İstanbul Kent Aydınlatması

Metin: Yeşim Betin

Fotoğraf: Demir Beyoğlu

Dünya şehri İstanbul’un hızla büyüyen hareketli yapısına karşın eskiyen çehresinin modernleşmesi, kozmopolit yapısı ile daha uyumlu hale getirilmesi için Istanbul Büyükşehir Belediyesi’nce kent genelinde yürütülen kent yenileme projesi kapsamında kent aydınlatması da yeniden ele alınıyor.

Aydınlatma hem güvenlik hem de kent halkının yaşam standardı, görüş kalitesi ile birlikte psikolojik etkileri açısından önem taşımaktadır. İyi ve doğru bir kent aydınlatması birçok parametrenin ışığında yapılmalıdır. Bunlardan kuşkusuz en önemlisi insan faktörüdür. İnsan için yapılan bir düzenlemede kentteki halkın yaşam şekli, alışkanlıkları ve beklentileri göz önüne alınmalıdır. Bunun dışında kentin genel yapısı, coğrafi ve iklimsel faktörler diğer parametreler olarak karşımıza çıkmaktadır.

Siteco tarafından hazırlanan kent aydınlatma konsepti çerçevesinde projeler oluşturularak aydınlatma çalışmaları, yenilenen bölgelerde yapılan inşaat çalışmalarına paralel olarak yürütülmektedir. Kentin büyük bölümünde tamamlanan yenileme çalışmaları sayesinde aydınlanan kent kesitlerinde güvenliğin sağlanmasının kolaylaştığı ve dolayısıyla her saat canlılık görülmeye başlandığı tespit edilmiştir. Buna paralel olarak proje tamamlandığında kentteki suç oranında önemli ölçüde düşüş beklenmektedir.

Kentin aydınlatması için oluşturulan konsept projeler mekan tiplerine göre farklılık göstermektedir.

Yoğun trafiğin olduğu orta refüjlü ana arterlerde aydınlatma 10 metrelik veya 12 metrelik direkler üzerinde SQ 200 armatür ile çözülmüştür. Yapılan hesaplarda direkler arası açıklıkta 40 metreye çıkılarak istenen parıltı değerleri ve düzgünlük değerlerine ulaşılmıştır. Ana yollar için karşılıklı yerleştirilen armatürler trafik yoluna yönlendirilmiş, yaya yolu tarafına ise 5 metre yükseklikte aynı armatürün metal halide lambalı tipi yerleştirilmiştir. Böylelikle yol ve yaya alanları ışık rengi ile birbirinden ayrılırken trafik için istenen koşullar sağlanmıştır.

Trafikte doğru ve uygun aydınlatma çözümü ile güvenli ve rahat sürüş ortamı sağlanmaktadır. Kompakt formu ve alüminyum gövdeli olması nedeniyle zorlu hava koşullarına yüksek dayanım gösteren armatür, özel faset reflektör sistemi sayesinde direk üzerine konsolsuz monte edilebilmekte, böylece rüzgar yükü karşısında dayanımı artmaktadır. Bu tip ana arterlerde yaya trafiğinin yoğunlaştığı geniş kaldırımlar alışveriş bölgeleri veya otopark gibi alanlar - ile bina yaklaşımları ve yeşil alanlarda ise göz konforunun sağlanması açısından ışık kaynağının görülmediği 150W metal halde lambalı sekonder direk tipi Galaxsie armatür ile desteklenmiştir.

