İsveç Evi, Washington

Metin: Eva Persson, Kai Becker

Fotoğraf: Patrik Gunnar Helin

İsveç’li diplomatlar Amerika Birleşik Devletleri’nin başkentinde yer alacak yeni elçilik binaları için çok uzun beklemek zorunda kaldılar. Sonra, 2006 yılının sonbaharında, kendi ülkelerini gerçekten yansıtacak bir binaya kavuşma rüyaları gerçek oldu ve İsveç Evi, Potomac nehrinin en üst seviyesinde kapılarını açtı. Kullanılan malzeme İsveç geleneğine açık bir referans veriyor, açıklığın ve şeffaflığın göstergesi. Artık çok katlı binada İsveç tarzında diplomasi uygulanıyor, yaşanıyor ve kutlanıyor. Binanın içindeki ve dışındaki atmosfer, İsveç’li aydınlatma tasarımcıları sayesinde İsveç tarzı yaşamı sergiliyor.

Nihayet İsveç Washington’a gelmeyi başardı! İsveç Evi (The House of Sweden) nehrin kenarında gururla yer alıyor, Washington’un ufuk çizgisinde kolayca tanınan bir işaret. Görmemeniz mümkün değil. Washington Post gazetesine yazan mimar ve fahri Profesör ünvanına sahip Roger K.Lews, İsveç Evini, geceleri Potomac nehrinin kenarında öne çıkan bir bina olarak tanımlıyor. Amber renkli ışıklardan oluşan bantları karanlıkta uçaktan dahi görülebiliyor.

Ancak bunun çok uzun bir hikayesi var. Yıllar önce inşa edilen İsveç Evi menmuniyetsizlik ve üzüntünün simgesiydi. 35 yıl süreyle elçilik personelleri kiralanan yerler ile yetinmek zorunda kaldılar. Kiralanan binaları sıklıkla, yaşamın tamamen başka bir köşesine ait kiracılar ile paylaştılar. Tüm önemli dünya ulusları içinde İsveç, kendi elçilik binası olmayan tek ülkeydi. Bunu ebediyen değiştirecek ve tamamen temsil etme fonksiyonlarının ötesine geçeçek tarzda yeni bir elçilik binası tasarlandı. Projenin geliştirme kısmı, aynı zamanda binanın sahibi olan İsveç Ulusal Mülkiyet Kurumuna aitti. Yeni bina konseptine, elçiliğin kiralayabileceği ve büyük bir olasılıkla ileri tarihlerde satın alabileceği alanlara ek olarak 19 daire ve bir etkinlik merkezi de dahildi. Diplomasi, kültür ve iş ortamının arasında köprü oluşturma ile ilgili bu yeni strateji ilgi ve coşku ile karşılandı. Daireler son derece popüler oldu. Kullanıcılar arasında Volvo ve Saab ve de Dünya Bankası’nın Başkan Yardımcısı bulunuyordu.

1997 yılına kadar tasarımcılar uygun bir yer arayışını sürdürdüler ve nihayet Potomac kenarındaki yeri buldular. İsveç Evinin şu anda bulunduğu alanı satınalmak için ilk görüşmeler hemen başarı ile sonuçlanmadı. 2002 yılında, Georgetown’da bir arazi bulundu. Bundan sonra işler hızla gelişmeye başladı: aynı yıl içinde bir tasarım ihalesi açıldı ve ihaleye beş İsveç’li mimarlık bürosu davet edildi. Kendilerinden “Açıklık ve Şeffaflık” gibi kilit kelimelere dayanan bir konsept hazırlamaları talep edildi. Bina İsveç’i temsil edecek ve ülkenin mimarisi, şekli, tasarımı ve malzemeleri ile ilişkilendirilen beceriler gösterilecek ancak İskandinav ülkesinin köklerini ve geleneklerini de adresleyecek ve yansıtacaktı. 2004 yılının başlarında proje sahibi, Berlin’deki Elçilik binasını da gerçekleştirmiş olan Gerd Wingardh’ı ve mesai arkadaşı Thomas Hansen’i ihalenin kazananları olarak seçti. Kısa bir süre sonra inşaat başladı.

