmatik camlı 60 cm LEDLINE armatür ve kolon aydınlatmalar için deniz seviyesi, yol seviyesi ve kolonların tepe seviyeleri olmak üzere üç farklı seviyede toplam 852 adet 120 cm LEDLINE armatür kullanıldı. Askı halatı ve ana halat üzerindeki düğüm noktalarındaki LED MODÜL armatürlerin kontrolü için 6304 kanal bilgi saniyenin onda biri sürede kule kontrol binasından LED armatürlere sürekli olarak iletilir. Bu sayede akıcı ve sürekli ışık senaryoları oluşturulması mümkün kılınır. Korkuluk aydınlatması ve kolon aydınlatmaları için ise toplamda 2318 kanal bilgi taşır. Kanal sayısının çokluğu köprü üzerinde kullanılan armatürlerin hepsinin ayrı zamanlarda çeşitli senaryolara göre ayrı ayrı kontrol edilebilmesini sağlamak içindir. Bu durum köprünün yeni aydınlatma sisteminin geleneksel yak-söndür sabit dekoratif aydınlatmalardan farklı olarak çeşitli ışık senaryolarının uygulanabileceği dinamik bir aydınlatma olmasına imkan vermektedir.

Aydınlatma tasarımı: Ramazan Yüksel (Boğaziçi Köprüsü Baş Mühendisi / Karayolları) Jasmine van der Pool (Aydınlatma Tasarımcısı / Philips) Proje sahibi: Karayolları 17.Bölge Müdürlüğü Proje mükellefi: Aydınlık Elektrik Kullanılan ürünler: Philips Ledline ve Ledmodul armatürleri

Dergide s. 60.