Kent merkezinde olmasına karşın ana arterler kapsamına girmeyen yaya ve taşıt yoğunluğu olan ikincil arterlerde 10 metre direk üzerinde 250W lambalı DL500 armatür kullanılırken, yine 5 metre kademesinde yaya tarafına yönlendirilmek suretiyle aynı armatürün 70W metal Halide lambalı tipi kullanılmıştır. Bu şekilde kent yaşamının önemli alışveriş ve iş merkezlerinde yer alan, hareketliliği olan ikincil arterlerde daha dekoratif bir aydınlatma armatürü ile görsel konfor yanında gerekli teknik koşullar sağlanmıştır. Şehrin anayollarından banliyölere bağlantı sağlayan kavflaklarda SC tipi armatürler kullanılmıştır. Teknik yeterliliği yanında ekonomik oluşu ile de dikkat çeken SC armatür, yapılan hesaplar sonucu uygun direk yüksekliği ve direk aralığı ile yerleştirilmek üzere kavflaklarda tercih edilmektedir. Eski kentleşmenin olduğu dar sokakların bazıları taşıt trafiğine kapatılarak yaya alanı olarak düzenlenmektedir. Bu tip bölgelerde yaya alanı aydınlatmasında homojen ışığı ile göz konforunu sağlayan Galaxsie sekonder armatür uygulanmaktadır. Işık kaynağını görmediğimiz sekonder sistem, yaya yoğunluğunun olduğu alanlarda çekinilen Vandalizm etkilerini azaltması açısından da tercih edilmektedir. Göğe kaçan ışığı sınırlandıran sistem sayesinde enerji kontrolü de mümkün olmaktadır. Yaya alanlarında veya trafiğe açık olan ancak çok dar yollarda, direkli aydınlatmanın uygulanmasının doğru olmadığı tespit edilen akslarda katener sistem DL500 250W ve 150W armatürler ile aydınlatma yapılmıştır. Bina cephelerine karşılıklı gerilen gergi tellerine asılan aydınlatma armatürleriyle oluşturulan siste dar sokakları direksiz aydınlatma, dolayısıyla alanı maksimum değerlendirme avantajı sağlamaktadır. Özellikle tarihi dokunun yoğun olduğu akslarda tercih edilen katener sistem sayesinde sokak perspektifinde direkler görülmemekte, yukarıdan yapılan aydınlatma ile doku daha iyi ortaya çıkmakta, perspektif değer kazanmaktadır. Ayrıca Beyoğlu (Pera) gibi gece – gündüz yaşayan kalabalık bir bölgede beklenebilecek Vandalizm etkilerine karşı aydınlatma sistemini koruyabilmektedir. Kentin tarihi dokularının ortaya çıkarılması açısından önem taşıyan bir diğer konu ise eski Bizans Surlarının projektörler ile aydınlatılarak kentin eski sınırlarının ortaya çıkarılması projesidir. Bu şekilde tarihsel kimliği vurgulanacak olan kentin geçmişi yaşatılarak yüzü aydınlık ve modern geleceğe döndürülecektir.

Kent genelini kapsayan oldukça geniş çaplı olan bu proje kapsamında karanlık bölgelerin kalması önlenerek güvenlik sağlanırken aynı zamanda kentin yaşam alanlarına canlılık getirilmesi hedeflenmiştir. Şehir mobilyaları ile uyumlu modern ve yalın tasarımlı aydınlatma armatürleri ile kentin görsel kimliğine katkı sağlanmıştır. Yüksek performanslı armatürler kullanılarak armatür aralıkları artırılıp kullanılacak armatür adedi azaltılmış, dolayısıyla enerji tasarrufu sağlanmıştır. Teknik özellikleri yanında lamba ve balast tipleri, dolayısıyla kullanım ömrü uzun olan, bakım kolaylığı getiren armatürler ile kullanım maliyetinin düşürülmesi sağlanmaktadır.

Kullanılan ürünler

Ana yollar: Siteco SQ 200 direk tipi yol aydınlatma armatürü Tali yollar: Siteco DL 500 direk tipi armatür Yaya alanları: Siteco Galaxsie direk tipi sekonder aydınlatma armatürü Kavşaklar: Siteco SC 100 direk tipi yol aydınlatma armatürü Tarihi doku, dar akslar: Siteco DL 500 katener sistem aydınlatma armatürü

Dergide s. 48.