İki buçuk yıl sonra elçilik çalışanları binaya taşındı. Elçi Gunnar Lund’un Washington Life Magazine dergisinin muhabirine “Her şey çok tanıdık ve hala daha beni sürpriz ve mucizelerle şaşırtmayı sürdürüyor “ dediği bildiriliyor. Görünen o ki İsveç elçisinin binadan yüksek beklentileri karşılanmış. Ancak, bu binada oturanların kimler olduğunu gösteren bayraklar ve işaretler unutulduğunda, dışarıdan gelen veya binaya bakan biri bunun bir İsveç Elçiliği olduğunu ve başka bir Amerikan büro bloğu olmadığını nasıl söyleyebilir?

Projeye günışığı koşulları açısından bakılırsa, binanın dış görüntüsü, öncelikli tasarım hedeflerini açıkça karşılamış olduğu kanıtını taşıyor. Yedi kata yayılan parlaklık, istenilen açıklığı ve şeffaflığı sağlıyor. Bina içinde yaşayanlar ve çalışanlar için şu anlama geliyor: bol günışığı.

Mimarların temel konseptine uygun olarak binanın farklı seviyeleri farklı amaçlara yönelik: ana giriş seviyesinde resepsiyon, büyük bir sergi salonu ve etkinlik alanı ile ilgili diğer odalar bulunuyor. İsveç Elçiliği’nin büroları ise aynı seviyede arkaya doğru yer alıyor.

Giriş seviyesinin altında iki kat daha bulunuyor. Birinci alt kat bir oditoryum, konferans salonları ve farklı türde etkinlik alanlarından oluşuyor. Binanın doğu tarafındaki alan Rock Creek’e doğru eğim yapıyor. Bu tarafta binanın bazı yüzeyleri parlak aydınlatılmış. En alt kat park alanı olarak ayrılmış.

Potomac’den bakıldığında binanın ana girişi görülüyor. Dört kat tamamen parlak ışıklandırılmış, gün içinde iç alanlara yeterli miktarda günışığı giriyor. Ana giriş seviyesi, genel resepsiyon ve büyük bir sergi alanından oluşuyor. Balkonlar, ikinci ve üçüncü seviyelerde yer alan 19 apartman dairesine ait. Gece ışıklandırıldığında, amber renkli balkonlar gerçekten göz kamaştırıcı. Soğuk beyaz ışık öncelikle birinci katta yer alan ofis alanlarında kullanılmış, böylece balkonların sıcak ışığına ilginç bir kontrast oluşturuyor. Ana girişe götüren basamaklara yerleştirilen LED fikstürleri yönlendirmeye destek oluyor. Zemin katın yüzeyi geri planda tutulmuş ve kolonlar, gizlenmiş downlight’lar ile aydınlatılıyor.

Giriş seviyesinin üzerindeki kat İsveç elçiliği bürolarına ayrılmış. Bu seviyenin üzerindeki iki kat dışarıdan tüm binanın etrafını dolaşan ahşap kaplı balkonları ile kolayca algılanabiliyor. İşte burada 75 ile 260 metrekare arasında alanlara sahip 19 daire bulunuyor. En üst katta, kültürel etkinlikler ve toplantılar için de kullanılabilen çatı bahçesi yer alıyor.

