Seri (10): Görmek ve Algılamak
75 75 TEMEL AYDINLATMA BİLGİSİ
1. orta noktadan ışıma 2. okuma alanının dışına taşan eksene paralel ışın 3. Yanma ışını 4. Kesit 2 ve 3:
Keskin resim noktası F odak Kamerada film duvarı – projeksiyon alanı seviyesi – kenarlarda biçimi bozulmuş Gözde retina – bükümlü projeksiyon alanı – düzgün projeksiyon
İnsan gözü Gözün içine giren ışınların gidifli kameradaki prensip ile karşılaştırılabilir. Beyaz sağlam sert tabaka kameranın gövdesini ve de ön kubbeli ve saydam kabuk objektifin dış lensine eşittir. İris diyaframa ve halka yapılı bir kas ile sarmalanan elastik lens, objektifin hareketli parçasına eşittir. Yuvarlatılmış projeksiyon alanı film ile karşılaştırılır. Saydam tabaka ve iris arasındaki boş alanlarda, iris ve lens arasında olduğu gibi, su bulunur, göz bebeğinin ana bölgesinde jelimsi bir cam gövde yer alır. Bu dolu olan alanlar sıvı lenslerdir ve tüm organın ışığı kırma işlemine katkıda bulunurlar.
Reseptörler ve ağ yapısı Esnek lens zaten hayret uyandıran bir yapıya (günümüzde sentetik maddeden yapılarak implant edilebiliyor) sahip olduğundan, retinanın yapısı filmin yapısı ile herhangi bir benzerlik göstermiyor. 125 milyon çubuk şekilli hücre gece görmemizi (siyah beyaz) ve altı milyon çubuk görünümlü hücre gündüz görmemizi (renkler) sağlar ve toplam olarak insan duyu hücrelerinin yüzde 70’ini oluştururlar. Genel olarak sinirlerin dörtte üçünün ve insan bedeninin dörtte bir enerji miktarının görme işlemi ile tüketildiği söylenir. Reseptörler Retinaya yatay olarak beyin ile bağlantıda ve dikey olarak altalta ağ yapıdadır. Böylece resim oluşumu retinada başlar. Ancak aslında beynimiz ile gördüğümüzü biliyoruz. Reseptörlerdeki kimyevi süreçler ve bunların birbiri ile ağ dokuları artık biliniyor. Beyindeki oluşumlar ise çok daha karmaşık ve bugüne kadar yeterli derecede açıklığa kavuşmadı. Görme işleminin bilinç ile ilgisi olduğundan, fizyolojik konulardan daha çok algılama ve davranış ile ilgili konular ön plana çıkıyor.
1. Yıldız takımının merkezinde güneş Güneş, enerjisini göndermek suretiyle bize ulaşır ve yıldız takımının merkezindedir. Gün ışığı üreten maddenin ve tüm hava olaylarının değişim etkileri içindedir. Büyüklüğü ölçülebilir ve bilimsel olarak şekillerle gösterilebilir. Güneş bize rasyonel olarak ulaşır. Etkisi hissedilir, duygularımıza yansır.
2. Optik olay olarak güneş Güneş bir optik süreç içinde gözümüze yansır, gözümüzdeki retinanın üst yüzeyindeki fonksiyonları, geometrik optik kurallarına göre fotoğraf makinasının işlevleri ile karşılaştırılabilir.
3. Hafıza protokolü olarak güneş Farklılaştırmalar, örneğin yoğunluk ve resim alanı, daha retinada başlar. Bunlar beyin tarafından “Güneşin Durufluna Karşı” bir hafıza protokolü şeklinde işlenir. Bu protokol optik süreçler olmaksızın da çağırılabilir ve ifade edilebilir veya çizimsel olarak gösterilebilir.
4. Algı olarak güneş “Güneşin durufluna karşı” ile ilgili hafıza protokolü birçok başka protokolden geçerek oluşur ve bilinç olarak adlandırılır. Güneş ile efllefltirilen protokol birçok diğer protokol ile birlikte yaş, cinsiyet, köken ve çevreye bağlı olarak “Güneş” kavramını flekillendirir. Beyinden gelen terim ve göz içindeki optik süreç birbiri ile karşılaştığında, algılama meydana gelir.
Daha iyi anlaşılması için Uzun bir körlük döneminden sonra doktorlar tarafından başarılı şekilde ameliyat edilen ancak “Görme” ile başa çıkamayan birçok kişinin yaşamlarına son verdikleri örneklerinden bahsedilir. Ne olmuştur? Bu körlerin akustik hafıza protokolleri mevcut olup hiç veya çok zayıf optik hafıza protokolleri bulunmaktadır. Bu da şu anlama gelmektedir: sağlıklı gözlerine rağmen, beyin buraya katılamadığı için “görememifllerdir”. Bazı keseli hayvanlar kaçış esnasında yeni zeminin renk ve şekillerini anında algılayabilmektedir. Böylece optik süreçleri geçici olarak kapatırlar. Kovalayanın beynindeki keseli hayvan protokolü optik süreç ile irtibatı kaybeder. Algılama kesilir.
Prof. Gero Canzler
Dergide s. 75.