Sevgili okuyucular

Metin: Joachim Ritter – Professional Lighting Design

Kim bunu 20 yıl önceden hayal edebilirdi? Artık bugün tünel, alt geçit ve trafik projeleri gibi tamamen teknik olarak görülen projelerde renkli, kısmen dinamik aydınlatma kullanımı bir tabu değil mi? Eskiden herhangi bir kişi böyle bir şeyi öngörmüş olsaydı muhtemelen aklından şüphe edilirdi. Bu noktada bilinçli olarak “delirmiş olarak görülürdü” ifadesini kullanmıyorum! Yavaş yavaş alt geçitleri araçların değil, insanların yürüyerek veya iki tekerleklilerle geçtikleri kanısı yaygınlaşıyor. İşte, onları da yöneten duyguları var…

Peki, geleneksel olan şeye karşı duracak cesareti gösteren o takdir edilecek ilk kişi kimdi? Her zaman örnek olarak 24 km uzunluğundaki Norveç’deki Laerdals tüneli verilir. Tünelin üç bölümünde ışık ile güneşin doğuşu taklit edilmiş. Bu örnekte, HCL (Human Centric Lighting - İnsan Odaklı Aydınlatma) anlamında, ışık ile farklı bir tasarım yapılabileceği gösterilmiş. Tüm bunlar bu fikrin genel olarak bir anlamı olmasından önce gerçekleşmiş. Mimar ve aydınlatma tasarımcısı Erik Selmer, hep bir yalnız savaşçı idi ve halen öyle. O sürekli olarak, ihalelerde karşımıza çıkan 20 veya daha fazla katlı ofis binalarından tanıdığımız türde bir pazarlama faaliyetinden beslenmiyor. İşte bu noktada şunu belirtmekte fayda var. Belki kendisi dünya çapında tanınmıyor ancak Erik Selmer alternatif tünel aydınlatmasının ilk tasarımcısı olarak büyük takdiri hak ediyor. Hem de LED ve ışık yönetimi gibi konular çıkmadan çok önce bu tarz çalışmalar yürüten biri olarak... Işık anlayışının değişmesinde kamusal alanda uygulamalı atölye çalışmalarının da büyük bir etkisi var. Aslında, burada daha çok şehir pazarlaması olarak tanımlayabileceğim ışık etkinlikleri, tüm katılımcılar için deneysel ve eğitici özelliği olan ışık workshoplarıı arasında fark var. Işık konusu ile ilgili anlayış geliştirmek gelişmenin ön koşulu ve hangi ışığın doğru olduğu sorusuna daha sağlam bir şekilde yaklaşmaktır. Bu sayıda tünel aydınlatması ile ilgili bazı fikirleri tartışmak istiyoruz. Özellikle, Amsterdam’daki örnek çok eğitici. Amsterdam tren garının altındaki yaya geçidi ikiye bölünmüş, yaya ve bisiklet kullanıcıları için birbirinden tamamen farklı iki tasarım fikrine sahip. Bu örnekte ışık, renk ve yüzeylerin nasıl çalıştığı mükemmel bir şekilde karşılaştırılabiliyor. Renklerle tasarım ve aşırı aydınlatma fikrine olan cesareti gösteren bir başka örnek ise Hollanda’daki iki tane yaya alt geçidi. Bunlara zıt bir tasarım ise Moscow City olarak adlandırılan yeni iş muhitindeki bir yaya geçidi örneğinde görülüyor. Burada karanlık ve sahne aydınlatması, tasarımın temelini oluşturuyor. Sokaklar da, kullanıcılar için tasarlanabilen bir koridordan farklı değil. Rouzana Kopti’nin çalışması yakından bir incelemeyi hak ediyor. Kopti bir koridorun nasıl aydınlatılabileceği konusunda 30 alternatifi bir araya getirmiş. Bunların dışında bu sayıda ışıkla, reklamın ne kadar rahatsız edici olabileceğini işliyoruz. Reklam amaçlı LED alanlar modern tüketim toplumunun bir işareti ancak olumsuz efektleri de beraberinde getiriyor. Tasarımcı olarak bu alanda sorumlulukların bilincinde olmak gerekiyor. Çevre ve canlılar aşırı ışık altında zarar görebilir. Bu bilgi yeni bir bilgi değil ancak daha derinlemesine incelenmesi için henüz yeterli derecede yaygın değil.

Tüm bunlar sanatsal ışığın temel olumlu özelliğini henüz sorgulamıyor. Ancak, ışık ile bilinçli olarak çalışmanın gerekliliğini ortaya koyuyor.

Dergide s. 6. Professional Lighting Design (VIA-Verlag) yazısından çevrilmiştir.