Mimari hemen bina sahibinin özelliklerini ortaya çıkarmasa da, iç alanların dili kristal kadar ortada:burası İsveç, evden eve. Konferans bölgesi, İsveç’in dağ göllerine atıfta bulunur gibi küçük bir gölete sahip. Suyun etrafına, İsveçli bir mimar ve tasarımcı tarafından tasarlanan park mobilyaları ile donatılmış bir oturma alanı yaratılmış. Çok amaçlı olarak kullanılan alanın önündeki Alfred Nobel adını taşıyan bekleme salonunda İsveç’ten 100 fotoğraf yer alıyor. İsveç kültürü ayrıca İsveç’li sanatçı Ingegerd Raman’ın çalışmaları ile temsil ediliyor. Çalışmalar binanın farklı yerlerinde sergileniyor. Daireler de açıkça İsveç havasını yansıtıyor: şekil dili ne savurganca ne de lüks, ama daha çok saf, sade ve fonksiyonel. Ahşap zemin “İsveç üretimi”, mutfak

Üst balkonların alt kısmı endirekt aydınlatılmış. Balkon korkuluklarının içe bakan tarafına monte edilen flüoresanlar, balkon korkuluklarının, ışığı aşağı doğru yönlendiren yansıtıcı olarak görev yapmasını sağlamış. Bu donanımdan gelen ışık bir üst katta bulunan balkonun alt kısmına endirekt ışık veriyor.

İlk sıradaki balkonların altını aydınlatmak için, zemin katta binanın cephesine kompakt flüoresanlar ile donatılmış genel kullanımda olan armatürler monte edilmiş. Zemine yerleştirilen ilave lambalar ile balkonun alt seviyesinin alt kenarının köşeleri öne çıkartılıyor.

Smaland’da yapılmış, mobilya ve aksesuarlar ise İkea’dan.

Göz alabildiğince İsveç. Peki ışık nasıl? İnşaat şantiyesi henüz başladığında bu proje için İsveç aydınlatma tasarım uygulamaları Ljusarkitektur firmasından Kai Piippo, Eva Persson, Niklas Ödmann ve Clara Fraenkel davet edilmiş. Kendilerinden, evden binlerce kilometre mesafede olan Washington’da bulunan binanın cephesinde Kuzey Işıklarının tipik özelliklerinin gösterilmesi istenmiş. Aydınlatma tasarımcısı Eva Persson’a göre, Kuzey Işıklarının ana özelliklerinden biri, doğal ışığın doğal ışık koşullarında şafak sökerken ve akşam karanlığında yavaşça değişmesi ve tüm renk tayfını içine alarak geçmesi. İsveç’teki ışık çoğu zaman güneşin düşük bir açıda olmasından ve havadan etkilenir. Hava, nem oranı daha yüksek olan diğer ülkelere göre son derece berraktır. Aydınlatma tasarımcılarının inşa edilecek elçilik binası için baz aldığı ana fikirler bunlardı.

Mimarlar binanın dışarıdan görüntüsünü göstermek için aydınlatma tasarımcılarına, İsveç Evi’nin 3 boyutlu bir maketini hazırladılar. Bu uygulama son derece önemli bir özelliği öne çıkardı: bina yüzeyinin bazı bölümlerinin üzeri ahşap şekillerde parlayacaktı. Karanlık ile birlikte bina geleneksel bir İsveç feneri gibi parlar görünümdeydi. Aydınlatma tasarımcılarının yaratmayı hedefledikleri işte bu efektti.

Balkonlar, görülebilen ahşap elemanlara sahip. Aslında bir ahşap ve cam laminattan oluşuyorlar. Bilgisayar üzerinde yaratılmış ahşap dokusu şekilleri iki cam tabla arasına sandviç gibi duruyor. Görsel canlandırmada, bu kaplama çevre alana amber renginde ışık yayan bir parlayan bant gibi görünüyor. Bu aydınlatma efekti, binanın gece görüntüsünün temel özelliği olacaktı.

Ekip proje için en uygun çözümü bulmak amacıyla Ljusarkitektur’un laboratuarında bir dizi tam ölçekli testler gerçekleştirdi. Sonuç olarak, balkon korkuluklarının iç kısmına flüoresanların yerleştirilmesi ile sağlanacak endirekt aydınlatma konsepti ortaya çıktı. Balkon korkuluğu, cam panellere daha çok ışık veren bir yansıtıcı görevini üstlendi.Bu fikstürlerden gelen ışık ayrıca endirekt olarak bir üstte bulunan balkonların alt alanını aydınlattı.

