Seri (19): Renk Isıları
Tipik bazı renk ısıları aşağıda yer alıyor: Mum ışığı 1500 K Sodyum buhar basınçlı lambalar 2000–3000 K 40 Watt’lık ampul 2680 K Halojen akkor lamba 2900–3200 K Güneşin doğuşu/batışı 3200 K Flüoresanlar 3000–6500 K Halojen metal buharlı lambalar 2800–6000 K Xenon lambası/Işık kemeri 5000–4500 K Öğlene doğru güneşli bir gün 5500 K Kapalı gökyüzü 6500–7500 K Açık mavi bir gökyüzü 9000–12000 K
Termo dinamik ısı, genel olarak “sıcak” ve “soğuk” algısının temelini oluşturan bir sistemin fiziksel özelliğidir. Daha yüksek ısıya sahip malzeme daha sıcak olarak kabul edilir. Uluslararası birim sisteminde (SI) Isının genel ölçü birimi (sembolü T) Kelvin’dir (K).
Günlük yaşam içinde, Celsius ölçeği daha sık kullanılır. Karaya uyarlanan deniz seviyesinde suyun donduğu 0ºC ısıyı ifade ederken, 100ºC ısıda, su kaynama noktasına gelir. Amerika Birleşik Devletlerinde çoğunlukla ölçek olarak Fahrenheit kullanılır. Bu birimde suyun donma noktası 32F ve kaynama noktası 212 F’dadır.
100 ºCelsius derecesini Fahrenheit birimine çevirmek için önce 100, dokuz ile çarpılır ve beşe bölünür (=180) ve üzerine 32 eklenir.
Renk ısısı, bir ışık kaynağının tayf özelliğinin kolaylaştırılmış bir biçimde gösterilmesidir. Aslında ışık rengi, farklı dalga boylarının nispi miktarı ile belirlenir. Yine aynı yoğunluğa sahip ışık kaynaklarının renk tonlarını düz bir skala üzerine yerleştirmek mümkündür.
Renk ısısının standart birimi Kelvin’dir (K). Kelvin birimi, 0 K’dan (=-273.16 C) başlayarak mutlak sıfır ısısı olarak tüm ısı ölçümlerinin temelini teşkil eder. Bir Kelvin’in “Büyüklüğü”, bir Celsius derecesi ile aynıdır ve suyun 0 ºCelsius ve 273,16 Kelvin’de olan tripel noktasının termo dinamik ısısının 273.16ıncı parçası olarak tanımlanır.
Teknik olarak bakıldığında renk ısısı, aynı renkte ışık verebilmesi için teorik olarak siyah bir cismin ısıtılması için gerekli ısı ile ilişkilidir.
Commission Internationale de l’Eclairage’ın (CIE) belirlediği en yakın ampul renk ısıları aşağıda verilmektedir:
- Sıcak beyaz (3300K’ya kadar)
- Nötr beyaz (3300’den 5300K’ya kadar)
- Günışığı beyazı (5300K’dan daha yüksek)
Karolina M. Zielinska
Dergide s. 75.