Temel Aydınlatma Bilgisi

* Belirtilen lamba ömründe %5 sapma ** Belirtilen lamba ömründe ortalama %50 sapma

Temel Aydınlatma Bilgisi yazı dizisi ilk sayımızla başlıyor.

Sayfanın merkezinde ısı ve yansıtıcının fiziksel prensibi, güneş, şimşek ve ateş böceği gibi doğal örnekler ile gösterilmiştir. Gezegenlerin pozisyonlarına benzer bir şekilde on bir seçilmiş lamba türü, fiziksel gruplara ayrılmış ve benzerliklerine göre yan yana dizilmiştir. Bu arada temel ve ilk türler daha kalın daireler içine alınmıştır.

Ampul (1) halojen ampul şekline doğru (2) geliştirilmiş ve artık spektral parlaklığı ile yoğun olarak (3) kendisi ile rekabet eden flüoresana (5) karşı başarı ile direnmektedir. Düşük voltaj ve soğuk ışık yansıması ile çalışan halojen ampul birçok teknik avantajı sayesinde müze ve vitrinlerin vazgeçilmez ışık çözümüdür. Saat yönüne aykırı olarak baktığımızda, ampul (1) yüksek basınçlı cıva buharı lambalar (9) ile kombinasyonda ve karışık bir lamba (10) olarak karşımıza çıkmaktadır, ampul artık elektrik şalteri fonksiyonunu üstlenmiştir.

Halojen metal buharı lambaları (8) ve basınçlı sodyum buharlı lambalar (7) basınçlı cıva buharlı lambaların (9) geliştirilmiş şekilleridir. (6) ve (7) nin komşu olmasının ortak noktası sodyum, farkı ise basınçtır.

Işık diyotu LED (11) ısı vermez ve sınırlı olarak sabit cisimler deşarj grubuna yerleştirilir. Beyaz LED yansıma değişimi ile elde edilir.

Lambaların dış yüzeyinde tasarruf faktörleri lümen/W değeri ve ampul ömrü olarak belirtilmiştir. Ampullerde ve enerji lambalarında (1-3) “ortalama ampul ömrü” önemlidir, bu lambaların %50’sinin bozulduğu anlamına gelmektedir. Flüoresanlarda (5) “kullanım süresi” önemlidir, bu bozulan veya verimi azalan lambaların toplam performansının %80’e düştüğü anlamına gelir. Bu değere ulaşıldığında, tesisatın bakımı gereklidir.

Lambaların gruplandırılması ve kendi benzerliklerine ayrılmasının yanı sıra, (1)’den (6)’ya kadar saat yönünde ve (1)’den (7)’ye kadar saat yönünün aksine neredeyse kesintisiz ışık kaynağı ve yaşam süresinin artışı olduğu tespit edilir. LED (11)’deki silisyum katmanları arasındaki elektron geçişi ve endüksiyon lambasındaki (4) manyetik endüksiyon kesinlikle termik hareket değildir. Özellikle termik yükleme ömrü doğrudan kısalmaktadır. Bu yükleme burada olmadığında, lamba ömrü çok uzundur.

Dış halkanın dışında kalan noktalarda uygulamalar belirtilmiştir.

Bunlar örnektir, hepsinin yer alması ve bağlayıcı olması mümkün değildir. Ampuller direkt olarak dim özelliğine sahiptir, flüoresan lambaları için dim kapasiteli bir EVG’ye ihtiyaç vardır.

Yüksek basınçlı deşarj lambaları prensipte dim edilemez olarak kabul edilir.

Prof. Gero Canzler

Dergide s. 63.