En alt seviyedeki balkonun alt kısmı bu şekilde aydınlatılamayacaktı, bu da alternatif bir çözümün üretilmesi gerektiği anlamına geliyordu. Diğer balkonlara benzer bir efekt elde etmek için, zemin katın bina cephesine flüoresanlar ile donatılmış piyasada satılan lambalar monte edildi. Balkonun en alt seviyesinin alt kısmını zemine yerleştirilen ek lambalar ve avizeler aydınlatıyor. Bu fikstürler metal halojenür ampuller ile donatılmış ve alt yüzeyin eşit ışıklandırılmasını sağlıyor.

Bina cephesinin aydınlatması dışında, dış alan aydınlatması downlight’lardan oluşuyor. Downlight’lar ana girişe giden rampayı ve basamaklara belli bir kalıp yapısında gizlenen LED yuvaları ana girişe giden yönü belirginleştiriyor. Direkt ve endirekt ışığın karşılıklı oyunu, binanın içinde de devam ediyor. Zemin katta giriş yapılan ilk bölüm, elçilik, konferans merkezi ve çok amaçlı kullanım için ayrılan salonun resepsiyonları bulunan lobi. Sıklıkla kullanılan bu alan perfore edilmiş bir tavana sahip ve içerden ışık “saçıyor”. Perforasyon bulutları andıracak şekilde yapılmış ve delikler salonun ortalarına doğru daha sıklıkta ve duvarlara doğru daha seyrek, dolayısıyla bir ışık bulutunu andırıyor. Bina yüzeyindeki ahşap desenli camdan gelen sıcak ışığa kontrast olarak, perfore tavanın üstüne doğru bir çizgide yerleştirilmiş flüoresanlar soğuk renk ısısına sahip.Lambalar beton duvara yönlendirilmiş. Işık buradan doğruca perfore panellere yansıyor ve bunların arasından alana yayılıyor.

Giriş seviyesi aynı zamanda resepsiyon bölgesi ve sergi salonu. Bu bölge için aydınlatma tasarımcıları perfore edilmiş bir ahşap tavan geliştirmişler. Kompakt flüoresanlar karanlıkta ahşabın arkasından ışık veriyor. Perforasyon dokusu düzensiz, dolayısıyla bir ışık bulutunu andırıyor. Düşük voltajlı tavana gömülü monte edilebilen downlight’lar gerekli ortam ışığını ve yönlendirilebilen spotlight’lar vurgulama ışığını veriyor.

İlave ortam ışığı ahşap tavana gömülü biçimde monte edilen downlight’lardan sağlanıyor. Hepsi ayarlanabiliyor ve sergilemek üzere yerleştirilen objelerin vurgulanması için kullanılıyor. Lobi bölgesinde ışık bulutlarını yaratan ışık noktaları, elçilik binasının koridorlarında da devam ediyor. Ancak burada çok daha genişleri uygulanmış, örneğin “Dot” olarak adlandırılan yuvarlak biçimli flüoresan fikstürler kullanılmış.

Elçilik çalışanlarının asıl ofis alanları birinci katta yer alıyor. Aydınlatma tasarımcıları, ofis alanlarının aydınlatması ile de görevlendirilmiş. Genel olarak yaklaşım İsveç’teki ofislerin aydınlatmasına benzer yapıda. Alanlar, düz çizgide yerleştirilen flüoresanlar ile donatılmış direkt/endirekt sarkık fikstürler ile aydınlatılmış. Konferans salonlarına da, duvarların aydınlatması için yönlü gömme halojen spotları olan aynı fikstürler kullanılmış.

Aydınlatma tasarım ekibi, elçilik ofislerinin iki kat üzerindeki seviyenin aydınlatmasını üstlenmişler. Aydınlatma tasarımının yapılacağı alan, daireler. Eva Perssons’a göre, İsveçliler oturma odalarında sıcak beyaz ışığı tercih ediyorlar, muhtemelen soğuk kış hava koşullarına karşı bir tepki. Bu nedenle oturma odaları öncelikle akkor veya halojen lamba ile aydınlatılmış. İsveç Evi’ndeki gün ışığını da alan daireler için aydınlatma tasarımcıları, sabit ve yön verilebilen gömme halojen spotların kombinasyonunda bir uygulamayı seçtiler. Uygulamada kullanılan ürünler genelde İsveç yapımı idi ve siyasal olarak temsil ettiği ülkenin yapısına sahip bir bina yaratma fikrine uyuyordu.

Black Box (kara kutu) olarak adlandırılan Alfred Nobel Salonu için özel bir çözümün geliştirilmesi gerekiyordu. Konferans merkezi kompleksi içinde yer alan bu siyaha boyalı geniş oda, bilinçli olarak çeşitli amaçlar için kullanılmak üzere esnek bir yapıya kavuşturuldu. Aydınlatma tasarımının da aynı ihtiyaçları karşılaması bekleniyordu. Çözüm olarak genel aydınlatma, yüzer

Merdivenlerden, İsveç elçiliğinin bulunduğu birinci kata çıkılıyor. Işık noktaları, lobideki ışık bulutunun elçilik koridorlarında da devam etmesini sağlıyor. Ancak burada çok daha büyük ölçekli, örneğin “Dot” olarak adlandırılan yuvarlak biçimli flüoresan fikstürler kullanılmış. Bu seviyede ahşap da, temel tasarım elemanlarından. Duvarlar, tavanlar ve zeminde ahşap uygulanmış. Ahşap tavanların her yeri eşit biçimde perfore edilmiş ve burada arkadan aydınlatılmamış.

Kompakt flüoresan lambaları ile donatılmış direkt/endirekt ışık veren armatürler ofis alanlarının fonksiyonlarına göre aydınlatılmasını sağlıyor. Gizlenerek monte edilen halojen spotlight’lar duvarları aydınlatıyor.

Black Box olarak adlandırılan çok amaçlı kullanıma yönelik hazırlanmış ve tamamen siyaha boyanmış penceresiz salon zemin altındaki birinci katta yer alıyor. Bu mekanın genel aydınlatmasını flüoresanlarla donatılmış sarkık ışık kutuları sağlıyor. Ray üzerine monte edilmiş spotlight’lar ise vurgu aydınlatmasına olanak sağlıyor.

bir ışık diskinden çıkıyor hissini verecek şekilde tasarlandı. Yüzer disk, sarkık bir ışık diskinin şeklini alıyor ve günışığı ısısını ve/veya beyaz ışığı üreten flüoresanlarla donatılmış. Aynı çizgide monte edilen halojen spotlight’lar, gerektiğinde vurgulayıcı ışığı veriyor. Tüm lambaların finişleri siyah renginde ve siyah salonla tamamen uyum içinde. Bakanlar sadece ışığın etkisini görüyor.

Bina 2006 yılında tamamlandı ve elçiliğin açılışı, İsveç Kralı ve Kraliçesi tarafından yapıldı. Tüm bu olaylar coşkuyla Amerikan basını tarafından takip edildi. Haberler, İsveç elçisi ve ailesinin hayatında son derece büyük bir ilgiyle izlendi. Başka medya kuruluşları ise heyecanla binanın kendisi hakkında yazılar yazdılar. Bunun nedeni kısmen, binanın kesinlikle Amerikalıların dünyanın farklı köşelerinde inşa ettikleri veya yerleştikleri tipik elçilik mimari türüne sahip olmaması dışında, nehrin kenarında yer alan ilk yabancı elçilik olmasından kaynaklanıyordu. Bunun da sebebi tabiki yoğun cam kullanımı ve kamusal ve resmi faaliyetlerin tek bir çatı altında birleştirilmesine dayanıyordu. İsveç Evi boynunu uzatıyor ve elçilik binalarının iyi çalışması için güçlendirilmiş sığınaklar biçiminden oluşması gerekmediğini haykırıyor. Elçi Washington Post’a beyanatında şöyle diyor: “Bizim gibi açık olmaya kalkışacak çok az ulus var, biz yapabiliyoruz”.

Balkonların aydınlatılması sayesinde mimari bir hayli dikkat çekiyor. “Geceleri bina Viking altını gibi parlıyor” diyor Washington Post gazetesinden Linda Hales. Aydınlatma tasarımcıları, aydınlatma konseptini Washington’un şafak ve gün batımını andıran, yeniden kurgulanmış ve hatta Kuzey ışıklarının ileri teknoloji versiyonu olarak görüyorlar. Binayı kullananlar da aydınlatma tasarımından memnun görünüyorlar. Elçilik ekibini yöneten Mats Widbom, mesai arkadaşlarının aydınlatma konseptinden çok memnun olduğunu söylüyor. Özellikle ışık bulutları ve geceleri görünen fener efektleri çok beğeniliyor.

İsveçliler açık ve kozmopolitan insanlar ve herkesin kendi izlenimlerini kazanması için İsveç Evi’nin kapılarını ziyarete açıyor. Binanın açılışı ile aynı zamanda İsveç ile iş ilişkilerini, kültür, sanat, müzik ve mutfağını teşvik edecek ve bu vesile ile İsveç ile Amerika arasındaki bağları güçlendirmeyi amaçlayan 18 aylık bir program başlatıldı.

Projeye katılanlar

Mimarlar: Wingard Architects, Gotheburg / İsveç, Gernd Wingardh ve Thomas Hansen Aydınlatma tasarımı: Ljusarkitektur (www.ljusarkitektur.se) Kai Piippo (baş tasarımcı), Eva Persson (proje yönetimi), Niklas Ödmann ve Clara Faenkel Uygulamada kullanılan ürünler:

İç alanlar

Lobi, çok amaçlı kullanımlı salon, konferans salonu: Panos S100 aşağı çekilebilen, görünmeyecek şekilde monte edilebilen spotlight’lar, 1x50 Watt QR-CBC51, Zumtobel Staff Lobi ve çok amaçlı kullanımlı salon: Pole 50 flüoresanlar, 1x35 Watt T5, 4000K, Smedmarks Inc.

Koridorlar: Görünmeyecek şekilde monte edilebilen flüoresanlar Dot, 1x55 Watt T16-R, 3000K, Ecophon/Ecolux Ofis ve konferans odaları: Ten line, sarkık flüoresanlar, 3x 28 Watt T5, 3000K, Fagerhult/Litecontrol Karanlık çok amaçlı oda: Sarkık ışık kutusu, 4x21 Watt T5, 3000K 4x21 Watt T5, 6500K, Smedmarks Inc.

Karanlık ve çok amaçlı oda: Jilly spotlight, 1x50 Watt QR-CBC51, Erco Dış alanlar:

Balkon korkuluklarına yerleştirilenler: Pole 50 flüoresanlar 1x35 Watt, 1x28 Watt, 1x21 Watt T5, 2700K, Smedmarks Inc.

Balkon altında bina cephesine gömülü monte edilen lambalar: Satışta olan genel yansıtıcılı flüoresanlar, 2x24 Watt T5, 2700K, Smedmarks Inc.

Bina köşeleri: Tesis zemine yerleştirilen lambalar, 1x70 Watt CDM-T G12, 3000K, Erco Rampa: Megazip kare downlight, 1x70 Watt T6 G12, 3000K, Simes Basamaklar: Basamak ışıkları, beyaz LED’ler 4.2 Watt, Bega Bu köşe dairenin, her iki cephesinde pencereler bulunduğundan, alana doğal günışığı giriyor. İsveç oturma odalarında, akkor ve halojen lambalardan gelen aydınlatma tercih ediliyor. Fotoğrafta görülen dairenin tavanına downlight’lar gömülü olarak monte edilmiş. Ayaklı lamba akkor ampul ile ışık veriyor.

Dergide s. 44.